ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 32



                                               

Deilen

Mewn botaneg maer ddeilen yn organ planhigyn syn arbenigo mewn creu ffotosynthesis. Maer ddeilen, hefyd, yn caniatáu ir planhigyn anadlu carbon deuocsid i mewn a gollwng ocsigen allan (yn y broses a elwir yn respiradu. Maen gryn ddadl pam fod dai ...

                                               

Eginyn

                                               

Glaswellteg

Cangen o fotaneg sydd yn astudio glaswellt neu weiriau, sef planhigion y teulu Poaceae, yw glastwellteg neu gweireg. Weithiau cynhwysir ffug-weiriau teuluoedd yr hesg, y brwyn, a chynffon y gath yn yr wyddor hon. Mae glaswellteg yn bwysig wrth gy ...

                                               

Gwaed y ddraig

Gwaed y ddraig yw enw cyffredin ar sawl planhigyn a gall gyfeirio at: Harungana madagascariensis, brodorol o Dde Affrica i Sudan Dracaena draco, syn frodorol ir Ynysoedd Dedwydd, Cape Verde, Madeira a Moroco Dracaena cinnabari, brodorol i Socotra

                                               

Llysiau Gwyllt Môn a Gwynedd

Cyflwyniad ir perlysiau a welir yn siroedd gogledd-orllewin Cymru gan Rowena Mansfield yw Llysiau Gwyllt Môn a Gwynedd. Rowena Mansfield a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2000. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

                                               

The Paradise Garden

Cyfrol am ddarlunio blodau gan Maureen Lazarus, Heather Pardoe a Deborah Spillards yw The Paradise Garden a gyhoeddwyd yng Nghymru gan Llyfrau Amgueddfa Cymru yn 1997. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print. Cyflwyniad byr i ddatblygiad darluniadau bo ...

                                               

Petal

Dail wedi eu haddasu syn amgylchynu rhannau atgenhedlol blodau yw petalau. Yn aml, maent yn lliwgar neu â siapau anarferol er mwyn denu peillwyr. Gellir cyfeirio at holl betalau un blodyn gydai gilydd fel corola. Fel arfer, mae petalau iw gweld a ...

                                               

Sylem

                                               

Adwaith cemegol

Mae adwaith cemegol wastad yn broses syn cyfuno deunyddiau cemegol. Gelwir y deunydd cychwynnol hyn yn ymweithredydd. Fel arfer maer adwaith cemegol hefyd yn golygu newid cemegol, ac maer broses yn cynhyrchu deunydd sydd â nodweddion tra gwahanol ...

                                               

Adwaith cildroadwy

Adwaith cildroadwy yw adwaith syn gweithio mewn dau gyfeiriad. Mae yna lawer o adweithiau syn mynd mewn un cyfeiriad yn unig; maent yn symud ymlaen gydar adweithyddion ar y chwith ac yn creu cynhyrchion ar y dde e.e. Ca + Cl 2 → CaCl 2 Y metel ca ...

                                               

Alcohol

Gellir ffurfio alcohol cynradd trwy rydwytho asid carbocsylig neu aldehyd. Defnyddir yr asiantau rhydwytho Lithiwm tetrahydrido alwminad LiAlH 4 neu Sodiwm tetrahydridoborad NaBH 4. Asid carbocsylig → Rhydwytho → Aldehyd → Rhydwytho → Alcohol Cynradd

                                               

Aldehyd

Mae aldehyd yn gyfansoddyn cemegol syn cynnwys grŵp carbonyl terfynol. Maer grŵp gweithredol yma, syn cynnwys atom o garbon wedi bondio ag atom o hydrogen ac sydd hefyd wedi bondion ddwbl âr ocsigen yn cael ei alwn "grŵp aldehyd". Maer gair aldeh ...

                                               

Amonia

Gofal! Ceir erthygl arall ar amoniwm. Mae amonia yn gyfansoddyn sydd wedii wneud o ddwy elfen: hydrogen a nitrogen gydar fformiwla cemegol NH 3. Maen nwy di-liw gydag arogl llym iawn. Mae ganddo gyfraniad cryf i anghenion maeth organebau daearol ...

                                               

Anod

Anod yw electrod bositif mewn system electrocemegol. Mae gan yr anod potensial llawer fwy bositif nar cathod, sef yr electrod negatif, felly mae ganddor tuedd i golli electronau trwy wifren or anod. Maer adweithiau cemegol sydd yn digwydd ynddo y ...

                                               

Arf gemegol

                                               

Bas (cemeg)

Dosbarth o folecylau cemeg ywr basau. Feu diffinir yn ôl eu dawn wrth doddi mewn dŵr i greu hydoddiant ag iddo grynodiad yn fwy na 10 −7 M. Mewn cemeg, mae bas yn hylif chwerw, llithrig ac syn newid lliw dangosydd megis litmws yn las. Mae hefyd y ...

                                               

Bensen

Mae gan fensen y fformiwla C 6 H 6. Maer chwe charbon yn ffurfio hecsagon gydag un atom o hydrogen wedii bondio â phob un. Maer holl fondiau C-C yr un hyd; rhwng hyd bond sengl a bond dwbl. Mae pob C wedii bondion gofalent â dwy C arall yn ogysta ...

                                               

Bond cofalent

Mae bond cofalent yn ffurf o fondio cemegol lle câi electronau eu rhannu gan atomau. Yn syml, er mwyn i atomau fod yn sefydlog maen rhaid iddynt gael plisgyn allanol llawn o electronau, ac un ffordd o wneud hyn yw bondion gofalent gydag atomau er ...

                                               

Bond ïonig

Yn ystod bondio ïonig caiff electronnau eu trosglwyddo o un atom i atom arall i ffurfio parau o ïonau gwefredig, sef ïonau. Maer atom syn colli electron yn ffurfio ïon posatif, ac maer atom syn ennill electron yn ffurfio ïon negatif. Fel arfer me ...

                                               

Bondio cemegol

Mae bondio cemegol yn broses ffisegol mewn cemeg sydd yn gyfrifol am yr atyniadau electrostatig rhwng atomau a moleciwlau. Amlinellodd Isaac Newton y theori yma yn 1704. Ffurfir cyfansoddion newydd wrth i ddau neu ragor o sylweddau adweithio, trw ...

                                               

Cell danwydd

Dyfais syn trawsnewid yr egni cemegol o danwydd i drydan yw cell danwydd. Maer adwaith rhydocs rhwng yr asiant ocsidio ar asiant rhydwytho yn gyfrifol am gynhyrchu egni. Er taw hydrogen ywr tanwydd mwyaf cyffredin, gallai tanwyddau eraill gael eu ...

                                               

Cemeg anorganig

Astudiaeth synthesis ac ymddygiad cyfansoddion anorganig ac organometelig yw cemeg anorganig. Maer maes hwn yn cynnwys pob cyfansoddyn cemegol heblawr nifer helaeth o gyfanosoddion organig ac syn cael eu hastudio mewn cemeg organig. Nid oes gwaha ...

                                               

Cemeg organig

Isddisgyblaeth o fewn cemeg syn ymwneud âr astudiaeth wyddonol o strwythurau, priodweddau, cyfansoddiadau ac adweithiau cemegol ydy cemeg organig. Gall hefyd gynnwys paratoi drwy synthesis neu unrhyw ffordd arall gyfansoddion carbon eu sail, hydr ...

                                               

Cemeg yw Bywyd

Darlith ac ysgrif ar gemeg gan Haydn E. Edwards yw Cemeg yw Bywyd. Cyngor Gwynedd: Adran Addysg a Diwylliant a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2005. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

                                               

Cyfansoddiad Ionic

Mewn cemeg, mae cyfansoddiad ionic yn gyfansoddyn cemegol syn cynnwys ïonau a ddelir gydai gilydd gan rymoedd electrostatig a elwir yn "bondio ïonig". Maen broses lle mae metel ag an-fetel yn adweithio gydai gilydd ac maer electronnau yn symyd or ...

                                               

Cyfansoddyn cemegol

                                               

Cyflwr ocsidiad

Dangosydd y radd ocsidiad o atom mewn cyfansoddyn cemegol ydyr cyflwr ocsidiad, elwir hefyd y rhif ocsidiad. Maer cynnydd mewn cyflwr ocsidiad trwy adwaith cemegol yn ddiffiniedig fel ocsidiad ar gostyngiad mewn cyflwr ocsidiad yn ddiffiniedig fe ...

                                               

Cyfradd adwaith

Mae cyfradd adwaith yn mesur pa mor gyflym mae adwaith yn digwydd. Er enghraifft, mae haearn yn rhydu yn yr amgylchedd yn gymharol araf, ond mae bwtan yn llosgi mewn llai nag eiliad. Ystyriwch, er enghraifft, cyfradd yr adwaith aA + bB → pP + qQ: ...

                                               

Cemeg ddadansoddol

Cangen o gemeg syn defnyddio offer a dulliau i wahanu, adnabod, a mesur mater yw cemeg ddadansoddol. Rhennir yn is-feysydd yn ôl math y samplau a ddadansoddir: atomig, moleciwlaidd, neu fiolegol.

                                               

Dangosydd pH

Cyfansoddyn cemegol halocromig a ychwanegir bob yn dipyn i hydoddiant yw dangosydd pH er mwyn penderfynu beth yw ei pH: asid ynteu alcali. Detector neu ganfodydd cemegol ydyw, felly, syn dangos bodolaeth ionau Hydrogen yn y model Arrhenius. Fel a ...

                                               

Deddf Hess

Perthynas gemegol a ddarganfuwyd gan y cemegydd Germain Hess yw deddf Hess. Selir y ddeddf ar yr egwyddor ceidwadaeth egni. Gellir defnyddio Deddf Hess i ddarganfod newidiadau egni syn galed iw mesur yn ymarferol.

                                               

Egni ïoneiddiad

Term ydy egni ioneiddiad am atom neu foleciwl, syn cyfeirio at yr egni neu waith sydd angen i ddyrchafur electron ir lefel egni uchaf o anfeidredd yn y cyflwr nwyol. X + egni → X + + e - Mewn ffiseg, mae egni yn cael ei gynrychioli gan yr unedau ...

                                               

Electroffil

Mewn cemeg, electroffil yw ïon neu foleciwl syn adweithio drwy dderbyn pâr o electronau wrth niwcleoffil. Mae gan y rhan fwyaf o electroffiliau wefr bositif, ond mae rhai moleciwlau niwtral heb yr wythawd o electronau yn ymddwyn fel electroffilia ...

                                               

Electronegatifedd

Electronegatifedd yw tuedd i unrhyw elfen i ennill dwysedd electronnau mewn bond cofalent. Defnyddir graddfa Pauling o werthoedd electronegatifedd. Mae gan atomau llai, electronegatifedd fwy ac felly mae’r electronegatifedd yn lleihau wrth fynd i ...

                                               

Elfennau Grŵp 5

Mae elfennau grŵp 5 yn grŵp o elfennau yn y tabl cyfnodol. Metelau trosiannol ydy elfennaur grŵp hwn. Yn nhrefn IUPAC mae grŵp 4 yn cynnwys: fanadiwm, niobiwm, tantalwm, a dwbniwm. Mae patrwm yr electronnau yn debyg rhwng aelodau unigol y teulu. ...

                                               

Ester

Mae ester yn gyfansoddyn cemegol syn ffurfio wrth adweithio ocsoasid efo cyfansoddyn carbonyl megis alcohol neu ffenol. Ffurfir esterau gan amlaf drwy adweithio Asid carbocsylig efo alcohol.

                                               

Ether

Dosbarth o gyfansoddion organig ydy etherau. Maent yn cynnwys grŵp ether, sef atom o ocsigen syn gysylltiedig â dau grŵp alcyl neu aryl. Eu fformiwla cyffredin ydy R–O–R. Mae diethyl ether, syn anasthetig, yn enghraifft; caiff ei adnabod yn gyffr ...

                                               

Fflworideiddio

Yn dibynnu ar eich lleoliad o fewn y Deyrnas Unedig, mae yna symiau amrywiol o ïonau fflworid yn bodolin naturiol yn y dŵr. Mae ionau fflworid yn cael ei ychwanegu at y cyflenwad dŵr yn naturiol wrth i ddŵr o afonydd, llynnoedd a gorsafoedd lifo ...

                                               

Fformiwla adeileddol

                                               

Fformiwla empirig

Mewn cemeg, y cymhareb symlaf or nifer o atomau mewn cyfansoddyn ydyr fformiwla empirig. Er enghraifft, byddair fformiwla empirig hydrogen perocsid yn HO. Mewn cyferbyniad, maer fformiwla foleciwlaidd yn dangos y nifer o bob atom mewn cyfansoddyn ...

                                               

Ffosffad

Cemegyn ac ion anorganig yw ffosffad. Halen asid ffosfforig, wedii nodweddi gan atom o ffosfforws. Oherwydd ei natur dra adweithiol, ar y ffurf yma wedii glymu ag ocsigen y maer elfen ffosfforws yn bodoli mewn natur bron yn ddieithriad) Mewn ceme ...

                                               

Ffosfforws gwyn

Cemegyn a geir o alotrop o ffosfforws ac syn cael ei ddefnyddio fel prif gynhwysyn dyfais fflamychol syn cynhyrchu mwg a fflamau, ac a ddefnyddir gan rai byddinoedd i greu sgrin mwg ar faes y gad yw ffosfforws gwyn. Cyfeirir ato weithiau fel "WP" ...

                                               

Ffwrnais

Erthygl am y ddyfais ddiwydiannol yw hon. Am y pentref yng Ngheredigion gweler Ffwrnais, Ceredigion. Am yr ardal yn Llanelli gweler Ffwrnais, Llanelli. Dyfais a ddefnyddir i dwymo yw ffwrnais. Dawr enw Cymraeg or gair Saesneg furnace syn tarddu y ...

                                               

Geometrig moleciwlar

Mae cyfeiriadau bondiau cofalent yn amrywio. Er bod yna miliynau o gyfansoddion syn bondion gofalent ar gael, ond ychydig siapau sydd ar gael. Maer siapau yma yn dibynnu ar y nifer o electronau allanol sydd wedi pario, gelwir y parau syn bondion ...

                                               

Grŵp gweithredol

O fewn i gemeg organig, y grŵp gweithredol ywr grŵp o atomau o fewn moleciwl syn gyfrifol am ymddygiad a nodweddion y moleciwl. Maer grŵp gweithredol gan amlaf yn ymddwyn yn debyg beth bynnag yw maint y moleciwl maen rhan ohonno. Fodd bynnag, gal ...

                                               

Gwobr Cemeg Nobel

                                               

Halogenoalcan

Grŵp o gyfansoddion cemegol sydd wedi deillio o alcannau ac yn cynnwys un neu mwy or halogenau yw halogenoalcan. Defnyddir halogenau yn fasnachol dan nifer o enwau cemegol a masnachol. Defnyddir halogenoalcanau fel deunydd gwrthdan, diffoddwyr ta ...

                                               

Halwyn

Mewn cemeg, halwyn ydy cyfansoddion ïonig a all gael eu cynhyrchu drwy adwaith rhwng asid a bâs. Cyfansoddion ïonig ydynt wediu gwneud allan o ïonau positif y cation ac anion gwefr negatif; maer gwefr, felly, yn niwtral. Gall y cyfansoddion ïonig ...

                                               

Hydoddedd

Hydoddedd yw màs yr hydoddyn syn medru hydoddi. Gall hydoddiant ond dal mas penodol o solid; os ychwanegir unrhyw fas yn fwy na hyn, fe fydd yr hydoddiant yn ddirlawn ac ni fydd rhan yn hydoddi. Hydoddiant dirlawn yw hydoddiant syn llawn o solid ...

                                               

Hydrocarbon

Cyfansoddyn yw hydrocarbon syn cynnwys yr elfennau cemegol carbon a hydrogen yn unig. Mae cemeg organig wedi ei seilio ar y cyfansoddion hyn ar cyfansoddion syn deillio ohonynt. Mae miloedd ohonynt yn bodoli, ond gellir eu dosbarthu i nifer fach ...

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →