ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 53



                                               

Lagŵn

Defnyddir y term lagŵn arfordirol, mewn daearyddiaeth ffisegol, i gyfeirio at lagŵn neu unrhyw gorff o ddŵr bas syn cael ei wahanu or dyfroedd morol dwfn gan rwystr, boed yn ynys rwystr, yn llinyn arfordirol, yn fanc tywod tarddiad morol, riff cw ...

                                               

Lithosffer

                                               

Llwyfandir

Mae llwyfandir yn derm daeareg a daearyddiaeth syn cyfeirio at dir cymharol wastad, syn cael ei godin sylweddol uwch nar ardal gyfagos, yn aml gydag un ochr neu fwy â llethrau serth. Gellir ffurfio llwyfandir gan nifer o brosesau, gan gynnwys mag ...

                                               

Mantell (daeareg)

Y fantell yw’r haen o’r Ddaear rhwng y gramen a’r graidd. Mae wedi ei gwneud o beridotit, mae’n solid, ond yn ymddwyn yn ystwyth. Caiff ei rhannu yn uwch-fantell ac yn is-fantell. Y ffin ywr lleoliad lle mae newid sydyn yng nghyflymder tonnau sei ...

                                               

Mawn

Ffurfir mawn o weddillion planhigion dan amodau arbennig. Lle ceir cors ar dir asidig, y math mwyaf cyffredin ar gors yng Nghymru, mae mawn yn ffurfio. Ffurfir y mawn, gan fod diffyg ocsigen yn arafu pydriad y defnyddiau planhigol. Y planhigion s ...

                                               

Petroleg

Mewn daeareg, petroleg ywr astudiaeth o greigiau, ar amgylchiadau pan gawsant eu ffurfio. Mae petroleg yn canolbwyntio ar fanylder microsgopig craig tra bod litholeg yn israniad syn ymwneud â chyflwr macrosgopig craig. Defnyddir petroleg a lithol ...

                                               

Sgrafelliad (daeareg)

Crafiad mecanyddol yw sgrafelliad syn digwydd pan fo un graig yn crafu wyneb craig arall. Maer creigiau, neur tameidiau mân o gerrig yn naddur wyneb wrth iddynt gael eu symud gan y gwynt, rhewlif, tonnau, disgyrchiant erydiad neu ddŵr rhedegog. M ...

                                               

Stratigraffeg

Gwyddor trefn a safle cymharol strata neu haenau daearegôl yw stratigraffeg. Sefydlwyd yr wyddor ar gyfer Cymru a Lloegr gan y daearegwr o Loegr, William Smith, wrth iddo ddylunio cyfres o fapiau.

                                               

Tywod

                                               

The Geological Map

Cyfrol ar ddaeareg mewn perthynas â thirwedd gan Eric Edmonds yw The Geological Map: An Anatomy of the Landscape a gyhoeddwyd yn Lloegr gan y British Geological Survey yn 1983. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

                                               

Uchafbwynt Rhewlifiant Diwethaf

Uchafbwynt Rhewlifiant Diwethaf oedd y cyfnod diwethaf yn hanes hinsawdd y Ddaear yn yr Oes Iâ cyfredol pan oedd llenni iâ yn eu hanterth. Cynyddodd y llenni iâ iw huchafbwynt 26.500 o flynyddoedd cyn y presennol CP. Dechreuodd y broses ou meirio ...

                                               

Wadi Rum

Mae Wadi Rum neu fel "Dyffryn Rhufain" oherwydd y pensaernïaeth Rufeinig yn yr ardal. Adnabyddir y dyffryn hefyd fel "Dyffryn y Lleuad". Dymar wadi fwyaf yn yr Iorddonen. Maer graig wediu gwneud o dywodfaen a gwenithfaen. Fel ardal warchodedig gy ...

                                               

Ymylon y Môr Tawel

Ymylon y Môr Tawel ywr tiroedd o amgylch y Môr Tawel. Mae Basn y Môr Tawel yn cynnwys yr ymylon hyn ar ynysoedd sydd yn y môr. Maen gorgyffwrdd â Chylch Tân y Môr Tawel sef ardal ddaearegol lle y ceir llawer o ddaeargrynfeydd a llosgfynyddoedd byw.

                                               

1 E11 m²

Maer erthygl hon yn cymharu maint arwynebedd gwahanol ranbarthau daearyddol; rhestrwn yma diroedd sydd rhwng 100.000 km 2 a 1.000.000 km 2. Arwynebedd llai na 100.000 km 2 100.000 km 2 syn hafal i 1 E+11 m 2 38.600 milltir sgwar Sgwar gydai ochra ...

                                               

Arfordir

Y rhan or tir syn ymylu âr môr yw arfordir neu forlin. Nid oes yna linell fanwl gywir rhwng y tir ar môr oherwydd effaith y llanw, syn gyfnewidiol. Oherwydd hyn, maer gair arfordir fellyn cyfeirio at ardal neu stribed o dir a môr, yn hytrach na l ...

                                               

Bioddaearyddiaeth

Astudiaeth o wasgariad bioamrywiaeth yn enwedig rhywogaethaur Ddaear - dros gyfnod o amser - yw bioddaearyddiaeth. Maen ceisio dadlennu lle mae organebau yn byw ar y blaned, o ran uchter, a lleoliad daearyddol a o ran ynysur rhywogaeth ai gynefin ...

                                               

Blerdwf trefol

                                               

Boneddigeiddio

Tuedd o fewn cymdogaethau trefol yw boneddigeiddio lle mae prisiau tai yn codi fel ag i ddadleoli teuluoedd dosbarth gweithiol neu deuluoedd incwm-isel a busnesau bychain. Maen bwnc llosg o fewn cynllunio trefol. Mae boneddigeiddion digwydd pan f ...

                                               

Cartograffeg

Gwyddor gwneud mapiau a globau yw cartograffeg. Yn y gorffennol roedd cartograffwyr yn defnyddio pin a phapur i wneud hynny, ond erbyn heddiw mae llawer o fapiau yn cael eu gwneud trwy ddefnyddio cyfrifiaduron gyda meddalwedd arbennig: dylunio gy ...

                                               

Cenfetreg

Techneg ddyddio sy’n defnyddio cen i ddyddio wyneb yw cenfetreg. Mantais cenfetreg yw ei chymhwysedd eang, ei chydraniad a’i manylrwydd amseryddol uchel. Mae cenfetreg yn dechneg ddyddio sydd wedi ei defnyddio’n aml mewn nifer o sefyllfaoedd megi ...

                                               

Cludiant aeolaidd

Cludiant gronynnau gan wynt yw cludiant aeolaidd. Daw’r term o Aeolus sef Duw Groegaidd y Gwynt. Ar ôl i’r gwaddod gael ei lusgo i’r llif awyr, bydd modd iddo gael ei gludo drwy gyfrwng un o bedwar dull sef crogiant, neidiant, ymgripiad ac ymlusg ...

                                               

Chaparral

Fforest o dderw fythwyrdd a phrysgwydd yw Chaparral or Sbaeneg chaparra: prinwydden. Fe fydd Chaparral yn dirlun cyffredin mewn ardaloedd gyda hinsawdd y Canoldir.

                                               

Dwysedd poblogaeth

Mesuriad o boblogaeth yn ôl uned o arwynebedd neu gyfaint yw dwysedd poblogaeth. Fel arfer cyfeirir at bobl neu organebau byw eraill. Mae dwysedd poblogaeth yn cyfeirio at y nifer o bobl syn byw mewn ardal benodol sydd fel arfer mewn km 2. Yn aml ...

                                               

Hydrograffeg

Erthygl am faes o fewn gwyddorau daear ywr erthygl hon; am y graff syn dangos sut mae arllwysiad afon yn newid dros amser, gweler "Hydrograff". Mae hydrograffeg yn faes o fewn gwyddorau daear syn astudiaeth o nodweddion ffisegol afonydd, cefnforo ...

                                               

Maghreb

Y Maghreb yw tair gwlad gogledd-orllewin Affrica, sef Moroco, Algeria a Tiwnisia. Maer gair Maghreb yn dod or Arabeg مغرب maghrib machlud haul. Dyma enwr Arabiaid ar orllewin pell y byd Arabaidd, gan fod yr haul yn machlud yn y cyfeiriad hwnnw. R ...

                                               

Maquis

Maquis / macchia ywr prysgwydd syn tyfu ger y Môr Canoldir yn ne Ewrop. Maer maquis yn llawn o flodau gwyllt, llwyni a choed, yn enwedig derw fythwyrdd a derw gorcyn. Gelwir rhein yn Chaparral os fydd y dderwen fythwyrdd yn ddigonol. Mae yna diro ...

                                               

Ynni yn hanes y Ddaear

Gellir dosbarthu ynni yn hanes y Ddaear, or organebau cyntaf hyd ein hoes ni, yn 7 prif gam. Tynnir yn drwm ar syniadau a chyhoeddiadau yr Athro Emeritws Gareth Wyn Jones yn yr erthygl hon. Gwelir yn y tabl amlinelliad or chwe phrif chwyldro ynni ...

                                               

Agronomeg

Gwyddor amaethyddol syn ymwneud â rheoli pridd a chynhyrchu cnydau yw agronomeg. Mae arbrofion yr agronomegwr yn canolbwyntio ar amrywiaeth o ffactorau syn effeithio ar blanhigion cnydol, gan gynnwys dulliau ffermio, cynaeafu, clefydau, hinsawdd, ...

                                               

Cadwyn fwyd

Mewn ecoleg, trefn creaduriaid syn dangos y ffordd trosglwyddo ynni mewn ecosystem trwy bwydo yw cadwyn fwyd neu perthynas bwydo. Enghraifft cadwyn fwyd: algae → protist → sgwid → morlo → orca. Yn yr enghraifft mae pump lefel droffig achos maer y ...

                                               

Cigysydd

Anifail sydd yn bwyta anifeiliaid eraill yw cigysydd. Ni fydd yn bwyta planhigion. Cigysyddion ywr mwyafrif o famaliaid yn yr urdd Carnivora. Mae ychydig o blanhigion yn bwyta anifeiliaid hefyd e.e. Magl Gwener.

                                               

Ecosystem

Ecosystem yw cymdeithas o organebau mewn ecoleg syn cynnwys planhigion, anifeiliaid a chreaduriaid byw eraill yn ogystal au hamgylchedd. Fel arfer, maent yn ffurfio cadwyni a gweoedd bwydydd. Arthur Tansley oedd y gwyddonydd cyntaf a ddefnyddiodd ...

                                               

Ewtroffigedd

Mae ewtroffigedd yn broses sydd yn peryglu nifer o rywogaethau o anifeiliaid ledled y byd. Bydd glaw yn golchi gwrtaith a ddefnyddir mewn ffermydd i mewn i afonydd, nentydd a llynnoedd lleol a bydd presenoldeb y cemegion hyn yn berygl bywyd ir rh ...

                                               

Gordyfiant niweidiol o algâu

Algâu syn tyfun gyflym heb ei reoli un ai mewn dŵr croyw neu amgylcheddau morol yw gordyfiant niweidiol o algâu. Gan fod rhai algâu yn cynhyrchu tocsinau, gallant fod yn niweidiol i bobl, mamaliaid, adar a physgod pan gaiff y tocsinau eu bwyta. W ...

                                               

Hollysydd

Anifeiliaid sydd yn bwyta planhigion ac anifeiliaid eraill yw hollysyddion. Enghreifftiau: nifer o gnofilod cŵn a chathod dof Mamaliaid llawer o foch llawer o brimatiaid gan gynnwys dyn llawer o eirth mwyafrif o wylanod Adar

                                               

Llysysydd

Anifail sydd wedi addasu ei gorff fel y gall fwyta rhannau o blanhigion, er enghraifft dail neu algâu morol planhigion yw llysysydd e.e. mae cwningod, benbyliaid, Crancod, Morgrug gwyn, ceffylau Coalaod, ceiw a Gwenyn yn llysysyddion. Ceir Infert ...

                                               

Neal Spackman

Mae Neal Spackman yn ecolegydd ymarferol syn llunio ac yn lladmeru ar ran amaethyddiaeth ar hyd canllawiau paramaethu. Golyga hyn, cryfhau ecosystem naturiol ardal ac amaethu gan weithio gydar tir ar bywyd ar hinsawdd naturiol.

                                               

Tail

Cyfeirir at tail fel arfer i gyfeirio at garthion anifail dof gyda gweddillion ei gweliau gwellt mewn beudy neu stabl sydd wedi dadelfennu gan eplesiad ai ddefnyddio drachefn fel gwrtaith i wellar tir ar cnwd a dyfir. Gall tail fod yn hylifog neu ...

                                               

Tomwellt

Mae tomwellt yn enw ar ddeunydd organig a roir ar bridd ac wrth wraidd neu foncyff planhigion er mwyn gwella a diogelur pridd oddi tano a gwella a hirhau bywyd tyfu a ffrywthnlon y planhigyn syn ganolbwynt ir tomwellt. Maen hen arfer amaethyddol ...

                                               

Craig igneaidd

Cerrig syn magma wedi crisialu yw Creigiau Igneaidd. Mae magma yn casglu o dan cramen y ddaear a fel arfer yn cynnwys nwy a mwynau wedi crisialu.

                                               

Anomali Magnetig Kursk

Tiriogaeth yn Rwsia yw Anomali Magnetig Kursk syn gyfoethog mewn creigiau haearn ac a leolir yn Oblast Kursk, Oblast Belgorod ac Oblast Voronezh yn ne-orllewin Canol Rwsia. Maen cynnwys rhan sylweddol or Rhanbarth Pridd Du Canolog. Cydnabyddir ma ...

                                               

Digwyddiad Laschamp

Roedd digwyddiad Laschamp yn wyriad geomagnetig. Digwyddodd hyn 41.400 o flynyddoedd yn ôl, yn ystod diwedd y Cyfnod Rhewlifol Olaf. Maen hysbys o anghysonderau geomagnetig a ddarganfuwyd yn y 1960au mewn llifoedd lafa Laschamps yn Clermont-Ferra ...

                                               

Seismoleg

                                               

Tectoneg platiau

Damcaniaeth ddaearegol syn esbonio symudiadau mawr o fewn lithosffer y Ddaear yw tectoneg platiau. Maer model damcaniaethol hwn wedii adeiladu ar sail y cysyniad o symudiad y cyfandiroedd, ac a ddatblygodd ar ddechraur 20g. Derbyniodd y gymuned g ...

                                               

Eurgylch 22°

Mae Eurgylch 22 ° yn ffenomen optegol syn perthyn i deulu eurgylch crisial iâ. Mae ei ffurf yn gylchol gyda radiws ymddangosiadol oddeutu 22 ° o amgylch yr Haul neur Lleuad. Pan fydd yn weladwy o amgylch y Lleuad, fei gelwir yn fodrwy lleuad neun ...

                                               

Ffrynt

Ffin sydd yn gwahanu dau aergorff o wahanol ddwysedd yw ffrynt. Gelwir ardal o wasgedd isel ble maer ffrynt gynnes ac oer yn ffurfio yn ddiwasgedd. Maer gwynt yn chwythun wrthglocwedd o amgylch diwasgedd. Ni cheir ffryntiau, na glaw, mewn gwasged ...

                                               

Seiclon

Mewn meteoroleg, màs aer ar raddfa fawr syn cylchdroi o amgylch canol cryf o wasgedd atmosfferig isel yw seiclon neu cylchwynt. Nodweddir seiclonau gan wyntoedd cynyddol syn troi o amgylch parth o wasgedd isel. Y systemau mwyaf o bwysedd isel yw ...

                                               

Taran

Taran ywr sŵn syn cael ei achosi gan fellten. Yn dibynnu ar bellter a natur y fellten, gall amrywio o swn cracio sydyn i ddwndwr hir ac isel. Maer cynnydd sydyn mewn pwysedd a thymheredd o ganlyniad ir fellten yn achosi ir aer oi amgylch ac oi me ...

                                               

Henrietta Antonia Clive, Iarlles Powis

Roedd Henrietta Antonia Clive, Iarlles Powis, yn awdures, casglwr mwynau a botanegydd Gymreig. Roedd ei hamser yn yr India, tra bod ei gŵr yn gwasanaethu fel Llywodraethwr Madras, yn ysbrydoliaeth iddi yn y tri maes.

                                               

Friedrich Mohs

Daearegwr a mwynolegydd o Almaenwr oedd Carl Friedrich Christian Mohs a ddyfeisiodd graddfa Mohs i fesur caledwch mwynau.

                                               

Oatman, Arizona

Pentref ym Mynyddoedd Du Sir Mohave, Arizona, Unol Daleithiau yw Oatman. Wedii leoli ar ddrychiad o 2.710tr, fe ddechreuodd fel gwersyll mwyngloddio bychan, yn fuan ar ôl i ddau mwyngloddiwr daro darganfyddiad miliwn o aur ym 1915, er bod pobl we ...

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →