ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 33



                                               

Ffiseg glasurol

Enw ar feysydd ffiseg a gawsant eu fformiwleiddio cyn datblygiadau damcaniaeth perthnasedd a mecaneg cwantwm yn yr 20g yw ffiseg glasurol. Sail ffiseg glasurol ywr pedair ddamcaniaeth fawr: mecaneg glasurol, electromagneteg, thermodynameg, a meca ...

                                               

Cyddwyso

Cyddwysiad ydyr newid hwnnw syn digwydd i fater oi gyflwr fel nwy i hylif. Pan ddigwydd hyn yn uniongyrchol heb droin hylif, gelwir y broses yn "dyddodi" neu "dyddodiad". Er y gall nifer o sylweddau gyddwyso, y mwyaf cyffredin ydy cyddwysiad dŵr ...

                                               

Cyfaint

Cyfaint ydyr term mathemategol am faint o le neu ofod mae gwrthrych yn ei gymeryd, neu faint sydd oddi fewn iddo. Gall y gwrthrych fod yn solid, hylif, nwy neu blasma ac syn cael ei gyfri drwy unedau safonol y fetr ciwb. Maen ddigon hawdd gweithi ...

                                               

Cyflymder

Mesuriad fector yw cyflymder. Caiff cyflymder hefyd ei ddiffinio fel cyfradd mewid dadleoliad dros amser ond mae cyflymder hefyd yn cynnwys cyfeiriad, e.e 10ms −1 ir dde. Gelwir y gyfradd newid mewn cyflymder yn gyflymiad.

                                               

Cyflymder onglaidd

Mewn ffiseg, mae cyflymder onglaidd yn nodir buanedd onglaidd y mae gwrthrych yn cylchdroi ynghyd ar gyfeiriad y maen cylchdroi. Mae cyflymder onglaidd sef omega yn fector ac yn cael ei mesur fel radianau pob eiliad.

                                               

Cyflymiad

                                               

Cyflymydd gronynnol

Mae cyflymydd gronynnol yn ddyfais syn defnyddio cerrynt trydanol i yrru gronynnau gwefredig i fuaneddau uchel. Mae teledu CRT yn ffurf syml o gyflymydd gronynnol. Maer cyflymyddion mawr yn fwyaf adnabyddus o fewn ffiseg fel gwrthdrawyddion e.e. ...

                                               

Cynhwysiant trydanol

System sydd âr gallu i ddal gwefr yw cynhwysydd. Fel rheol, cai cynhwysydd ei wneud gyda dau blât o fetel sydd ac unai aer, gwactod neu unrhyw ddeunydd arall rhyngddynt. Os maer ddau blât yn cael eu cysylltu i gyflenwad trydan, bydd gwefraun casg ...

                                               

Cyseiniant

Mewn ffiseg, cyseiniant yw tuedd system i osgiliadu ar osgled fwy ar rai amleddau. Adnabyddir y rhain fel yr amleddau cyseinio. Ar yr amleddau yma, gall grymoedd cyfnodol weddol fach cynhyrchu osgiliadau mawr oherwydd maer system yn storio egni d ...

                                               

Cysonyn Avogadro

Cysonyn Avogadro, a elwir hefyd yn rhif Avogadro, ywr nifer o atomau/moleciwlau mewn un môl, sef y nifer o atomau Carbon-12 mewn 12 gram o Garbon-12 yn ei gyflwr egni gorffwys electronig. Ei faint yw tua 6 x 10 23. Enwyd y cysonyn ar ôl y gwyddon ...

                                               

Cysyniadau ffiseg

Mesurir egni mewn jouleau, defnyddir egni ym mhob achlysur o fywyd, trwy egni gemegol, biolegol, cinetig, potesial a thrydanol. Gellir cysylltur egniau yma drwy nifer o fformiwlâu.

                                               

Dadleoliad

                                               

Dargludiad trydan

Symudiad gronnynau gyda gwefr drydannol trwy dargludydd trydanol yw dargludiad mae ynni yn cael ei drosglwyddo o atom i atom. Dymar fath pwysicaf o drosglwyddiad gwres mewn solidau. Mae symudiad gwefr yn cerrynt trydanol. Gall dargludiad y wefr g ...

                                               

Dargludydd trydanol

Sylwedd sydd yn gadael i egni teithio trwyddo yw dargludydd, a dargludydd trydanol yw sylwedd sydd yn gadael i egni trydanol teithio trwyddo. Metelau ywr dagludyddion fwyaf cyffredin, ond mae graffit yn anfetel syn dargludydd trydanol. Dibynnai g ...

                                               

Deddf Boyle

Mae Deddf Boyle yn un o amryw o ddeddfau nwy. Maer ddeddf yn disgrifio sut mae gwasgedd mewn cyfrannedd wrthdro â chyfaint os maer tymheredd ar màs yn gyson a chynhelir yr arbrawf o dan amodau caeedig. Enwir y rheol ar ôl y cemegwr a ffisegwr Rob ...

                                               

Deddf disgyrchedd cyffredinol Newton

Mewn ffiseg, disgyrchiant yw tueddiad gwrthrychau i gyflymu tuag at ei gilydd. Disgyrchiant yw un or pedwar grym naturiol sylfaenol. Y lleill yw grym electromagneteg, y grym gwan niwclear ar grym cryf niwclear. Disgyrchiant ywr gwanaf or pedwar. ...

                                               

Deddf ffiseg

                                               

Delweddu cyseiniant magnetig

Techneg i ddelweddu y tu fewn ir corff yw delweddu cyseiniant magnetig. Yn fras, mae MRI yn canfod signal oddi wrth brotonau Hydrogen ac or signal hwn yn gallu creu delweddau i ddangos gwahaniaethau mewn amryw o briodweddaur meinwe syn allyrrur s ...

                                               

Disgyrchiant

Disgyrchiant ywr theori syn esbonior achos i wrthrychau sydd â màs gyflymu tuag at ei gilydd. Mewn bywyd pob dydd, mae disgyrchiant yn cael ei adnabod fel y grym syn rhoi mas i wrthrychau. Dymar grym syn cadwr Ddaear a gweddill planedau Cysawd yr ...

                                               

Dwysedd

Gweler hefyd: Dwysedd poblogaeth Dwysedd yw mesur o fàs pob uned o gyfaint. Maer dwysedd cyfartalog yn hafal ir màs cyfan wediw rhannu ar cyfaint cyfan. Uned arferol dwysedd yw cilogram pob metr ciwb. ρ = m C {\displaystyle \rho ={\frac {m}{C}}} ...

                                               

Effaith ffotodrydanol

Wrth i belydrau electromagnetig or enw ffotonau sydd gydag amledd digonol disgyn ar arwyneb metel, mae electronau yn amsugnor egni ac yn allyrru o arwyneb y metel. Mae electronau mewn metel yn rhydd ond mae yna rymoedd electrostatig yn glynu nhw ...

                                               

Egni (gwyddonol)

Mewn ffiseg, mae egni yn cyfeirio at allu gwrthrych i symud neu weithio. Gair syn tarddu or Frythoneg yw egni, a chaiff ei gofnodi yn gyntaf yn y Gymraeg yn y 14g yn un o gywyddau Iolo Goch. Maen bosib storio egni ai ddefnyddio i wneud gwaith rhy ...

                                               

Egni cinetig

"Symudiad" ydy ystyr y gair "cinetig", fel yn y gair "sinema" - lluniaun symud - ac ystyr egni cinetig ydyr egni sydd mewn rhyw wrthrych neu gorff oherwydd ei fod yn symud. Dawr gair "cinetig" or gair Groeg, κίνηση. Gellir ei ddiffinio fel gwaith ...

                                               

Electron

                                               

Ffoton

Gronyn elfennol o egni electromagnetig yw ffoton. Derbyniwyd y syniad fod gan ymbelydredd electromagnetig gysylltiad ag egni cwanta yn 1905 pan awgrymwyd hyn gan Albert Einstein. Darganfuwyd bod yr egni sydd gan y ffotonau yma mewn cyfrannedd uni ...

                                               

Ffwythiant gwaith

Yn ffiseg cyflwr-solet, ffwythiant gwaith ywr lleiafswm o waith thermodynamig sydd ei angen i symud electron or lefel Fermi i wactod sydd y tu allan ir arwyneb solid. Hynny yw, yr egni sydd ei angen i echdynnu electron o solet.

                                               

Gludedd

Gwrthiant hylif neu nwy yw gludedd. Maen fesur o ba mor dda ydyr hylif am lifo neu redeg a gellir ei ystyried fel ffrithiant yr hylif. Mae gan pob hylif ryw faint o wrthiant ar wahân i uwch-hylif; gelwir yr astudiaeth o ludedd yn rheoleg.

                                               

Goleuni

Mae goleuni yn cael ei gynhyrchu gan wrthychau goleuol sef gwrthrychau megis yr haul, canhwyllau a fflamau. Oni bai bod goleuni yn adlewyrchu oddi ar bethau na ellir eu gweld. Mae goleuni yn teithio llawer iawn cyflymach na sain, ac yn teithio me ...

                                               

Ffiseg gronynnau

Cangen o ffiseg yw ffiseg gronynnau neu ffiseg y gronyn syn astudio cyfansoddion elfennol mater ac ymbelydredd ar rhyngweithiau rhyngddynt. Mae weithiaun cael ei galwn ffiseg ynni dwys. Gellir creur gronynnau elfennol hyn mewn cyflymydd gronynnol ...

                                               

Grym

Yn ffiseg, grym yw hynny sy’n newid neu yn tueddu newid cyflwr o orffwys neu mudiant corff. Mae maint y grym yn dibynnu ar y cyfradd maer grym yn gallu cyflymu 1 kg o fas. Mae’n ddylanwad a all orfodi gwrthrych i gyflymu. Mae cyflymiant gwrthrych ...

                                               

Grym electromagnetig

Yn ffiseg, grym maer maes electromagnetig yn ymddrechu ar ronynnau wediu gwefru yw grym electromagnetig. Y grym hwn syn dal electronau a phrotonau at ei gilydd yn yr atom. Hwn hefyd syn dal atomau at ei gilydd i ffurfio moleciwlau. Mae grym elect ...

                                               

Grym electromotif

Grym electromotif ywr egni a roddir gan fatri am bob coulomb o wefr. Uned GEM yw foltedd: V = J C {\displaystyle {\mbox{V}}={\dfrac {\mbox{J}}{\mbox{C}}}}

                                               

Gwanychiad

Mewn ffiseg, mae gwanychiad yn effaith syn lleihau osgled osgiliadur mewn system osgiliadol, yn enwedig yr osgiliadur harmonig. Mae yna nifer o ffactorau syn achosi gwanychiad: Ffrithiant: Mae ffrithiant o fewn y sbring yn achosi gwanychiad. Maer ...

                                               

Gwasgedd

Mesur o ba mor grynodedig yw rym ar wyneb gwrthrych yw gwasgedd. Yr uned SI a ddefnyddir i fesur maint y gwasgedd ydyr pascal sydd yn union yr un â newton y metr yr eiliad-sgwâr N m −2 s. Dyma ei fformiwla: Pa N/m 2 {\displaystyle ^{2}} P = F/A

                                               

Gwefr

Mewn ffiseg maer hen air Cymraeg gwefr yn cyfeirio at wefr drydanol. Fei disgrifir gan wyddonwyr fel "yr hyn syn llifo oddi fewn ir cerrynt" a chaiff ei alw weithiau yn "wefr Noether". Un o hen ystyron y gair Cymraeg gwefr yw ambr Saesneg: amber, ...

                                               

Gwobr Ffiseg Nobel

                                               

Gwrthdrawydd Hadronnau Mawr

Lleolir y Gwrthdrawydd Hadronnau Mawr rhwng Mynyddoedd Jura ar Alpau yn y Swistir. Dymar cyflymydd gronynnau mwyaf o ran maint a phŵer yn y byd. Lleolir y twnnel tua 175m dan ddaear ac mae ganddo gylchedd o 27 km. Maen rhan o safle CERN. Cychwynn ...

                                               

Gwrthdrawydd ïonau trwm perthnaseddol

Lleolir y Gwrthdrawydd ïonau trwm perthnaseddol yn Labordy Cenedlaethol Brookhaven, Efrog Newydd. Wrth ddefnyddior cyflymydd gronynnau mae gwyddonwyr yn medru astudio mater a oedd yn bodoli yn y bydysawd wedir glec fawr. Gall gwyddonwyr hefyd ads ...

                                               

Gwrthfater

Mewn ffiseg cnewyllol, mae gwrthfater yn ddefnydd wedii wneud o wrthgnewyllynau sydd ar un mas â mater cyffredin, ond fod ganddynt wefr gwahanol a nodweddion gronynnau megis rhifau lepton a baryon. Ceir gwrth-hydrogen a gwrthheliwm. Mae cymysgu m ...

                                               

Gwrthiant mewnol batri

Mae batri wedi’i gysylltu mewn cyfres ar gylched y mae’n darparu egni ar ei chyfer. Mae maint y cerrynt yn y batri yr un fath ag sydd yn y gylched allanol. Oherwydd y cerrynt yn y batri, mae egni yn cael ei afradloni oddi mewn iddo. Gallwn ddweud ...

                                               

Hafaliadau mudiant

Dymar hafaliadau mudiant cyffredin a elwir yn hafaliadau SUVAT gan nifer. v = u + a t 1 s = 1 2 u + v t 2 s = u t + 1 2 a t 2 3 v 2 = u 2 + 2 a s 4 s = v t − 1 2 a t 2 5 {\displaystyle {\begin{alignedat}{3}&v&&=u+at\qquad &{\text{ ...

                                               

Inertia

Inertia ywr gwrthiant o fas. Gall y mas yma fod yn unrhyw wrthrych syn newid ei chyflwr mudiant. Maer egwyddor inertia yn un or egwyddorion sylfaenol yn ffiseg glasurol ac maen disgrifio sut mae grym yn cael effaith ar fater.

                                               

Isotop

Ffurfiau gwahanol or un elfen yw isotopau ; mae gan yr atomau hyn o elfen yr un rhif atomig, gan fod ganddynt yr un nifer o brotonau; maer rhifau màs, fodd bynnag yn wahanol gan fod ganddynt niferoedd gwahanol o niwtronau. I wahaniaethu rhwng iso ...

                                               

Laser

Dyfais syn allyrru golau yw laser trwy broses o’r enw allyriant ysgogol. Maer gair laser yn sefyll am light amplification by stimulated emission of radiation. Crewyd y laser gyntaf gan ffisegwyr Charles Townes ac Arthur Schawlow yn labordai Bell. ...

                                               

Lliw

Yn y Gymraeg, gall lliw fod yn wrywaidd neun fenywaidd, yn ddibynnol ar yr enw e.e. buwch wen, tarw gwyn; car glas, carreg las. Ceir hefyd ffurf luosog, a ddaw ar ôl enw lluosog - er bod yr arferiad hwn yn prysur ddiflannu 2015 e.e. dant gwyn, da ...

                                               

Maes grym

Mae maes grym yn cyfeirio at linellau grym mae gwrthrych yn ymegnïo ar wrthrych neu gasgliad o wrthrychau arall. Gall y gwrthrych fod yn ronyn mas, gwefr drydanol neu wefr fagnetig. Grym electromagnetig Maes magnetig Deddf disgyrchedd cyffredinol ...

                                               

Maes magnetig

Maes magnetig ywr maes a ffurfir o amgylch magned. Os yw magned yn rhydd i droi, bydd yn troi fel ei fod yn pwyntio ir un cyfeiriad ar maes magnetig. Mae gan y ddaear ei maes magnetig, ac mae cympawd yn cynnwys magned syn troi i bwyntio tuar gogl ...

                                               

Magnet

Magnet yw unrhyw ddeunydd syn cynhyrchu maes magnetig oi amgylch. Gall hyn ddigwydd yn naturiol, ceir rhai creigiau magnetig, ond fel rheol maen yn cael eu cynhyrchu. Magned parhaol yw un syn cynhyrchu maes magnetig yn barhaol. Ar y llaw arall, m ...

                                               

Mecaneg

Maer erthygl hon yn disgrifio y grym ar wrthrychau neu gyrff ffisegol. Mecaneg ywr rhan honno o wyddoniaeth syn ymwneud â gwrthrychau pan fo grym yn cael ei rhoi arnynt ac effaith y gwrthrychau hyn ar yr hyn sydd ou cwmpas. Ceir tarddiad y ddisgy ...

                                               

Mecaneg cwantwm

Mecaneg cwantwm ywr gangen o ffiseg syn delio ag ymddygiad mater ac egni ar raddfa fach iawn. Mae mecaneg cwantwm yn sylfaen in hymwybyddiaeth o pob grym sylfaenol natur gan eithrio disgyrchiant. Mae mecaneg cwantwm hefyd yn sylfaen i nifer o gan ...

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →