ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 388



                                               

Goreu fab Custennin

Un o arwyr y chwedl Culhwch ac Olwen yw Goreu fab Custennin. Ef syn torri pen Ysbaddaden Bencawr ar ddiwedd y chwedl honno. Mae lle i gredu mai Goreu oedd arwr ifanc rhan ganolog y chwedl yn wreiddiol a bod chwedl neu mabinogi amdano ar un adeg o ...

                                               

Gronw Pebr

Arglwydd Penllyn yn y Mabinogi Math fab Mathonwy oedd Gronw Pebr. Maer enw Gronw yn ffurf gynnar ar yr enw personol Gronwy. Mwy anodd yw esbonio Pebr. Bu cymysgiad yn y testun. Ceir yr amrywiadau Pybyr, Pebyr a Pefr. Os pybyr yr ystyr yw "cryf, d ...

                                               

Gwalchmai ap Gwyar

Cymeriad a gysylltir ar chwedlau am y brenin Arthur yw Gwalchmai ap Gwyar, hefyd Gwalchmei. Ymddengys Gwalchmai fel un o ŵyr Arthur yn chwedl Culhwch ac Olwen, lle disgrifir ef fel nai i Arthur. Maen un or gwŷr a ddewisir gan Arthur i fynd gyda C ...

                                               

Gwenhwyfar

Gwenhwyfar oedd gwraig y Brenin Arthur. Disgrifir hi mewn rhai ffynonellau Cymraeg fel merch i Ogfran Gawr, ac mae traddodiad fod iddi chwaer or enw Gwenhwyfach. Ymddengys mewn nifer o testunau Cymreig, er enghraifft, crybwyllir hi yn chwedl Culh ...

                                               

Gwern (mytholeg)

Mab Matholwch, brenin Iwerddon a Branwen, ferch Llŷr a chwaer Bendigeidfran yn chwedl Branwen ferch Llŷr, yr Ail o Bedair Cainc y Mabinogi, yw Gwern. Yn y chwedl daw Matholwch, sydd wedi dod i ofyn am chwaer Bendigeidfran, Branwen, yn wraig iddo ...

                                               

Gwrhyr Gwalstawd Ieithoedd

Cymeriad chwedlonol Cymreig yw Gwrhyr Gwalstawd Ieithoedd syn ymddangos fel un o farchogion y brenin Arthur yn y chwedl Gymraeg gynnar Culhwch ac Olwen. Ystyr y gair Hen Gymraeg gwalstawd gwalstod yw lladmerydd, cyfieithydd, dehonglydd, a phrif r ...

                                               

Gwydion fab Dôn

Cymeriad yn y bedwaredd o Bedair Cainc y Mabinogi, chwedl Math fab Mathonwy yw Gwydion fab Dôn. Gellir ystyried mai Gwydion, yn hytrach na Math, ywr prif gymeriad yn y stori. Mae ei fam, Dôn, yn Dduwies Geltaidd syn chwaer i Math fab Mathonwy ac ...

                                               

Gwyddno Garanhir

Cymeriad chwedlonol Cymreig oedd Gwyddno Garanhir. Maen ymddangos gyntaf yn nhraddodiadau yr Hen Ogledd, ac mae Bonedd Gwŷr y Gogledd yn ei ddisgrifio fel un o ddisgynyddion y brenin Dyfnwal Hen. Ymddengys mewn chwedloniaeth fel arglwydd Cantrer ...

                                               

Gwyn ap Nudd

Cymeriad ym mytholeg a llên gwerin Cymru a gysylltir âr Arallfyd ar Tylwyth Teg yw Gwyn ap Nudd. Yn y chwedl Cymraeg Canol gynnar Culhwch ac Olwen, mae Gwyn yn cipior forwyn Creiddylad, ferch Lludd Llaw Ereint ar ôl iddi redeg i ffwrdd gyda Gwyth ...

                                               

Gwythyr ap Greidawl

Cymeriad yn y chwedl gynnar Culhwch ac Olwen yw Gwythyr ap Greidawl. Yn Culhwch ac Olwen, mae Gwyn ap Nudd - brenin y Tylwyth Teg yn llên gwerin Cymru - yn cipior forwyn Creiddylad ferch Llŷr ar ôl iddi redeg i ffwrdd gyda Gwythyr ap Greidawl, ym ...

                                               

Hafgan

Cymeriad yn y Gyntaf o Bedair Cainc y Mabinogi syn herio Arawn brenin Annwn am reolaeth y deyrnas honno unwaith bob blwyddyn yw Hafgan. Cyfeirir ato fel "Hafgan brenin Annwn". I wneud iawn am ei ansyberwydd anghwrteisi yn llithro ei helgwn ar y c ...

                                               

Hanes Taliesin

Chwedl Gymreig yn dyddio or Canol Oesoedd yw Hanes Taliesin. Fei ceir yn ei ffurf gyflawnaf gan Elis Gruffydd yn y 16g dan yr enw Ystoria Taliesin, ond credai Syr Ifor Williams y gallair gwreiddiol fod yn dyddio or 9fed neur 10g. Maen rhoi hanes ...

                                               

Henwen

Hwch â galluoedd goruwchnaturiol y ceir ei hanes mewn un o Drioedd Ynys Prydain yw Henwen. Ceir ei hanes yn y triawd "Tri Gwrddfeichiad Ynys Prydain" Tri bugail moch grymus Ynys Prydain. Rhoddwyd Henwen yng ngofal Coll fab Collfrewi, meichiad Dal ...

                                               

Iarlles y Ffynnon

Mae Iarlles y Ffynnon neu Owain yn chwedl Arthuraidd Gymraeg or Oesau Canol. Maen un or tair stori Arthuraidd a adnabyddir wrth y teitl Y Tair Rhamant. Ceir y testun yn Llyfr Gwyn Rhydderch a Llyfr Coch Hergest. Ceir testun rhannol mewn llawysgri ...

                                               

Idris ap Gwyddno

Brenin Cantref Meirionnydd oedd Idris ap Gwyddno, a fu farw yn ôl y blwyddnodion Cymreig yn y flwyddyn 636 mewn brwydr yn erbyn y Sacsoniaid ar lannaur Afon Hafren, ac a oedd, yn ôl blwyddnodion Ulster yn herio pendefigaeth Gwynedd dros Feirion a ...

                                               

Idris Gawr

Cawr a gysylltir ag ardal Cader Idris ym Meirionnydd oedd Idris Gawr neu Idris. Yn ôl y rhestr o gewri Cymru a luniwyd gan yr hynafiaethydd Siôn Dafydd Rhys tua diwedd yr 16g, Idris oedd y pennaf o bedwar cawr oedd yn byw yn yr ardal o gwmpas Dol ...

                                               

Indeg

Merch chwedlonol neu led-hanesyddol o degwch diarhebol oedd Indeg neu Indeg ferch Arwy Hir. Cyfeirir ati yn y Trioedd dan yr enw Indeg ferch Arwy Hir fel un o Dair Caredigwraig Arthur Tair gordderch Arthur, ynghyd â Garwen ferch Henin Hen a Gŵyl ...

                                               

Luned

Llawforwyn Iarlles y Ffynnon yn y Rhamant or un enw oedd Luned ; daeth ei enw yn drosiad am ferch hardd. Mewn ffynonellau Cymraeg diweddarach cyfeirir ati hefyd fel Eluned Ddedwydd.

                                               

Llynnoedd Annwn

Lleolir Llynnoedd Annwn ger Chwilog yng nghymuned Llanystumdwy ar benrhyn Llŷn, Gwynedd. Maer llynnoedd yn grŵp o dri llyn bychan cyfagos. Ni enwir y llynnoedd ar y map OS 1:50.000 ond mae Frank Ward yn cofnodir enw lleol ar lafar arnynt fel Llyn ...

                                               

Mabinogi

Casgliad o bedair chwedl yn seiliedig ar y traddodiad llafar Cymreig ywr Mabinogi. Eu henw traddodiadol yw Pedair Cainc y Mabinogi. Oherwydd ir Arglwyddes Charlotte Guest gamddeall y gair Cymraeg Canol mabynogion syn digwydd unwaith yn unig, mewn ...

                                               

Mabon fab Modron

Cymeriad mewn chwedloniaeth Gymreig yw Mabon fab Modron. Dywedir ei fod yn nai i Arthur. Caiff ei uniaethu ar duw Celtaidd Maponos, syn ymddangos mewn arysgrifau yng Ngâl a Phrydain. Uniaethir ei fam, Modron, ar fam-dduwies Matrona. Ymddengys Mab ...

                                               

Manawydan

Manawydan fab Llŷr ywr prif gymeriad yn nhrydedd cainc Bedair Cainc y Mabinogi, chwedl Manawydan fab Llŷr, ac yn ymddangos hefyd yn yr ail gainc Branwen ferch Llŷr.

                                               

Math fab Mathonwy

Yn ôl y chwedl, ni allai Math fab Mathonwy, brenin Gwynedd fyw ond tra byddai âi ddeudroed yng nghôl morwyn, ac eithrio yn amser rhyfel. Goewin ferch Pebin oedd y forwyn yn y swydd yma ar ddechraur chwedl. Syrthiodd nai Math, Gilfaethwy fab Dôn, ...

                                               

Matholwch

Yn yr Ail Gainc, portreadir Matholwch fel brenin Iwerddon syn glanio yn Harlech gyda thair llong ar ddeg i geisio llaw Branwen, chwaer Bendigeidfran gydar bwriad o ffurfio cynghrair rhwng Iwerddon ac "Ynys y Cedyrn". Mae Bendigeidfran yn cydsynio ...

                                               

Mathonwy

Mae Mathonwy yn gymeriad chwedlonol syn rhiant Math fab Mathonwy ym Mhedwaredd Cainc y Mabinogi. Maer elfen gyntaf yn yr enw Mathonwy, sef Math-, yn digwydd yn enwr mab Mathonwy ac enw Matholwch, un arall o gymeriadaur Mabinogi, a cheir enghreiff ...

                                               

Modron

Am y pentref yng Nghernyw, gweler Modron Cernyw. Cymeriad mewn chwedloniaeth Gymreig yw Modron. Ymddengys fel mam Mabon fab Modron yn y chwedl Culhwch ac Olwen. Cipiwyd Mabon oddi wrthi pan oedd yn dri diwrnod oed, ac ni wyddai neb ymhle yr oedd. ...

                                               

Morfran eil Tegid

Am yr aderyn a elwir weithiau yn Forfran gweler Mulfran. Cymeriad chwedlonol Cymreig yw Morfran eil Tegid. Maen debyg fod yr enw Morfran yn gyfuniad o mawr a brân). Enw arall arno yw Afagddu. Maen fab i Tegid a Ceridwen ac yn frawd i Creirwy. Cyf ...

                                               

Olwen

Morwyn chwedlonol yn y chwedl Gymraeg Canol Culhwch ac Olwen yw Olwen. Mae hin ferch ir cawr Ysbaddaden Bencawr. Ceir chwedl onomastig o fewn y prif chwedl syn esbonior enw Olwen. Wrth iddi gerdded mae pedair meillionen wen yn tyfu yn ôl ei thrae ...

                                               

Pair Dadeni

Maer Pair Dadeni yn bair syn gallu adfywio celaneddaur meirw. Maen chwarae rhan bwysig yn chwedl Branwen ferch Llŷr, yr ail o Bedair Cainc y Mabinogi. Yn y chwedl mae Bendigeidfran yn derbyn y Pair Dadeni gan y cawr Llasar Llaes Gyfnewid ai wraig ...

                                               

Pen Rhionydd

Lleoliad llys gogleddol y Brenin Arthur yw Pen Rhionydd, yn ôl y traddodiadau Cymreig cynnar amdano a geir yn y gyfres Trioedd Ynys Prydain. Cyfeirir at Ben Rhionydd mewn dau o Drioedd Ynys Prydain. Yn nhriawd 1 yng ngolygiad Rachel Bromwich, dyw ...

                                               

Penarddun

Yn y traddodiad Cymreig, gwraig Llŷr a merch Beli Mawr yw Penarddun. Mewn rhai testunau achyddol mae Arthur yn un o ddisgynyddion Penarddun, ond ni ellir eu derbyn fel achau dilys. Cyfeirir ati yn yr Ail o Bedair Cainc y Mabinogi, Branwen ferch L ...

                                               

Peredur

Cymeriad a gysylltir a llys y brenin Arthur yn chwedl Gymraeg Peredur fab Efrawg yw Peredur. Fel Perceval yn Ffrangeg a Percival yn Saesneg, maen gymeriad pwysig mewn chwedlau Arthuraidd. Yn y rhain, maen amlwg yn yr ymchwil am y Greal Santaidd. ...

                                               

Peredur fab Efrawg

Chwedl Arthuraidd Gymraeg or Oesau Canol yw Peredur fab Efrawg. Maen un or tair stori Arthuraidd a adnabyddir wrth y teitl Y Tair Rhamant. ddwy chwedl arall yn y Tair Rhamant yw Iarlles y Ffynnon a Geraint ac Enid.

                                               

Pryderi

Cymeriad ym Mhedair Cainc y Mabinogi yw Pryderi, mab Pwyll, brenin Dyfed, a Rhiannon ei wraig. Ef ywr unig gymeriad syn ymddangos ym mhob un or pedair cainc.

                                               

Pwyll Pendefig Dyfed

Chwedl Pwyll Pendefig Dyfed ywr gainc gyntaf o Bedair Cainc y Mabinogi. Mae hefyd yn enw ar un o brif gymeriadaur chwedl, cymeriad sydd wedii seilio ar dduw Celtaidd, cynharach. Mae Pwyll, brenin Dyfed allan yn hela un diwrnod yng Nglyn Cuch, heb ...

                                               

Rhita Gawr

Cymeriad mewn chwedlau gwerin Cymreig oedd Rhita Gawr. Dywedir fod gan y cawr hwn fantell wedi ei gwneud o farfau brenhinoedd. Hawliodd farf y Brenin Arthur. Gwrthododd Arthur, a bu ymladdfa rhyngddynt ar yr Wyddfa. Lladdwyd Rhita, a chladdwyd ef ...

                                               

Rhuddlan Teifi

Pentrefan yn ne Ceredigion, tua dwy filltir ir gorllewin o Lanybydder ar y ffordd i Landysul yw Rhuddlan Teifi. Maen gorwedd ar lan ogleddol Afon Teifi. Prin bod Rhuddlan yn haeddu cael ei ddisgrifio fel amlwd hyd yn oed, oherwydd does dim mwy na ...

                                               

Sanddef Bryd Angel

Cymeriad chwedlonol Cymreig yw Sanddef Bryd Angel. Ystyr pryd yma yw "ffurf". Cyfeirir at Sanddef Bryd Angel yn y chwedl ganoloesol Culhwch ac Olwen fel un or tri rhyfelwr a oroesoedd Frwydr Camlan brwydr terfynol y brenin Arthur. Roedd o mor bry ...

                                               

Sgilti Ysgafndroed

Cymeriad chwedlonol Cymreig syn ymddangos yn y chwedl Culhwch ac Olwen yw Sgilti Ysgafndroed. Maen un o nifer o gymeriadau chwedlonol a enwir yn y chwedl fel aelodau o lys Arthur. Maen un o bum mab Erim, gyda Uchdrud, Eus, Henwas Edeinawg a Henbe ...

                                               

Tegid Foel

Cymeriad chwedlonol a gysylltir â Llyn Tegid, ger y Bala ym Meirionnydd, yw Tegid Foel. Yn rhan gyntaf y chwedl Hanes Taliesin, syn adrodd hanes geni Taliesin Ben Beirdd, maen ŵr briod Ceridwen ac yn dad i Forfran a Creirwy. Ffigwr yn y cefndir y ...

                                               

Teyrnon Twrf Liant

Cymeriad yn chwedl Pwyll Pendefig Dyfed, y gyntaf o Bedair Cainc y Mabinogi, yw Teyrnon Twrf Liant neu Teyrnon Twrf Fliant neu Teyrnon. Yn y chwedl mae Teyrnon yn arglwydd ar Went Is Coed, yn ne-ddwyrain Cymru. Daw ei enw or gwreiddyn teyrn. Ceir ...

                                               

Tri Thlws ar Ddeg Ynys Prydain

Trysorau arbennig o briodoleddau rhyfeddol a gysylltir ag arwyr a brenhinoedd yr Hen Ogledd oedd Tri Thlws ar Ddeg Ynys Prydain. Cedwir sawl fersiwn or testun Cymraeg Canol syn eu rhestru; un or cynharaf yw testun Llawysgrif Caerdydd 17. Dymar Tr ...

                                               

Trystan ac Esyllt

Chwedl or Canol Oesoedd a gysylltir âr Brenin Arthur yw Trystan ac Esyllt. Ceir gwahanol fersiynau or chwedl, ond yn y fersiwn fwyaf cyffredin, roedd Trystan yn nai i Arthur. Roedd Trystan yn danfon Esyllt, merch Hywel fab Emyr Llydaw mewn rhai f ...

                                               

Twrch Trwyth

Baedd Gwyllt a ffyrnig y ceir hanes ei hela yn y chwedl Culhwch ac Olwen ywr Twrch Trwyth. Ceir cyfeiriadau cynharach ato yn y gerdd Gorchan Cynfelyn yn Llyfr Aneirin ac yn y rhestr o Ryfeddodau Prydain ar ddiwedd Historia Brittonum Nennius. Yn C ...

                                               

Tyno Helig

Mewn chwedloniaeth Gymreig, teyrnas o foddwyd gan y môr oedd Tyno Helig neu Tyno Helyg. Maer thema yn debyg i thema chwedl Cantrer Gwaelod. Dywedir fod Tyno Helig Pant neu Ddyffryn Helig yn deyrnas oedd yn ymestyn tuar dwyrain o Ben y Gogarth ger ...

                                               

Y Gwynfryn yn Llundain

Safle mytholegol yw Y Gwynfryn yn Llundain y cyfeirir ato yn chwedl Branwen ferch Llŷr, yr ail o Bedair Cainc y Mabinogi, lle cleddir pen Bendigeidfran. Cawr yw Bendigeidfran yn y chwedl, syn frenin ar y Brythoniaid gydai brif lys yn Harlech. Ar ...

                                               

Ychen bannog

Anifeiliaid mytholegol y ceir sawl cyfeiriad atynt yn chwedloniaeth, barddoniaeth a llên gwerin Cymru ywr Ychen Bannog. Roeddynt yn hynod gryf. Ceir y cyfeiriad cynharaf atynt sydd ar glawr yn y chwedl enwog Culhwch ac Olwen lle yu henwir yn Nynn ...

                                               

Ysbaddaden Bencawr

Cawr chwedlonol yw Ysbaddaden Bencawr ; hefyd Ysbyddaden Bencawr. Maen un o brif gymeriadaur chwedl Gymraeg Canol Culhwch ac Olwen. Merch Ysbaddaden yw Olwen. Mae Culhwch, arwr y chwedl, wedi ei dynghedu gan ei lysfam i garu ac i ennill llaw Olwe ...

                                               

Cyfrinach y Lludw

Nofel dditectif yn Gymraeg gan T. Llew Jones yw Cyfrinach y Lludw. Gwasg Gomer a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1975. Cafwyd argraffiad newydd clawr meddal yn 1994. Yn 2013 roedd y gyfrol honno mewn print.

                                               

Dial yr Hanner Brawd

Nofel dditectif am ddarlithydd seicoleg syn ceisio cynorthwyor heddlu drwy ddadansoddi meddwl sgitsoffrenig llofrudd cyfresol er mwyn egluro ei gymhellion ar rheswm pam y gadewir dyfyniadau or Mabinogi ger cyrff y meirwon.

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →