ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 69



                                               

Callestr

Carreg gref iawn yw callestr. Maen garreg waddod silica ac yn edrych fel gwydr. Mae cerrig callestr yn gallu bod yn llwyd tywyll, glas, du neu frown tywyll. Mae llawer ohonyn nhw iw cael fel cnapau mewn sialc neu galchfaen. Defnyddir callestr i g ...

                                               

Carreg glai

Carreg waddod yw carreg glai neu siâl, a gyfansoddir o laid syn gymysgiad o ddarnau o fwynau clai a darnau mân iawn o fwynau eraill, yn enwedig craig risial a chalseit. Nodweddir carreg glai gan holltiau ar hyd haenau cyfochrog tenau o drwch o la ...

                                               

De Beers

Mae De Beers ar amryw gwmnïau syn gysylltiedig âr Theulu Cwmnïol De Beers yn fforio a chloddio am ddeiamwntiau ac yn eu gwerthu deiamwntiau au cynhyrchu ar lefel ddiwydiannol. Mae De Beers yn weithredol ymhob agwedd o gloddio am ddeiamwntiaun ddi ...

                                               

Hen Dywodfaen Coch

Carreg syn bwysig iawn ar gyfer paleontoleg yw Hen Dywodfaen Coch. Ceir haenau Hen Dywodfaen Coch yng Nghymru, Yr Alban, gorllewin a gogledd Lloegr ac yn ardal Omagh, Gogledd Iwerddon. Maen garreg waddodol liw goch neu frown a ffurfiwyd yn ystod ...

                                               

Nod Glas

Stribyn o garreg siâl yn ne Gwynedd ywr Nod Glas. Defnyddir yr enw Cymraeg traddodiadol hwn, a fathwyd gan werin Meirionnydd, gan ddaearegwyr i gyfeirio at fand o garreg siâl feddal o liw glas tywyll neu ddu syn ymestyn o gyffiniau Tywyn ar lan B ...

                                               

Palaeosianel

Sianel neu ddyffryn afonol nad ydyw bellach yn trosglwyddo arllwysiad, nac yn rhan o’r system ddraenio gyfredol, yw palaeosianel. Gall palaeosianeli fodoli fel sianeli sych amlwg ar wyneb y gorlifdir, wedi eu llenwi yn rhannol gyda dyddodion yn y ...

                                               

Tywodfaen

Craig waddod yw Tywodfaen. Cwarts a ffelspar sydd ynddon bennaf. Y rheswm am hyn yw bod cwarts yn fwyn cryf iawn syn aros ar ôl hyd yn oed pan mae mwynau eraill yn diflannu oherwydd erydiad. Gall tywodfaen fod yn llwyd, yn felyn, yn goch neun wyn ...

                                               

Basalt

Craig igneaidd yw Basalt. Maen llwyd neun ddu gyda gronynnau mân. Un or llosgfynyddoedd mwyaf peryglus yw llosgfynydd basalt gan nad oes neb yn gwybod pryd y bydd yn ffrwydro.

                                               

Gwenithfaen

Carreg igneaidd galed asidig yw gwenithfaen. Ceir sawl math o wenithfaen yn y byd. Maen un or creigiau pwysicaf ar gyfer adeiladwaith. Yng ngogledd-orllewin Cymru roedd chwareli gwenithfaen Yr Eifl yn Llŷn ar Penmaen-mawr yn cyflogi cannoedd o we ...

                                               

Carreg las

Math o graig fetamorffig syn unigryw i Fynydd Preseli, Sir Benfro, ywr garreg las. Maen garreg ddolerit sydd yn cynnwys rhyolytau, tywodfaen a lludw folcanig.

                                               

Marmor

Craig fetamorffig a ffurfir o ganlyniad i fetamorffeg calchfaen yw marmor. Dros y canrifoedd mae wedi cael ei werthfawrogi gan gerflunwyr a phenseiri, o gyfnod Groeg yr Henfyd ar Rhufeiniaid hyd heddiw.

                                               

Asbig

Jeli sawrus syn dal neun garnisio saig o gig neu bysgod oer yw asbig. Defnyddiwyd en gyntaf tua diwedd y 18g, ac yn draddodiadol fei wneir o figwrn neu draed llo, ond erbyn heddiw defnyddir powdwr asbig parod yn aml.

                                               

Briwgig

Mae Briwgig neu Cig mâl yn dynodi cig o unrhyw fath sydd wedi eu dorrin fân â llifanydd neu gyllell. Gellir gwneud unrhyw gigach yn gig mâl ond gan mwyaf gwelir cig eidion, oen, porc neu ddyfednod. Yn yr India bydd cig dafad a gafr yn cael ei fal ...

                                               

Dofednod

Da pluog neu ffowls ywr hen enwau ar ddofednod, sef pob math o ieir, gwyddau a thyrcwn sydd wediu dofi. Gair cymharol newydd ydyw, ac fei cofnodwyd am y tro cyntaf yn 1828. Daeth ieir a gwyddau i Brydain yn y cyfnod Celtaidd; hwyaid gydar Normani ...

                                               

Selsig

Bwyd wedi ei wneud o gig mâl ac yn aml halen, llysiau a sbeisiau ydy selsig neu sosej. Dawr enw or gair Lladin salsus, syn meddwl wedii hallti. Ceir hefyd selsig llysieuol, megis selsig Morgannwg. Enghraifft o selsig yw Bratwurst.

                                               

Siawarma

Mae Siawarma, hefyd shawarma, shaurma, chawarma a sillafiadau eraill, yn bryd bwyd cig or Dwyrain Canol syn seiliedig ar y cebab doner. Yn wreiddiol o gig oen neu dafad, gall y siawarma gyfoes gynnwys cyw iâ, twcri, cig eidion neu cig lle. Torrir ...

                                               

Cynnyrch llaeth

Deunydd bwyd syn cael ei gynhyrchu o laeth yw cynnyrch llaeth, neu gynnyrch llefrith. Maer cynnyrch fel rheol yn llawn egni. Gelwir safle cynhyrchur deunydd yn laethdy. Dawr llaeth crai o fuwch fel arfer, ond weithiau o famaliaid eraill megis gei ...

                                               

Llaeth

Mae mamalau yn cynhyrchu llefrith neu llaeth i fwydo eu rhai bach. Mae llefrith/llaeth yn cynnwys llawer o faetholynnau sydd yn addas i anifeiliaid bach sydd ddim yn gallu treulio bwyd caled. Mae llefrith pob rhywogaeth yn arbennig ac yn addas iw ...

                                               

Braster menyn

Yn gyffredinol mae asid brasterog braster menyn yn cynnwys yn ôl ffracsiwn mas: Asid palmitig: 31% Asid myristig: 12% Asidau brasterog dirlawn Asid stearig: 11% Asid pentadecanoig a asid heptadecanoig: olion Asidau brasterog dirlawn îs uchafswm o ...

                                               

Casein

Enw ar deulu o broteinau ffosffobrotein ydy Casein. Gellir dod o hyd ir proteinau hyn mewn llaeth mamaliaid, am ei fod yn creu 80% or proteinau mewn llaeth buwch a rhwng 60% a 65% or proteinau mewn llaeth dynol. Mae gan casein amrywiaeth o ddefny ...

                                               

Caws

Llaeth wedi ceulo yw caws. Maen fwyd syn llawn o galsiwm. Fei gwneir o laeth gwartheg gan amlaf, ond gall gael ei wneud o laeth geifr, llaeth defaid neu laeth buail hefyd. Ceir rhai mathau o gaws gyda llwydni arnynt.

                                               

Cwstard

Math o saws melyn, melys a fwyteir i bwdin ydy cwstard. Maen gymysgedd o laeth, melynwy wediu curo, siwgr a chynhwysion eraill e.e. hufen, blawd, neu fanila iw flasu. Gall fod yn hylif, tenau rhedegog e.e. Crème anglaise neun dew e.e. math o gwst ...

                                               

Godro

Y weithred o dynnu llefrith allan o bwrs anifail, megis buwch, gafr neu ddafad, yw godro. Gellir godro gwartheg gan ddefnyddio dwylo neu beiriant. Caiff godro gyda llaw i gyflawni drwy dylino a tynnu ar dethau pwrs yr anifail. Bydd y person syn g ...

                                               

Hufen

Mae hufen yn gynnyrch llaeth sydd wedi ei gyfansoddi or hanen sydd yn cynnwys lefel uwch o fraster menyn oddiar dop llefrith cyn iddo gael ei homogenu. Bydd y braster syn ysgafnach nar hylif yn codi i dop y botel dros gyfnod o amser, mewn llefrit ...

                                               

Hufen iâ

Pwdin neu felysfwyd sydd wedi ei rewi yw hufen iâ. Maen cael ei gynhyrchu gan ddefnyddio cynnyrch llaeth megis hufen a llaeth, syn cael ei gyfuno â chynnyrch eraill iw wneud yn felys a rhoi blas arbennig iddo. Caiff y cymysgedd ei droin araf tra ...

                                               

Hufen tolch

Math o hufen trwchus yw hufen tolch, syn cael ei wneud drwy wresogi llaeth hufen llawn yn anuniongyrchol ag ager neu mewn baddon dŵr ac yna ei adael mewn pedyll bas i oeri ryw ychydig. Yn ystod y broses oeri, maer hufen yn dod ir wyneb ac yn ceul ...

                                               

Iogwrt

Cynnyrch wedi ei wneud o laeth trwy eplesiad yw iogwrt. Maer enw yn dod o yoğurt, gair Twrceg. Fel arfer, defnyddir llaeth buwch yn bennaf i wneud iogwrt y dyddiau hyn, ond gellir defnyddio llaeth unrhyw anifail megis geifr. Yn ystod eplesiad, ma ...

                                               

Llaethdy

Cyfleustra ar gyfer echdynnu a prosesu llaeth anifail, er mwyn cael ei dreulio gan ddyn, yw llaethdy. Mae llaethdy fel arfer yn rhan o fferm, neu gall fod yn ffatri ar wahân syn ymwneud â cynhyrchu llaeth, menyn neu gaws.

                                               

Menyn

Gwneir menyn allan o hufen. Maen fraster sydd yn cynnwys dŵr a phrotein llaeth. Defnyddir menyn yn yr un modd ag olew, lard a margarîn i baratoi bwyd, er enghraifft i goginio. Ychwanegir halen, hefyd yn aml. Mae menyn yn meddalu mewn tymheredd ys ...

                                               

Amgueddfa Wlân Cymru

Un o aelod-amgueddfeydd Amgueddfa Cymru yw Amgueddfa Wlân Cymru. Ei bwrpas yw dysgu ymwelwyr am bwysigrwydd diwydiant gwlân Cymru ym mywyd economaidd y wlad yn y gorffennol. Fei lleolir ym mhentref Dre-fach Felindre, oedd ar un adeg yn ganolfan b ...

                                               

Cneifio defaid

Torrir cnu sydd wedi tyfun dew dros y gaeaf ar ddefaid er mwyn cael gwlân yw cneifio defaid. Yng Nghymru a gweddill gwledydd Prydain, ac Iwerddon, o leiaf mewn rhai mannau roedd yna arferiad i olchir defaid rai wythnosau cyn ei cneifio drwy eu ca ...

                                               

Diwydiant gwlân Cymru

Un o ddiwydianau traddodiadol Cymru yw diwydiant gwlân Cymru. Er nad ywn ddiwydiant mawr erbyn heddiw, yn y gorffennol bun fodd ennill cynhaliaeth i nifer sylweddol o Gymry. Dichon fod cynhyrchu gwlân o gnu defaid yn weithgaredd economaidd yn y w ...

                                               

Diwydiant gwlân yn Sir Gaernarfon

Roedd diwydiant gwlân yn Sir Gaernarfon yn dipyn mwy nar hyn oedd yn Sir Fôn a hynny oherwydd traddodiad amaethyddol y Sir o gadw diadellau mawr o ddefaid. Yn debyg i siroedd eraill Gogledd Cymru, trefn y dydd hyd at y 19g cynnar, oedd nyddu a gw ...

                                               

Gweu

Y grefft o ddolennu neu blethu ynghyd edafedd gyda dwy neu ragor o weill i lunio deunydd neu ddillad yw gweu neu gwau. Maen fath o wniadwaith. Gall fod yn grefft a arferir gan unigolion, gan wau â llaw, neun rhan o broses diwydiannol mawr. Er ei ...

                                               

Gwlana

Yr arfer o gasglu neu gardota gwlân or caeau ar ffriddoedd agored yw gwlana. Roedd yn arferiad yn yr oes a fu yng Nghymru i bobl, yn enwedig merched a gwragedd tlodion, fynd allan i gardota gwlân amser cneifio defaid, fel rheol gyda chaniatâd y f ...

                                               

Bwa pluog

                                               

Pluen fer

Mae nifer o luoedd milwrol yn gwisgo pluen fer ar eu penwisg fel rhan ou gwisg filwrol. Gall plu toredig ffurfio siobyn bychan, neu ellir clymu nifer o blu byrion i wneud pluen hir. Yn y Fyddin Brydeinig heddiw gwisgir plu byrion ar berets y ffiw ...

                                               

Crib (plu)

                                               

Cwilsyn

                                               

Manblu

Haenen o blu mân a geir o dan plu caletach, allanol adar megis gŵydd yw manblu. Manblu yn unig sydd gan adar ifanc. Mae manblu yn ynysydd thermol da a chaiff ei ddefnyddio hefyd fel padin mewn siacedi, dillad gwely, clustogau a sachau cysgu.

                                               

Pluen (gwisg filwrol)

Am bluen fer, doredig Saesneg: hackle, gweler pluen fer. Mae nifer o luoedd milwrol yn gwisgo pluen ar eu penwisg fel rhan ou gwisg filwrol. Gall fod yn bluen unigol neun siobyn neu linyn o blu. Daeth yn boblogaidd iawn gan fyddinoedd Ewrop yn yr ...

                                               

Ambr

Ffosil resin sydd ddim yn mwyn ond yn cael ei ddefnyddio i wneud tlysau yw ambr. Yn ogystal ag ambr naturiol mae ambr artiffisial neu ffug sydd yn yml iawn ir hyn naturiol. Maer Môr Baltig yn enwog iawn am ei ambr. Heddiw, ceir llawr ohono ei clo ...

                                               

Myrr

Resin persawrus yw myrr neu lysiaur gïau a chaiff ei ystyried yn olew naws a elwir yn oleoresin. Adnabyddir hefyd gan yr enw creithig bêr, cegiden wen, a sisli bêr. Caiff ei gynaeafu o goed pigog, llawn drain y genws Commiphora. Math o gwm naturi ...

                                               

Ffenestr

Agoriad mewn a geir mewn waliau, drysau, cerbydau neu gynwysyddion yw ffenestr, syn gadael golau trwyddynt, ac os ywr ffenestr yn agored, sŵn ac awyr yn ogystal. Maer term ffenestr hefyd yn cyfeirio at wrthrych tryloyw neu dryleu syn cael ei ddef ...

                                               

Ffenestr ddalennog

Mae ffenestr ddalennog wedi ei gyfansoddi o un, neu fwy, o baneli symudol, neu "ddalenni" syn ffurfio ffram i ddal cwarelau o wydr, sydd yn aml wedi eu gwahanu oddi wrth gwarelau eraill gan fariau cul mwntin. Er fod unrhyw ffenestr or steil hyn o ...

                                               

Amethyst

Math o gwarts yw amethyst a werthfawrogir am ei liw porffor neu fioled. Mae ganddor un briodweddau â chwarts, ond ei fod yn cynnwys mwy o haearn ocsid nag unrhyw fath arall or mwyn, ac maen debyg tawr haearn syn achosi ei liw.

                                               

Asurfaen

Glain purlas yw asurfaen neu Lapis lazuli a werthfawrogwyd ers dyddiaur Henfyd am ei liw arddwys neu lachar. Erbyn diwedd yr Oesoedd Canol, fei mewnforid i Ewrop. Fei mwyngloddiwyd ers y 7g yng ngogledd-ddwyrain Affganistan ac maer fan honnon dal ...

                                               

Diemwnt

Maen neu garreg yw Diemwnt, syn alotrop o garbon lle maer atomau carbon wedi eu trefnu mewn ffurf dellten o grisialau isomedrig-hecsoctahedraidd. Mae ei galetrwydd ai gwasgariad uchel o olau yn ei wneud yn ddefnyddiol ar gyfer diwylliant a gemwai ...

                                               

Emrallt

                                               

Jâd

Silicad o galsiwm a magnesiwm yw arenfaen syn perthyn i grŵp yr amffibolau, ac yn dremolit. Maen loyw yn debyg i gwyr.

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →