ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 68



                                               

Hethiaid

Pobl yn siarad yr Hetheg, iaith Indo-Ewropeaidd, ac yn byw yn Anatolia oedd yr Hethiaid. Yn y canrifoedd wedi 1600 CC, creasant ymerodraeth yn ymestyn dros ardal eang, gyda Hattusa fel prifddinas. Gydar Aifft a Babilon, roeddynt yn un or pwerau m ...

                                               

Hyniaid

Roedd yr Hyniaid yn nifer o bobloedd nomadig, o ganolbarth Asia yn wreiddiol, efallai or ardal syn awr yn wlad Mongolia. Yn 139 OC, cyfeiriodd Ptolemaus Claudius at y Khuni oedd yn byw ar lannau Afon Dnieper. Maer hanesydd Armenaidd Moses o Khore ...

                                               

Iberiaid

Roedd yr Iberiaid yn bobl oedd yn byw yn nwyrain a de-ddwyrain Penrhyn Iberia yn y cyfnod cynhanesyddol ar cyfnod hanesyddol cynnar. Fei disgrifir fel pobl byr gyda gwallt tywyll. Roedd yr Iberiaid wedi eu rhannu yn llwythau, ac yn ddiweddarch da ...

                                               

Iddewon

Cenedl a grŵp ethnogrefyddol ywr Iddewon syn gysylltiedig â chrefydd Iddewiaeth. Maer Iddewon yn ddisgynyddion ir hen Hebreaid neu Israeliaid a ddisgrifir yn llyfrau Hebraeg yr Hen Destament ar Talmud.

                                               

Ligwriaid

Un o bobloedd de Ewrop yn yr henfyd oedd y Ligwriaid neu Ligures. Roedd eu tiriogaeth, Ligwria, yn ymestyn o ogledd yr Eidal i dde Gâl. Cedwir yr enw yn rhanbarth Liguria yn yr Eidal heddiw. Mae ansicrwydd a oeddynt yn gangen or Celtiaid neu bobl ...

                                               

Llwyth

Cymdeithas o bobl neu grŵp ceraint syn honni disgyn o un hynafiad cyffredin ac sydd ag arferion, defodau a sefydliadau arbennig yn gyffredin iddynt yw llwyth. Yn aml casgliad o glaniau neu fandiau yw llwyth syn rhannu iaith, diwylliant, ac ideole ...

                                               

Pictiaid

Pobloedd hynafol a drigai yng ngogledd yr Alban oedd y Pictiaid. Mae tarddiad yr enw arnynt yn ansicr. Maer gair Lladin Picti yn cyfeirio at eu harfer o liwio a thatwio eu cyrff. Cyffelyb eu hystyr ywr enwau ar eu gwlad yn Gymraeg - Prydyn - a Gw ...

                                               

Sacsoniaid

Yn wreiddiol, roedd y Sacsoniaid yn bobl niferus a nerthol oedd yn byw yn yr ardaloedd sydd yn yr Almaen ar Iseldiroedd heddiw. Roedd Ptolemi yn sôn amdanynt pan yn siarad am Jutland ar ardal sydd yn Schleswig-Holstein, y talaith mwyaf gogleddol ...

                                               

Samariaid

Am yr elusen, gweler Samaritans. Grŵp ethnogrefyddol or Lefant ywr Samariaid. Eu crefydd yw Samariaeth, crefydd Abrahamig syn agos at Iddewiaeth. Heddiw mae tua 750 o Samariaid yn byw yn Israel ar Lan Orllewinol.

                                               

Sarmatiaid

Roedd y Sarmatians, Sarmatae neu Sauromatae yn gydffederasiwn enfawr o bobl o dras Iranaidd hynafol a ymfudodd o Ganolbarth Asia i ardal Mynyddoedd yr Wral tuar 5 CC. Ceir cyfeiriad atynt gan Herodotus yn y cyfnod yma. Pan oedd eu tiriogaeth ar e ...

                                               

Saith Rhyfeddod yr Henfyd

Yn ôl traddodiad yr Henfyd cyfrifid saith o blith holl weithiau dyn yn deilwng iw rhyfeddu atynt yn bennaf oll. Cai Saith Rhyfeddod yr Henfyd, yn adeiladau a gwaith celf, eu hedmygu am eu maint neu eu hysblander. Dyma nhw yn y drefn draddodiadol: ...

                                               

Colosws Rhodos

Codwyd Colosws Rhodos tua 280 CC i amddiffyn y fynedfa i harbwr Rhodos. Roedd ganddo daldra o tua 30m. Fei ystyrid yn un o Saith Rhyfeddod yr Henfyd. Safai ar ddau ben y ddau forglawdd a amddiffynair harbwr, a dywedir bod llongau dan hwyliau llaw ...

                                               

Gerddi Crog Babilon

Yn ôl y traddodiad gosododd y brenin Nebuchodonosor y gerddi enwog hyn i fyny o barch iw wraig Amytis. Roedd hin enedigol o Ecbatana ym mryniau Medea ac wedi arfer cael y pleser o rodio ar fryniau uchel coediog ei gwlad. Mae Babilon yn sefyll ar ...

                                               

Mausoleum Halicarnassus

Cofadail mawreddog ywr Mausoleum a godwyd yn ninas Halicarnassos yn nhalaith Caria yn Asia Leiaf er anrhydedd y brenin Mausolus yn 352 CC gan ei wraig Artemisia. Maen un o Saith Rhyfeddod yr Hen Fyd. O ran ei adeiladwaith roedd iddo is-strwythr h ...

                                               

Pyramid Mawr Giza

Pyramid Mawr Giza neu Pyramid Mawr Khufu ywr mwyaf o Byramidaur Aifft. Adeiladwyd ef gan Khufu, oedd yn frenin yr Aifft yn ystod Yr Hen Deyrnas, o tua 2589 CC. hyd 2566 CC. Y pyramid hwn ywr unig un o Saith Rhyfeddod yr Hen Fyd syn dal mewn bodol ...

                                               

Pharos Alecsandria

Goleudy enwog ar gopa dwyreiniol yr ynys fechan or un enw o flaen harbwr dinas Alecsandria yn yr Aifft ac un o Saith Rhyfeddod yr Hen Fyd oedd Pharos Alecsandria. Roedd yn dwr wedi ei wneud â blociau o farmor gwyn. Fei codwyd gan Sostratus o Cnid ...

                                               

Teml Artemis (Effesus)

Roedd Teml Artemis yn Effesus yn un o Saith Rhyfeddod yr Hen Fyd. Codwyd y deml yn y flwyddyn 356 CC. Yn y deml cedwid delw enwog or dduwies Artemis â nifer o fronnau. Roedd yr Artemis hon, a addolid yn Effesus ac yn Asia Leiaf, yn wahanol ir Art ...

                                               

Jaffeth

Yn ôl yr Hen Destament, un o feibion Noa oedd Jaffeth. Yn y traddodiad Islamaidd cyfeirir ato gan amlaf fel Yafeth ibn Nuh. Ceir ei hanes yn negfed bennod Llyfr Genesis. Yn y rhan fwyaf or ffynonellau, disgrifir Jaffeth fel mab ieuengaf Noa, ond ...

                                               

Urdd Calatrava

                                               

Urdd Gwasanaeth Nodedig

Addurniad milwrol a wobrwyir i swyddog y Lluoedd Arfog Prydeinig am "wasanaethau nodedig yn ystod ymgyrchoedd yn y gad yn erbyn y gelyn" ywr Urdd Gwasanaeth Nodedig. Cychwynnodd ym 1886 dan y Frenhines Fictoria. Ei nod oedd i greu addurniad i wob ...

                                               

Marchogion Tiwtonaidd

Urdd o farchogion Cristnogol or Almaen oedd y Marchogion Tiwtonaidd neur Urdd Diwtonaidd. Chwaraeodd ran bwysig yn yr Oesoedd Canol wrth gynorthwyo Cristnogion ar bererindod Tir Sanctaidd ac i wladychu gwledydd dwyrain y Baltig gan yr Almaenwyr. ...

                                               

Urdd y Deml

Un or urddau milwrol Cristnogol oedd Urdd y Deml, enw llawn Cyd-filwyr Tlawd Crist a Theml Solomon ; cyfeirir atynt yn aml fel y Temlyddion. Sefydlwyd yr Urdd yn dilyn y Groesgad Gyntaf yn 1096, gydar bwriad o sicrhau diogelwch y pererinion o Ewr ...

                                               

Cyfres (stratigraffeg)

Maer erthygl hon yn trafod cyfres o greigiau; ceir erthygl arall am y rhaniad amser or un enw. Israniadau o haenau o greigiau daearegol ydy Cyfres wedii sylfaenu ar oed y creigiau; cânt eu cysylltu gyda dull ou dyddio a elwir yn "epoc", syn air w ...

                                               

System (stratigraffeg)

Israniadau o haenau o greigiau daearegol ydy System wedii sylfaenu ar oed y creigiau o fewn yr un cyfnod o amser; cânt eu cysylltu gyda dull ou dyddio a elwir yn "epoc", syn air wedii ddiffinio o fewn llinell amser daeareg. Term ydyw, felly, syn ...

                                               

Cretasaidd

Cyfnod mewn daeareg ywr Cretasaidd. Cyfeiria at y ddaear yn ystod y cyfnod rhwng 145±4 a 66 miliwn o flynyddoedd yn ôl. Maen dilyn y cyfnod Jwrasig yn y gorgyfnod Cainosöig. Nodir diwedd y cyfnod Cretasaidd gan un o ddifodiannau mawr bywyd, gan g ...

                                               

Cyfnod (daeareg)

Mewn daeareg, rhennir amser yn sawl rhan, er mwyn drwpio cerrig a digwyddiadau gydai gilydd; maer term cyfnod yn cael ei ddefnyddio am un or rhaniadau hyn. O fewn cyfnod daearegol, ceir sawl rhaniad pellach ar ffurf hierarchaeth a seiliwyd gan dd ...

                                               

Cyfres (daeareg)

Mewn daeareg, rhaniad o amser yw Cyfres, a elwir weithiaun Epoc, syn fyrrach nag Oes ac yn hirach na Chyfnod. Ar hyn o bryd, rydym yn byw yng Nghyfres yr Holocen yn y cyfnod Cwaternaidd. Gelwir haenau o greigiau wediu ffurfio neu eu dyddodi yn ys ...

                                               

Cyn-Gambriaidd

Enw anffurfiol ar y cyfnodau daearegol cyn cyfnod y Cambriaidd ywr Cyn-Gambriaidd. Maen cynnwys y cyfnodau rhwng ffurfiad y ddaear, tua 4.500 miliwn o flynyddoedd yn ôl, a dechreuad y cyfnod Cambriaidd, tua 542 miliwn o flynyddoedd yn ôl. Nodwedd ...

                                               

Holosen

Cyfres neu Epoc ddaearegol ydy Holocen a gychwynodd tua 12.000 blwyddyn yn ôl hyd at y presennol; maen dilyn y Pleistosen. Maer rhan or cyfnod Chwarteraidd. Tardd yr enw or geiriau Groeg ὅλος holos, "cyfan" a καινός kainos, newydd; ar cyfieithiad ...

                                               

Jwrasig

Cyfnod daearegol ywr Jwrasig syn ymestyn am tua 50 miliwn o flynyddoedd - o 201.3± 0.6 miliwn o flynyddoedd cyn y presennol hyd at 145± 4; sef o ddiwedd y cyfnod Triasig i gychwyn y cyfnod Cretasaidd. Dyma felly y cyfnod a adnabyddir fel canol yr ...

                                               

Mïosen

Cyfres neu Epoc ddaearegol ydy Mïosen o fewn y cyfnod Neogen, syn ymestyn o tua 23.03 to 5.332 miliwn o flynyddoedd yn ôl. Fe enwyd y cyfnod hwn gan Syr Charles Lyell dawr enw o ddau air Groegaidd: μείων a καινός a golyga "llai diweddar" gan fod ...

                                               

Neogen

Cyfnod a system ddaearegol ydy Neogen a grewyd gan Comisiwn Rhyngwladol ar Stratograffeg ar linell amser daearegol. Maer system hon yn cychwyn 23.03 ± 0.05 miliwn o flynyddoedd yn ôl ac yn dod i ben tua 2.588 miliwn o flynyddoedd yn ôl. Hwn ydyr ...

                                               

Oligosen

Cyfres neu Epoc ddaearegol ydy Oligocen yn y Cyfnod Paleogenaidd syn ymestyn o 34 miliwn hyd at 23 miliwn o flynyddoedd yn ôl. Fel nifer o gyfnodau hynafol eraill, maer gwely greigiau syn diffinior cyfnod hwn yn wybyddus, eithr mater llawer anodd ...

                                               

Paleocen

Gofal: ceir cyfnod arall gydag enw tebyg: Paleogen. Cyfres neu Epoc ddaearegol ydyr Paleocen neu Paleosen gydai ystyr llythrennol yn golygu "y diweddar cynnar". Yr ansoddair yw Paleosenaidd. Parhaodd yr epoc hwn rhwng tua 65.5 ± 0.3 miliwn o flyn ...

                                               

Paleogen

Gofal: ceir cyfnod arall gydag enw tebyg: Paleocen. Cyfres neu Epoc ddaearegol ydy Paleogen a ddechreuodd 65.5 ± 0.3 miliwn o flynyddoedd yn ôl ac a ddaeth i ben 23.03 ± 0.05 miliwn o flynyddoedd yn ôl. Maen cynnwys cyfnod cyntaf yr Era Cenosen. ...

                                               

Pleistosen

Epoc daearegol ydy Pleistosen a barodd o tua 2.588.000 hyd at 11.700 o flynyddoedd yn ôl ac syn rhychwantur holl gyfnodau diweddar o rewlifau. Syr Charles Lyell a fathodd y term ym 1839 i ddisgrifio strata o greigiau yn Sisili; sylweddolodd fod y ...

                                               

Silwraidd

Cyfnod daearegol a ddechreuoedd tua 408.5 miliwn o flynyddoedd yn ôl ac y daeth i ben tua 443.5 miliwn o flynyddoedd yn ôl ywr Cyfnod Silwraidd. Roedd yn dilyn y Cyfnod Ordofigaidd a daeth y Cyfnod Defonaidd ar ôl y Cyfnod Silwraidd. Maen gyfnod ...

                                               

Triasig

Cyfnod daearegol ywr Triasig syn para 50.9 miliwn o flynyddoedd: o ddiwedd a Cyfnod Permaidd 251 miliwn o flynyddoedd CP, hyd at cychwyn y Jwrasig, 199.6 miliwn o flynyddoedd Cyn y Presennol. Dyma gyfnod cyntaf y gorgyfnod Mesosöig a amcangyfrifi ...

                                               

Mesosöig

Israniad o linell amser ddaearegol ym maes daeareg ywr gorgyfnod Mesosöig a amcangyfrifir ei fod rhwng 251-66 miliwn o flynyddoedd cyn y presennol. Caiff hefyd ei alwn Oes yr Ymlusgiaid, ymadrodd a ddefnyddiwyd gyntaf yn y 19g gan y Paleontolegyd ...

                                               

Gorgyfnod (daeareg)

Israniad o amser daearegol sy’n llai nag eon ond yn fwy na chyfnod yw gorgyfnod. Maen rhanur eon yn israniadau llai. Yr hyn syn hollti amser yn grwpiau llai, yn aml iawn ym myd y daearegwr, yw digwyddiadau yn ymwneud a cherrig y Ddaear, newid hin ...

                                               

Clociwr

Crefftwr syn gwneuthuro a thrwsio clociau yw clociwr neu gwneuthurwr clociau. The Worshipful Company of Clockmakers, un o Gwmnïau Lifrai Dinas Llundain, ywr sefydliad horologeol hynaf yn y byd. Sefydlwyd trwy Siarter Frenhinol gan y Brenin Siarl ...

                                               

Gollyngiad

Mecanwaith syn rheoli mudiant o fewn cloc neu oriawr yw gollyngiad. Maen rheolir ynni a drosglwyddir o ffynhonnell pŵer y ddyfais ir fecanwaith syn cyfri amser. Ar ei ffurf glasurol, roedd y gollyngiad gwerthyd 13g yn cynnwys olwyn gêr siâp coron ...

                                               

Cloc Gŵyl Casnewydd

Cloc celf yw Cloc Gŵyl Casnewydd, a elwir hefyd gan y llysenw In the Nick of Time ". Fei elwir gan ei grewr Andy Plant yn "hanner ffordd rhwng cloc gog a pheiriant espresso – yr unig cloc white-knuckle yn y byd". Codwyd y cloc ym 1991 ar gost o £ ...

                                               

Cloc Seryddol Prag

                                               

Cloc wyth niwrnod

Cloc pendil uchel wedii yrru â phwysau, gydar pendil y tu mewn i dŵr eu canol y casyn yw cloc wyth niwrnod. Mae clociau or arddull hon fel arfer yn 1.8–2.4 metr o uchder. Maer casyn yn aml yn cynnwys addurniad wedii gerfion gywrain ar y to, syn a ...

                                               

Gŵyl Calan Gaeaf

Roedd Gŵyl Calan Gaeaf sydd ar 31 Hydref heddiw yn ddydd olaf y flwyddyn Geltaidd, ac mae hin ŵyl boblogaidd hyd heddiw. Mae rhai elfennau or hen draddodiadau Celtaidd megis golau llusern wedi parhau hyd heddiw a mabwysiadwyd rhai arferion diwedd ...

                                               

Nyx

Duwies y Nos ym mytholeg Roeg, merch Chaos yw Nyx. Maen debyg ei bod yn hŷn o lawer nar rhan fwyaf or duwiau yn y pantheon Groeg clasurol. Priododd ei brawd Erebus a ffrwyth yr uniad hwnnw oedd Dydd a Goleuni. Hi hefyd oedd mam y Parcae, yr Hespe ...

                                               

Tân gwyllt

Math o ddyfeisiadau ffrwydrol a ddefnyddir fel rhan o ddathliadau ydy tân gwyllt. Gan amlaf, gwelir tân gwyllt fel rhan o arddangosfa gyhoeddus e.e. Agoriad yr Olympics. Mae gan dân gwyllt bedwar prif effaith: sŵn, golau, mwg a deunyddiau syn arn ...

                                               

Plïosen

Cyfres neu Epoc o amser daearegol ydyr Plïosen syn ymestyn o 5.33 miliwn hyd at 2.58 o flynyddoedd cyn y presennol. Dymar ail gyfres yn y Cyfnod Neogen yn y Gorgyfnod Cenosoig. Maen dilyn y gyfres Mïosen a dawr gyfres Pleistosenaidd ar ei ôl. Mae ...

                                               

Cofiwch Dryweryn

Arwyddair yw Cofiwch Dryweryn syn cyfeirio at foddi Capel Celyn ym 1965 i greu cronfa ddŵr ar gyfer trigolion Lerpwl. Maer arwyddair yn annog y Cymry Cymraeg i gofior dinistriad o gymuned Gymraeg ac i ddiogelur iaith. Maer ymddangosiad enwocaf or ...

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →