ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 278



                                               

Llinyn y bogail

Mewn mamaliaid syn dod mewn brych, mae llinyn y bogail yn bibell syn cysylltur babi yn y groth i frych y fam. Maen datblygu or un sygot âr babi ei hun ac mae ynddo ddwy rydweli sef y rhydweliau ymbilical ac un wythien sef y wythien ymbilical. Mae ...

                                               

Kazimierz Funk

Biocemegydd o Bwyliad oedd Kazimierz Funk neu Casimir Funk yn Saesneg oedd un or gwyddonwyr cyntaf i ddatblygur cysyniad o fitaminau; y termau a ddefnyddiodd ef oedd "vital amines" a "vitamines". Honnar Gorllewin yn aml mai ef oedd y cyntaf. Yn 1 ...

                                               

John Howard Northrop

Biocemegydd o Americanwr oedd John Howard Northrop. Cyd-enillodd ef ai bartner, Wendell Meredith Stanley, Wobr Nobel mewn Cemeg yn 1946 am y gwaith o baratoi ensymau ar proteinau firaol mewn ffurf pur. Rhanwyd y Wobr Nobel gyda James Batcheller S ...

                                               

Cylchred nitrogen

Y gylchred nitrogen ywr gylched bioddaeargemegol pan gaiff y nwy nitrogen ei drawsnewid i wahanol ffurfiau syn ddefnyddiol mewn prosesau cemegol. Gall y trawsnewid hwn ddigwydd mewn prosesau ffisegol a biolegol. Mewn organebau byw, defnyddir nitr ...

                                               

FODMAP

Defnyddir yr acronym FODMAP i gyfeirio at garbohydradau a monosacaridau cadwyn fer nad ydynt yn cael eu hamsugnon dda yn y coluddyn bach, gan gynnwys ffrwctanau, galactanau, ffrwctos a pholyolau. Darganfuwyd bod cyfyngu FODMAP yn y diet yn helpu ...

                                               

Steroid

Cyfansoddyn organig yw steroid ac mae iddo bedwar cylch sydd wedi eu trefnu mewn cyfluniad moleciwlaidd penodol. Ymhlith yr enghreifftiau amlwg y mae colesterol lipid dietegol, yr hormonau rhyw estradiol a thestosteron:10-19 ar cyffur gwrthlidiol ...

                                               

Reticwlwm endoplasmig

Organyn isgellog a ddarganfyddir mewn cell fiolegol ewcaryotig yw reticwlwm endoplasmig. Mae’n rhwydwaith bilen estynnol o cisternae o fewn cytoplasm y gell sydd wedi’i uno gyda’r amlen niwclear. Mae pilen ffosffolipid y reticwlwm yn amgáu gwagle ...

                                               

Richard Dawkins

Etholegydd, biolegydd esblygiadol a llenor gwyddoniaeth boblogaidd Brydeinig yw Clinton Richard Dawkins, FRS, FRSL. Ef oedd enillydd cyntaf Cadair Charles Simonyi am Ddealltwriaeth Wyddonol y Cyhoedd ym Mhrifysgol Rhydychen, mae hefyd yn gymrawd ...

                                               

Jane Goodall

Primatolegydd, etholegydd ac anthropolegwraig o Saesnes ywr Fonesig Jane Morris Goodall DBE sydd hefyd yn Gennad Heddwch ir Cenhedloedd Unedig. Maen enwog am ei hastudiaeth o tsimpansïoedd ym Mharc Cenedlaethol Nant Gombe yn Tanzania.

                                               

Jonas Salk

Ymchwilydd meddygol a firolegydd o Americanwr oedd Jonas Edward Salk a ddatblygodd y brechlyn llwyddiannus cyntaf i drin polio. Datblygodd y brechlyn llwyddiannus ym 1955, ac erbyn 1969 nid oedd yr un farwolaeth o ganlyniad i bolio unrhyw le yn y ...

                                               

Max Theiler

Meddyg, firolegydd a gwyddonydd nodedig o De Affrica oedd Max Theiler. Birolegydd a meddyg De Affricanaidd-Americanaidd ydoedd. Enillodd Wobr Nobel mewn Ffisioleg neu Feddygaeth ym 1951 am ddatblygu pigiad i amddiffyn rhag y dwymyn felen ym 1937, ...

                                               

Derek Yalden

Söolegydd o Sais oedd Derek William Yalden. Roedd yn ddarlithydd ym Mhrifysgol Manceinion o 1965 hyd 2005, yn Llywydd The Mammal Society o 1997 hyd ei farwolaeth, ac yn olygydd y Mammal Review o 1980 hyd 2002.

                                               

Aberth dynol

Lladd bod dynol er offrymu ei fywyd i dduw neu fod goruwchnaturiol tebyg yw aberth dynol. Fel arfer nodir yr arfer gan bwysigrwydd tywallt gwaed ai gysylltiad âr enaid neu rym bywyd, ond ceir hefyd enghreifftiau o aberth dynol trwy dagu neu foddi.

                                               

Gweddw

                                               

Gwylnos

Gwylnos oedd y dull traddodiadol o goffáur meirw, trwy ddathlu yn hytrach na thristhau a galaru. Roedd chwarae cardiau ac yfed cwrw yn digwydd yn ystod yr wylnos. Ceir arfer cyffelyb yn yr Iwerddon. Cyfeirir ati hefyd fel Gwylnos y Meirw. Dywed H ...

                                               

Hel bwyd cennad y meirw

Hel bwyd cennad y meirw oedd yr enw ar yr hen arferiad Celtaidd o roi bwyd ir meirw, trwy gynnal gwledd fawr a rhoi torth neu gacen ir tlodion. Ceir cofnod fod hyn yn digwydd mor ddiweddar â 1876 gan drigolion Cynwyd, Corwen, Llansanffraid a Glyn ...

                                               

Hil-laddiad

                                               

Llofruddiaeth

Term cyfreithiol yw llofruddiaeth syn cyfeirio at y drosedd o ladd bod dynol â bwriad maleisus. Yn y mwyafrif o wledydd cyfraith gyffredin, diffinir llofruddioiaeth fel y lladd anghyfreithlon bwriadol o berson arall, ac yn gyffredinol gwahaniaeth ...

                                               

Rhaid i Ti Fyned y Daith Honno dy Hun

Dyddiadur Cymraeg, ffeithiol gan y Prifardd Aled Jones Williams yw Rhaid Ti Fyned y Daith Honno dy Hun. Gwasg Pantycelyn a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 2001. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

                                               

Tacsidermi

Mowntio neu ailgynhyrchu anifeiliaid meirw er mwyn eu harddangos yw tacsidermi. Rhoddir croen yr anifail dros fodel a defnyddir llygaid gwydr. Caiff y cynnyrch gorffenedig ei arddangos fel troffi hela, enghraifft wyddonol, neu fath arall o gelfic ...

                                               

Melysfwyd

Bwyd â chynnwys uchel o siwgr syn rhoi iddo flas melys yw melysfwyd. Mae siocled, melysion neu losin, a chrystiau i gyd yn felysfwydydd. Bwyteir yn aml am bwdin neu fel bwyd cyfleus neu fyrbryd.

                                               

Rym

Gwirod a wneir o gynnyrch siwgr yw rym, rỳm, rhym, rwm, neu rhwm. Tri cham sydd ir broses o wneud rym: eplesur siwgr, distyllur gwaddodion eplesedig, ac aeddfedu. Gwneir y mwyafrif o rymiau o driagl, syn cynnwys cymaint â 5 y cant siwgr. Sgîl-gyn ...

                                               

Cymdeithas y Llysieuwyr

Elusen Prydeinig yw Cymdeithas y Llysieuwyr, a sefydlwyd ar 30 Medi 1847 er mwyn hybu dealltwriaeth a pharch tuag at ffordd o fyw llysieuol.

                                               

Figaniaeth

Gofal! Maer erthygl hon yn sôn am ddeiet nad ywn cynnwys unrhyw gynnyrch gan anifeiliaid, ac nid llysieuaeth. Figaniaeth ywr ymarfer o fwyta lysiau a ffrwythaun unig, heb unrhyw gynnyrch gan anifeiliaid. Mae figaniaeth yn ffordd o fyw a ddilynir ...

                                               

Falconidae

Teulu o adar ywr Falconidae, syn cynnwys y Caracas ar Hebogiaid. Ceir oddeutu 60 o rywogaethau, a cheir dau isdeulu: y Polyborinae ar Hebog coed Buckley ar Falconinae: yr hebogiaid go-iawn, y corhebogiaid ar cudyll. Maer teulu hwn yn perthyn ir u ...

                                               

Memyn

Uned o wybodaeth ddiwylliannol, megis arfer neu syniad, a drosglwyddir ar lafar neu drwy weithred a ailadroddir o un feddwl i feddwl arall yw memyn. Mae enghreifftiau yn cynnwys meddyliau, syniadau, theorïau, arferion, caneuon, dawnsiau, a hwylia ...

                                               

Chwerthin

                                               

RNA

Un or asidau niwcleig yw RNA). Maen chwarae rhannau anhepgorol ym mhob cell byw. Mae i RNA nifer o swyddogaethau gwahanol. Er enghraifft, mae mRNA, negesydd) yn rhan or broses o drosglwyddor wybodaeth a gedwir yn nhrefn niwcleotidau DNA i strwyth ...

                                               

Kathoey

Term Thai ydyw kathoey neu katoey syn cyfeirio fel rheol at berson trawsryw gwrywaidd-benywaidd - a weithiau hefyd am ddyn hoyw merchetaidd - yng Ngwlad Tai. Mae termau cyffelyb yn cynnwys sao praphet song, neu phet thi sam. Bathwyd y cyfieithiad ...

                                               

Gwynegon

Grŵp o gyflyrau syn ymwneud â niwed i gymalaur corff ydy cricymalau. Dawr gair arthritis or Groeg arthro-, cymal + -itis, llid; lluosog: arthritides). Mae gwynegon yn un o brif achosion anabledd mewn pobl syn hŷn na 55 mlwydd oed. Mae sawl ffurf ...

                                               

Syndrom Asperger

Math o awtistiaeth yw syndrom Asperger, neu SA. Mae nodweddion yr anhwylder yn cynnwys diffyg a phroblemau cymdeithasu, cyfathrebu a defnyddior dychymyg. Bathwyd y term "syndrom Asperger" gan Lorna Wing mewn papur meddygol yn 1981. Enwodd hir syn ...

                                               

Deintyddiaeth

Deintyddiaeth ywr gwaith o archwilio, deiagnosio, atal y ddannodd a phydredd y ddant ynghyd â thrin problemaur geg drwy lawdriniaeth ar y dannedd. Defnyddir borselain neu amalgm i lenwir dannedd ac ar adegau metalau gwerthfawr megis aur.

                                               

Gwrthfiotig

Math o gyffur gwrthficrobaidd yw gwrthfiotigau, bathwyd y term or hen Roeg αντιβιοτικά, neu antibiotiká. Cyfeirir atynt weithiau fel gwrthfacteroliaid ac fei defnyddir i drin ac atal heintiau bacteriol. Maent yn lladd neun atal tyfiant bacteria. ...

                                               

Listeria

Mae Listeria yn genws o facteria a oedd, tan 1992, yn cynnwys deg rhywogaeth hysbys, a phob un or rheiny yn cynnwys dau isrywogaeth. Ers 2014, nodwyd pum rhywogaeth arall. Cafodd ei enwi ar ôl yr arloeswr ym maes llawfeddygaeth di-haint Prydeinig ...

                                               

Salmonela

Mae salmonela /ˌsælməˈnɛlə/ yn fath o bacteria siâp gwialen syn aelod or teulu Enterobacteriaceae. Y ddwy rywogaeth o Salmonela yw Salmonela enterica a Salmonela bongori. Salmonela enterica ywr rhywogaeth math, a caiff ei rannu i chwe is-rywogaet ...

                                               

Fferyllydd

Fferyllydd ywr enw am rywun syn rhedeg fferyllfa neun gweithio ynddi. Mae galwedigaeth y fferyllydd yn alwedigaeth iechyd syn cyfuno agweddau ar ffiseg a chemeg er mwyn cadarnhaur defnydd diogel o foddion meddyginaeth. Mae hefyd yn cynnwys y rôl ...

                                               

MedlinePlus

Rhwydwaith o wefannau ydy MedlinePlus a Gwyddoniadur Meddygol Medline syn cynnwys gwybodaeth am iechyd o lyfrgell meddygol mwyar byd, sef Llyfrgell Meddygol Unol Daleithiau America mewn cydweithrediad â Sefydliad Cenedlaethol Iechyd. Maer wefan h ...

                                               

Mesh ID

Geirfa meddygol wedii rheolin dynn er mwyn cysondeb a dilysrwydd ydyw Medical Subject Headings. Caiff ei defnyddio i greu ambell i fynegai neu fel thesawrws syn hwylusor gallu i syrffio am y wybodaeth neu ddiffiniad meddygol cywir. Crewyd a chedw ...

                                               

Amgwyn

Perlysieuyn lluosflwydd o deulu blodaur haul yw amgwyn neu taragon. Tyfir amgwyn yn wyllt ar draws Asia, Ewrop, a Gogledd America, a chredir ei fod yn tarddu o Siberia. Defnyddir ei ddail a blodau sych i roi blas sawrus i seigiau pysgod a chyw iâ ...

                                               

Anis

Planhigyn blodeuol yn nheulur persli, seleri a moron, Apiaceae, yw anis. Maen frodorol i ardal ddwyrain basn Môr y Canoldir a De-orllewin Asia. Tyfir am ei hadau sbeislyd a ddefnyddir mewn coginiaeth a meddyginiaeth. Maen adnabyddus am ei flas, s ...

                                               

Bellis perennis

Planhigyn blodeuol yw llygad y dydd syn aelod o deulur Asteraceae. Ceir sawl rhywogaeth o lygad y dydd ond maer enw fel arfer yn cyfeirio at Bellis perennis sef y mwyaf cyffredin yng Nghymru. Maer gair Saesneg daisy yn tarddu or geiriau "days eye ...

                                               

Bergamot

Peidiwch â drysur planhigyn hwn â Oren bergamot, syn cael ei ddefnyddio i roi blas ar Te Earl Grey. Blodyn blodeuol pinc neu goch ydyr Bergamot sydd hefyd yn berlysieuyn gydag arogl bendigedig. Planhigyn o ogledd America ydyw a benthyciwyd yr enw ...

                                               

Brenhinllys

Perlysieuyn yw Brenhinllys a ddefnyddir i roi blas ar fwyd, ac syn un o deulu mawr y mintys, syn ffynnu drwy dde-ddwyrain Asia, Thailand, Fietnam yn ogystal ag Iran ac India lle mae wedi cael ei gynaeafu ers 5.000 o flynyddoedd. Maer brenhinllys ...

                                               

Briallen Fair Sawrus

Planhigyn bach lluosflwydd gyda blodau persawrus melyn yw Briallen Fair Sawrus. Maen perthyn i deulur friallen a elwir yn Lladin yn Primula veris.

                                               

Camri

Planhigyn bychan a dyf yn y cloddiau ydy camri, neu camil. Arferid defnyddior blodau bach melyn fel siampŵ i felynu gwallt merch. Ceir sawl math arall o gamri, gan gynnwys: Ormenis multicaulis Anthemis tinctoria camri melyn Matricaria discoidea c ...

                                               

Canclwm Japan

Planhigyn o Japan ydy Canclwm Japan neu Llysiaur Dial. Cyflwynwyd llysiaur dial i wledydd Prydain yng nghanol y 19C fel planhigyn addurnol i’r ardd. Dros amser, mae wedi ymledu’n eang mewn gwahanol gynefinoedd, gan gynnwys ymylon ffyrdd, llwybrau ...

                                               

Cardamom

Defnyddir y gair Cardamom am ddau fath o berlysiau syn perthyn ir grŵp sinsir: sef Elettaria ac Amomum. Coden hadau bychan ydywr ddau, trionglog mewn croes-dorriad. Maer plisgyn allanol yn denau fel papur sidan ac maen cynnwys hadau duon bach. Ma ...

                                               

Cenhinen

Mae cennin yn ailgyfeirio ir dudalen hon. Gweler hefyd Cennin gwahaniaethu. Llysieuyn sydd yn perthyn ir un teulu o blanhigion â nionyn yw cenhinen. Defnyddir i wneud cawl cennin.

                                               

Cneuen goco

Maer goeden cnau coco yn aelod o deulur balmwydden ar unig rywogaeth fyw or genws Cocos. Gall y term cneuen goco gyfeirio at y balmwydden gnau coco, yr hedyn, neur ffrwyth, sydd yn fotanegol yn aeronen, nid cneuen. Maer term yn deillio or gair co ...

                                               

Craf y geifr

Planhigyn blodeuol yw Craf y geifr syn tyfun wyllt ar ochr ffyrdd. Mae ganddo sawl enw Cymraeg gan gynnwys: Garlleg gwyllt, Craf gwyllt, Craf y meysydd, Garlleg y brain, Garlleg Mair, Winwnsyn gwyllt, Winwnsyn y cŵn a Thriagl y tlawd. Mae gan bob ...

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →