ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 269



                                               

Isaac Roberts

Seryddwr oedd Isaac Roberts a ddaeth yn wreiddiol o Groes, yn yr hen Sir Ddinbych. Roedd un or gwyddonwyr cyntaf i dynnu lluniau sêr a chysawdau o sêr dros amser estynedig i ddangos nodweddion anodd iw weld.

                                               

O.E. Roberts

Roedd Owen Elias Roberts, neun fwy cyffredin mewn print, O.E. Roberts, yn awdur gwyddonol ac yn ymgyrchydd dros hawliaur Gymraeg a thros senedd i Gymru.

                                               

John William Thomas

Mathemategydd a "phoblogeiddiwr gwyddoniaeth" dawnus o Gymro oedd John William Thomas, syn adnabyddus wrth ei lysenw Arfonwyson. O gefndir syml daeth yn athro ysgol hunanaddysgiedig yn ardaloedd Bangor a Llan Ffestiniog. Bu ei geisiadau i gyhoedd ...

                                               

David Mathew Williams

Gwyddonydd dawnus a llenor Cymreig oedd David Mathew Williams, a ddefnyddiodd y llysenw Ieuan Griffiths. Cafodd ei eni yng Nghellan yng Ngheredigion ym 1900. Ym 1911 ac yntau yn Ysgol Uwchradd Tregaron cafodd y marciau uchaf o bawb yng Nghymru me ...

                                               

Myron Wyn Evans

Cemegydd a ffisegydd blaenllaw o Glyneithrym, Graig Cefn Parc ger Abertawe oedd Myron Wyn Evans. Rhestr Sifil, Arfau. Cyhoeddodd dros bum cant o lyfrau a phapurau cemeg a ffiseg. Graddiodd ym Mhrifysgol Cymru, Aberyswyth yn 1971 a chafodd Ph.D yn ...

                                               

Phil Williams

Roedd y Dr Philip James Stradling Williams, yn wyddonydd ac yn wleidydd. Fei etholwyd yn aelod or Cynulliad Cenedlaethol Cymru dros etholaeth ranbarthol Dwyrain De Cymru yn 1999. Fei ganwyd yn Nhredegar ond fei magwyd ym Margoed. Cafodd radd ddwb ...

                                               

Frances Ames

Gwyddonydd o Dde Affrica oedd Frances Ames, a gaiff ei hadnabod yn bennaf fel gweithredydd dros hawliau dynol a niwrolegydd.

                                               

Christiaan Hendrik Persoon

Ganed Peardal a leolir heddiw yng Nglad Pwyl sef Pomeria, a mam or Iseldiroedd ond bu farw ei fam yn fuan ar ôl iddo gael ei eni; yn dair ar ddeg oed anfonodd ei dad ef i Ewrop i gael ei addysg. O fewn blwyddyn, bu farw ei dad.

                                               

Nicolas Appert

Cogydd arloesol a dyfeisiwr o Ffrancwr oedd Nicolas Appert. Cafodd ei eni yn Châlons-en-Champagne a bu farw ym Massy.

                                               

André Cassagnes

Dyfeisiwr o Ffrancwr oedd André Cassagnes. Ei ddyfais enwocaf ywr Etch A Sketch, tegan syn galluogir defnyddiwr i dynnu lluniau ar sgrin. Erbyn ei farwolaeth, roedd dros 100 miliwn o Etch A Sketches wedi eu gwerthu ar draws y byd.

                                               

C. V. Raman

Roedd Chandrasekhara Venkata Rāman FRS, yn ffisegydd Indiaidd. Dylanwadodd ei waith yn fawr iawn ar wyddonwyr eraill yn India. Derbyniodd y Wobr Nobel am Ffiseg yn 1930 am ddarganfod fod golau yn newid pan fon mynd drwy gwrthrych tryloyw. for the ...

                                               

Satyendra Nath Bose

Roedd Satyendra Nath Bose yn wyddonydd Indiaidd a gyfranodd at faes ffiseg mater cyddwysiedig. Fei ganwyd yn Kolkata, mab y peiriannydd Surendranath Bose. Cafodd ei addysg yn yr ysgol pentref Bara Jagulia ar Ysgol Hindu, Goabagan, ac yng Ngholeg ...

                                               

Avicenna

Meddyg ac athronydd Persaidd oedd Abū ʿAlī al-Husayn ibn ʿAbdullāh ibn Sīnā, mwy adnabyddus yn y gorllewin wrth y ffurf Ladin oi enw, Ibn Sina, sef Avicenna. Roedd hefyd yn wyddonydd, seryddwr, mathemategydd, seicolegydd, milwr, gwladweinydd a ba ...

                                               

Rhazes

Ysgolhaig a gwyddonydd amryddawn oedd Abū Bakr Muhammad ibn Zakarīya al-Rāzi. Yn ôl y croniclydd al-Biruni cafodd ei eni yn Rayy, Iran yn y flwyddyn 865, a bu farw yno yn 925.

                                               

Ignacy Łukasiewicz

Fferyllydd o Bwyliad ac arloeswr yn y diwydiant petroliwm oedd Jan Józef Ignacy Łukasiewicz a adeiladodd y burfa olew gyntaf yn y byd ym 1865. Ymhlith ei gampau eraill oedd dargfanfod sut i ddistyllu cerosin o olew crai, dyfeisior lamp baraffîn f ...

                                               

Ratko Janev

Ganwyd Ratko Janev ar 30 Mawrth 1939 yn Sveti Vrach, Bwlgaria. Yn ystod ei ieuenctid symudodd i Iwgoslafia, lle graddiodd o Ysgol Uwchradd Skopje ym 1957 ac yna aeth ymlaen i astudio ym Mhrifysgol Belgrade, lle derbyniodd radd PhD ym 1968. O 1965 ...

                                               

Abdomen

Gweler Abdomen dynol ar gyfer yr abdomen mewn anatomi ddynol. Mewn fertibrat megis mamal, yr abdomen ywr rhan isaf or corff rhwng y thoracs ar pelfis. Gelwir y rhan a gaiff ei chwmpasu gan yr abdomen yn geudod abdomenol. Mewn arthropodau, dyma ra ...

                                               

Afu

Erthygl yw hon am un o brif organaur corff a elwir hefyd yn iau. Am ystyron eraill gweler Iau. Organ metabolaidd pwsyig i anifeiliaid asgwrn-cefn a rhai anifeiliaid eraill ywr afu neu iau. Mewn bod dynol mae wedii leoli yn chwarter uchaf, dde or ...

                                               

Arddwrn

Yn anatomeg dynol, diffinir yr arddwrn fel 1) y carpws neur esgyrn carpalaidd, y cymhlyg o wyth asgwrn syn ffurfior segment procsimol esgyrnol yn y llaw; cymal yr arddwrn neur cymal radio-carpol, y cymal rhwng y radiws ar carpws; ar ardal anatome ...

                                               

Aren

                                               

Aroglau

Aroglau ywr hyn a ellir ei arogleuo. Fel arfer, sylweddau organic syn ffurfio aroglau e.e. bwyd, rhech, blodau neu dail gwartheg) ond ceir hefyd cyfansoddion di-garbon, megis hydrogen swlffid ac amonia. Caiff aroglau eu creu gan un neu ragor o an ...

                                               

Arogleuo

Arogleuo yw system y corff o dderbyn gwybodaeth am fater organig, yn aml er mwyn ir person neur anifail wybod a ydywn beryglus ai peidio. Maen gweithio ar y cyd gyda blasu fel arfer. Maen digwydd pan for aroglau arogleuon; hefyd: sawr neu yn Ne C ...

                                               

Asgwrn

Mae esgyrn yn organau anhyblyg syn ffurfio rhan o sgerbwd mewnol fertebratau. Maen hen air Celtaidd; fei ceir yn ysgrifenedig yn Gymraeg am y tro cyntaf oddeutur 12ed ganrif yn Llyfr Du yr Waun. Eu diben yw cynorthwyor corff i symud, ei gynnal ac ...

                                               

Asgwrn cefn

Maer asgwrn cefn yn golofn o esgyrn syn amddiffyn llinyn yr asgwrn cefn mewn anifeiliaid, gan gynnwys bodau dynol. Ceir 33 fertibra o fewn yr asgwrn cefn, gellir eu grwpion 5 teulu: fertibrâu y sacrwm: 5 fertibra fertibrâu cerfigol 7 fertibra fer ...

                                               

Blas

Yr ymdeimlad a geir yn y geg pan ddaw’r tafod i gysylltiad â sylwedd ydy blas neu archwaeth. Yn draddodiadol ceir 5 math o flas, syn perthyn ir system flasu. Yn ffigyrol gall y gair blas olygu mwynhad o rywbeth ee "Pan oedd yn iau, cafodd flas ar ...

                                               

Blew

Mae blew yn fibrau organaidd syn tyfu ar groen mamaliaid, yn cynnwys pobl. Ffilamentau o gelloedd sydd wedi marw a cheratin ydynt. Cneifir blew anifeiliaid fel lamas, alpacas, a geifr iw defnyddio i wneud dillad. Gelwir blew ar bennau bodau dynol ...

                                               

Bys troed

                                               

Calon

Cyhyryn ywr galon syn gorwedd ychydig ir chwith o linell ganol y corff. Dymar cyhyr syn pwmpior gwaed ar hyd y cylchrediad fasgwlar drwy gyfrwng yr hyn a elwir yn System gylchredol y corff. Ceir ochr dde ac ochr chwith, y ddau yn cynnwys atriwm a ...

                                               

Capilari

                                               

Carn

Am yr erthygl am y Carn a greir o gerrig, gweler Carnedd Rhan o flaen traed mamal carnol yw carn, sydd wedi ei gryfhau gan haenen gorniog o geratin. Mae carn yr anifail yn cynnyws gwadn caled neu gyda ansawdd rwber, a haenen caled sydd wedi ei ff ...

                                               

Cartilag

Math o meinwe gyswllt dwys yw cartilag. Cyfansoddir o gelloedd arbennigol chondrocytes, syn cynhyrchu llawer o fatrics allgellog sydd wedi ei gyfansoddi o ffibrau colagen, sylwedd sail digonol syn gyfoethog mewn proteoglycan, a ffibrau elastin. C ...

                                               

Ceg

                                               

Coluddion

Mewn anatomeg, maer coluddion yn rhan or bibell faeth syn rhedeg or stumog ir anws. Gellir rhannur coluddion yn ddwy ran: y coluddyn bach y coluddyn mawr Gellir rhannur coluddyn bach ymhellach, mewn bodau dynol: y dwodenwm, y coluddyn gwag Sa: je ...

                                               

Croen

a ddefnyddir i wella anhwylderau ar y croen Croen sensitif Camri, Lafant, Neroli Croen sych Lafant, Rhosyn, Sandalwydd Croenlid Ecsema Camri, Lafant, Gwenynddail, Saets y waun

                                               

Croth

Prif organ cenhedlu benywaidd yn mamolion, yn cynnwys bodau dynol, yw croth, bru, iwterws neu wterws, yn y pelfis rhwng y fagina ar tiwbiau ffalopaidd; terfydd agos y fagina yw ceg y groth. Swydd y groth yw diogelu ffoetws yn ystod beichiogrwydd. ...

                                               

Cyhyryn deuben

Mewn anatomeg dynol, cyfeiriar cyhyryn deuben at gyhyryn gyda dau ben, sydd wedii leoli ar ran uchaf y fraich. Cwyd y ddau ben ar badell yr ysgwydd gan ymuno i ffurfio cyhyryn unigol sydd wedi ei gysylltu â rhan uchaf yr elin. Er bod y cyhyryn de ...

                                               

Cyhyryn triphen

Cyhyr mawr ar gefn y fraich ydyr cyhyryn triphen. Dyma ywr cyhyr syn bennaf gyfrifol am ymestyniad cymal yr elin.

                                               

Cymal (anatomeg)

Y man lle mae dau asgwrn yn cyfarfod yw cymal. Mae cymalau wedi eu llunio i alluogi symudiad rhwydd a darparu cefnogaeth mecanyddol ir corff; cânt eu dosbarthu yn ôl eu strwythur au swyddogaeth.

                                               

Chwarren boer

Maer chwarennau poer mewn mamaliaid yn chwarennau ecsocrin h.y. mae ganddynt ddwythelli cludo hylif, sef y poer. Maen nhw hefyd yn secretu amylas, sef ensym dreuliol syn torri starts i lawr yn maltos a glwcos. Mewn pobol, a rhai anifeiliaid erail ...

                                               

Chwarren laeth

Mewn anatomeg, y chwarren laeth ywr organ hwnnw, mewn mamaliaid syn cynhyrchu llaeth fel maeth gan y fam iw rhai bach. Or gair mam y dawr gair mamal, gan fod pob mamal yn cynhyrchu llaeth. Pan fo gan y fam blentyn, maer chwarrennau hyn yn chwyddo ...

                                               

Dant

Mae dant yn helpu i dorri, rhywgo a malu bwyd cyn bod y bwyd yn cael ei lyncu. Mae gwahanol fathau o ddannedd. Mae gan fodau dynol dri math o ddannedd. Maer cilddannedd fel arfer yng nghefn y geg yn malur bwyd yn fân. Maer dannedd llygad yn hir a ...

                                               

Gonad

Chwarren yn y system atgenhedlu syn cynhyrchu gametau yw gonad neu chwarren ryw. Y ceilliau syn cynhyrchu sberm ywr gonadau gwrywol, ar wyfaoedd neur ofarïau syn cynhyrchu ofa ywr gonadau benywol. Maen bosib i fod dynol deuryw or cyflwr "rhyngryw ...

                                               

Gwaedlestr

Y rhan or system gylchredol syn cludo gwaed o amgylch y corff ywr gwaedlestri neur pibellau gwaed. Mae yna tri phrif fath: y rhydwelïau, syn cludo gwaed or galon; y capilarïau, syn galluogir cyfnewid o ddŵr a chemegion rhwng y gwaed ar meinweoedd ...

                                               

Gwddf

Ar gyfer tu mewn y gwddf, gweler Corn gwddf. Mae gan y rhan fwyaf o fertebratiaid wddf, neu gwddw, er mwyn cysylltur pen gydar torso. Mewn gwddw gwrywaidd maen cynnwys afal breuant Adams Apple yn Saesneg yn ogystal âr llwnc. Cartilag thyroid ydyr ...

                                               

Gwythïen

Yn system gylchredol y gwaed, gwythïen yw pibell syn cario gwaed ir galon. Mae hyn yn groes ir rhydwelïau, syn cario gwaed or galon. Ychydig iawn o ocsigen sydd yn y gwaed syn teithio drwyddynt or meinweoedd yn ôl ir galon; mae eithriadau i hyn: ...

                                               

Llinyn yr asgwrn cefn

Sypyn hir a thenau o feinwe nerfol a chelloedd glia syn ymestyn or ymennydd yw llinyn yr asgwrn cefn neu fadruddyn yr asgwrn cefn. Ynghŷd âr ymennydd hon yw system nerfol ganolog y corff.

                                               

Meinwe gyswllt

Y meinwe gyswllt yw un or pedwar meinwe sylfaenol yn anatomeg anifeiliaid. Maent yn feinweoedd gyda celloedd wediu mewnosod mewn matrics allgellog. Swyddogaeth mecanyddol meinweoedd cyswllt yw i gryfhau a chynnal strywthurau eraill mewn organebau ...

                                               

Ofari

Mae rhannau o Ffrwythau a phlanhigion blodeuol or un enw mewn erthygl arall. Ofari, neu wygell, ywr organ mewn bodau benywaidd syn cynhyrchu wyau a dillwng hormonau. Mae dau ofari hirgrwn gan fenyw, tua 3 cm wrth 1.5 cm o ran maint. Mewn dyn, yr ...

                                               

Parth mwcocwtanaidd

Rhan or corff lle mae pilen ludiog yn newid yn groen yw parth mwcocwtanaidd. Parthau mwcocwtanaidd mewn anatomeg ddynol ywr gwefusau, ffroenau, cyfbilennau, wrethra, y wain, y blaengroen, ar anws.

                                               

Penglog

Asgwrn anifail ydy penglog, a hwnnwn rhoi ffurf ac amddiffyniad ir pen. Yn ogystal ag amddiffyn yr ymennydd yn y pen rhag niwed mae siâp y benglog yn pennu pellter y llygaid oddi wrth eu gilydd ac yn lleolir clustiau yn y fath fodd fel y gall y c ...

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →