ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 259



                                               

Croes Derwen

Saif Croes Derwen ym mhentref Derwen ger Rhuthun, tua 5 milltir ir gogledd o Gorwen, Sir Ddinbych; cyfeiriad grid SJ070507. Maen perthyn ir 15g. Mae hi wedii chofrestu gyda Cadw gyda rhif SAM: DE162.

                                               

Croes Eiudon

Mae croes Eiudon wedii haddurno ar ei hochrau gyda phatrymau cerfiedig mewn cerfwedd isel. Ceir arysgrif EIUDON ar y groes ac maen perthyn ir 10ed ganrif. Saif yn Llanfynydd, Sir Gaerfyrddin.

                                               

Cwmwd Deuddwr

Erthygl am y cwmwd ym Maesyfed yw hon. Gweler hefyd Deuddwr Teyrnas Powys a Deuddwr gwahaniaethu. Cwmwd yn ardal Rhwng Gwy a Hafren, yng nghanolbarth Cymru, oedd Cwmwd Deuddwr. Roedd yn gwmwd "annibynnol", heb fod yn rhan o gantref. Gorweddair cw ...

                                               

Cwmwd Perfedd

Am y cwmwd or un enw yng Ngheredigion, gweler Perfedd cwmwd. Gweler hefyd Perfedd gwahaniaethu. Cwmwd canoloesol yn gorwedd yn y Cantref Bychan yn Ystrad Tywi, de-orllewin Cymru, oedd Cwmwd Perfedd. Roedd yn rhan o deyrnas Deheubarth ac yn ddiwed ...

                                               

Cyfnod y Tuduriaid yng Nghymru

Dechreuodd y cyfnod hwn gyda theyrnasiad Harri Tudur ar goron Lloegr ar ôl iddo ennill Brwydr Bosworth yn 1485, a daeth i ben gyda marwolaeth Elisabeth I yn 1603 a hithaun ddiblant. Roedd yn gyfnod cythryblus yn grefyddol gyda Harri VIII o Loegr ...

                                               

Cyngen Glodrydd

                                               

Deddf Taenur Efengyl yng Nghymru

Deddf seneddol a basiwyd gan Senedd Lloegr yng nghyfnod Gwerinlywodraeth Lloegr i archwilio cyflwr crefydd yng Nghymru a hyrwyddo achos y Piwritaniaid yn y wlad oedd Deddf Taenur Efengyl yng Nghymru. Ffrwyth gyntaf y ddeddf hon oedd i Oliver Crom ...

                                               

Deddfau Penyd

Defnyddir y term Deddfau Penyd am gyfres o ddeddfau a basiwyd gan Senedd Lloegr yn erbyn y Cymry o ganlyniad i wrthryfel Owain Glyn Dŵr. Pasiwyd y prif ddeddfau yn 1402. Dan y deddfau yma, gwaherddid unrhyw Gymro, heblaw esgobion, rhag dal unrhyw ...

                                               

Dinbych (arglwyddiaeth)

Un o arglwyddiaethaur Mers yng ngogledd-ddwyrain Cymru oedd Arglwyddiaeth Dinbych. Fei crewyd yn 1282. Ymosododd Edward I, brenin Lloegr, ar Dywysogaeth Cymru yn 1282. Lladdwyd Llywelyn Ein Llyw Olaf mewn sgarmes ger Cilmeri ac er ir frawd Dafydd ...

                                               

Edeirnion

Cwmwd a bro yng ngogledd Cymru a fun rhan o Bowys ac wedyn o Wynedd yn yr Oesoedd Canol yw Edeirnion. Yn ôl traddodiad fe sefydlwyd gan Edern, un o feibion Cunedda, a roddodd iddo ei enw. Ffiniair cwmwd â chantref Penllyn ac arglwyddiaeth Dinmael ...

                                               

Elfael Is Mynydd

Yn yr Oesoedd Canol, un o ddau gwmwd cantref Elfael yn ardal Rhwng Gwy a Hafren oedd Elfael Is Mynydd. Gyda chwmwd Elfael Uwch Mynydd, ffurfiai cantref Elfael. Roedd y cwmwd yn gorwedd yn rhan ddeheuol Elfael. Ffiniai â chwmwd Uwch-mynydd a Maesy ...

                                               

Elfael Uwch Mynydd

Yn yr Oesoedd Canol, un o ddau gwmwd cantref Elfael yn ardal Rhwng Gwy a Hafren oedd Elfael Uwch Mynydd. Gyda chwmwd Elfael Is Mynydd, ffurfiai cantref Elfael. Roedd y cwmwd yn gorwedd yn rhan ogleddol Elfael. Ffiniai â chwmed Is Mynydd ir de, rh ...

                                               

Emlyn (cantref)

Roedd Emlyn yn gantref yng ngogledd teyrnas Dyfed. Heddiw mae ei diriogaeth yn cael ei rhannu rhwng Sir Benfro a Sir Gaerfyrddin. Mae ei statws cynnar yn ansicr ac maen bosibl ei bod yn enghraifft o gwmwd annibynnol a ddaeth yn gantref yn ddiwedd ...

                                               

Goresgyniad Edward I

Roedd Edward I, brenin Lloegr, yn gyfrifol am oresgyn Cymru ar ddau achlysur, yn ystod Rhyfel Cyntaf Annibyniaeth yn 1276-7 ac eto yn ystod Ail Ryfel Annibyniaeth yn 1282-3. Yn ystod yr ail oresgyniad, cafodd Llywelyn ap Gruffudd, Tywysog Cymru, ...

                                               

Gwaith Haearn Cyfarthfa

Gweithfeydd dur a haearn yn ardal Cyfarthfa, ger Merthyr Tudful, oedd Gwaith Haearn Cyfarthfa. Dan deulu Crawshay, daeth yn un or gweithfeydd haearn mwyaf yn y byd yn yr 19g. Roedd yn un or pedwar gwaith haearn mawr yn ardal Merthyr, y lleill oed ...

                                               

Gwaith Haearn Dowlais

Gweithfeydd dur a haearn oedd Gwaith Haearn Dowlais, a leolwyd yn Dowlais, ger Merthyr Tudful, daeth yn un or gweithfeydd haearn mwyaf yn y byd yn yr 19g. Gorffenwyd y gwaith yno yn niwedd yr 20g. Roedd yn un o bedair gweithfeydd haearn mawr arda ...

                                               

Gwaith Haearn Penydarren

Roedd Gwaith Haearn Penydarren yn un or pedwar gwaith haearn mawr yn ardal Merthyr Tudful yn ne Cymru. Sefydlwyd y gweithfeydd yn 1784 gan y brodyr Samuel, Thomas a Jeremiah Homfray. Gadawodd Samuel Homfray y busnes yn 1813. Yn 1819, y partneriai ...

                                               

Gwernvale

Siambr gladdu or cyfnod Neolithig ym Mhowys yw Siambr Gladdu Gwernvale, a adwaenir hefyd fel Siambr Gladdu Crucywel. Saif o fewn ychydig lathenni ir briffordd A40, gerllaw Crucywel. Maer siambr gladdu or math Hafren-Cotswold, ond dim ond wyth or ...

                                               

Gwersyll Rhufeinig Maen Madog

Caer Rufeinig ydy Gwersyll Rhufeinig Maen Madog sydd wedii lleoli yng nghymuned Ystradfellte, Powys; cyfeiriad grid SN923163. Maer safle yng ngofal CADW ac yn agored ir cyhoedd. Cofrestrwyd yr heneb hon gydar rhif SAM unigryw: BR162. Gerllaw ceir ...

                                               

Gwidigada

Cwmwd canoloesol yn gorwedd yn Y Cantref Mawr yn Ystrad Tywi, de-orllewin Cymru, oedd Gwidigada. Roedd yn rhan o deyrnas Deheubarth ac yn ddiweddarach daeth yn rhan o Sir Gaerfyrddin. Gorweddai cwmwd Gwidigada yn rhan dde-orllewinol y Cantref Maw ...

                                               

Gwilym Brewys

Arglwydd y Fenni, Brycheiniog, yn ne-ddwyrain Cymru oedd y Normaniad Gwilym Brewys neu William de Braose. Gelwyd ef gan y Cymry gydar enw Gwilym Ddu. Roedd yn fab i Reginald de Braose. Cafodd garwriaeth gudd â Siwan, gwraig Llywelyn ap Iorwerth a ...

                                               

Gwledig (teitl)

Teitl Cymraeg neu Frythoneg a roddid i rai arweinwyr yn y 4edd ar 5g oedd Gwledig. Yr enghreifftiau mwyaf adnabyddus yw Macsen Wledig, Emrys Wledig a Cunedda Wledig. Gwraidd y gair gwledig yw gwlad + -ig ar ystyr yw "arglwydd, teyrn, llywodraethw ...

                                               

Gwrthryfel Cymreig 1294–95

Gwrthryfel yn erbyn Teyrnas Lloegr gan ddisgynyddion deuluoedd brenhinol Cymru oedd Gwrthryfel Cymreig 1294–95. Yr arweinwyr oedd Madog ap Llywelyn yn y gogledd, Maelgwn ap Rhys Fychan yn y de-orllewin, a Morgan ap Maredudd yn y de-ddwyrain. Acho ...

                                               

Gwylog ap Beli

                                               

Gwŷr y Bwyelli Bach

Rhai o drigolion o ardal Cefn Sidan a Phen-bre yn Sir Gaerfyrddin, de Cymru, yn y 19g oedd Gwŷr y Bwyelli Bach. Arferent gynnau coelcerth ar ben Mynydd Pen-bre yn ystod storm er mwyn denu llongau ir creigiau. Yna, byddair trigolion lleol yn ei he ...

                                               

Edward Compton Lloyd Hall

Bargyfreithiwr ar gylchdaith De Cymru oedd Edward Compton Lloyd Hall neu Lloyd Hall fel yi gelwid yn aml; maen bosib mai ef oedd trefnydd ymgyrch Beca. Deuai o blas y Cilgwyn ger Castellnewydd Emlyn. Amddiffynodd llawer or Rebecayddion a ddaliwyd ...

                                               

Hanes tiriogaethol Cymru

Newidiadau mewn tiriogaeth a gororau Cymru trwy ei hanes yw hanes tiriogaethol Cymru. Mae Cymru yn ffinio âr môr ir gogledd, ir gorllewin, ac ir de, ac maen ffinio â Lloegr ir dwyrain. Mae hanes tiriogaethol Cymru felly yn ymwneud â newidiadau ar ...

                                               

Hen Gastell y Bewpyr

Adfail manordy canoloesol yn Llanfair, ger y Bont-faen ym Mro Morgannwg, yw Hen Gastell y Bewpyr neu Hen Fewpyr. Bur teulu Basset yn byw yno or 14g tan 1709. Maer adeilad heddiw yng ngofal Cadw. Maen nodweddiadol am ei borthdy Tuduraidd, lle ceir ...

                                               

Henry de Gower

Clerigwr Normanaidd-Cymreig oedd Henry de Gower neu Henry Gower, a ddaeth yn Esgob Tyddewi. Etholwyd de Gower yn Esgob Tyddewi ar 21 Ebrill 1328; cafodd feddiant or eiddo ar 26 Mai yn yr un flwyddyn ai gysegrun esgob ar 12 Mehefin 1328. Gwasanaet ...

                                               

Hirfryn

Cwmwd canoloesol yn gorwedd yn y Cantref Bychan yn Ystrad Tywi, de-orllewin Cymru, oedd Hirfryn. Roedd yn rhan o deyrnas Deheubarth ac yn ddiweddarach daeth yn rhan o Sir Gaerfyrddin. Gorweddai Hirfryn yn rhan ogleddol y Cantref Bychan. Ffiniai â ...

                                               

Is Cennen

Cwmwd canoloesol yn gorwedd yn y Cantref Bychan yn Ystrad Tywi, de-orllewin Cymru, oedd Is Cennen. Roedd yn rhan o deyrnas Deheubarth ac yn ddiweddarach daeth yn rhan o Sir Gaerfyrddin. Gorweddai Is Cennen yn rhan ddeheuol y Cantref Bychan. Ffini ...

                                               

Is Nyfer

Un o ddau gwmwd cantref Cemais yn nheyrnasoedd Dyfed a Deheubarth yn yr Oesoedd Canol oedd Is Nyfer. Fei lleolir ar lan Bae Ceredigion yng ngogledd-ddwyrain y Sir Benfro bresennol ir dwyrain o fynyddoedd Y Preseli. Dynodai Afon Nyfer y ffin o few ...

                                               

Islwyn (dosbarth)

                                               

Llannerch (cwmwd)

Erthygl am y cwmwd yn Nyffryn Clwyd yw hon. Am y cwmwd ym Mhowys, gweler Llannerch Hudol. Gweler hefyd Llannerch. Cwmwd canoloesol yng nghantref Dyffryn Clwyd, gogledd-ddwyrain Cymru, oedd Llannerch. Gyda Colion a Dogfeiling, roedd yn un o dri ch ...

                                               

Llwythyfnwg

Cwmwd bychan canoloesol yng nghanolbarth Cymru oedd Llwythyfnwg. Gorweddai yn rhanbarth Rhwng Gwy a Hafren ar y ffin â Swydd Henffordd yn Lloegr. Yng Nghymru, ffiniair cwmwd â chantrefi Elfael a Maelienydd. Roedd yn cynnwys Fforest Maesyfed. Roed ...

                                               

Llywelyn ap Merfyn

Brenin Powys yn rhan gyntaf yn 10g oedd Llywelyn ap Merfyn. Roedd yn fab i Merfyn ap Rhodri, ac yn ŵyr i Rhodri Mawr. Ar ei farwolaeth ef, ychwanegodd ei gefnder Hywel Dda deyrnas Powys at ei deyrnas ei hun.

                                               

Mabelfyw

Cwmwd canoloesol yn gorwedd yn Y Cantref Mawr yn Ystrad Tywi, de-orllewin Cymru, oedd Mabelfyw. Roedd yn rhan o deyrnas Deheubarth ac yn ddiweddarach daeth yn rhan o Sir Gaerfyrddin. Gorweddai cwmwd Mabelfyw yn rhan ogleddol y Cantref Mawr, ar y ...

                                               

Mabudrud

Cwmwd canoloesol yn gorwedd yn Y Cantref Mawr yn Ystrad Tywi, de-orllewin Cymru, oedd Mabudrud (sillafiad amgen: Mabudryd. Roedd yn rhan o deyrnas Deheubarth ac yn ddiweddarach daeth yn rhan o Sir Gaerfyrddin. Gorweddai cwmwd Mabudrud yn rhan ogl ...

                                               

Maenor

Prif lys cantref neu gwmwd ai ganolfan weinyddol yn Nghymrur Oesoedd Canol oedd y maenor. Yn ddiweddarach cafwyd yr enw maendy am blas gwledig, ond ystyr y gair maenor yn yr Oesoedd Canol oedd y llys lleol ar adeiladau ar tir oi gwmpas. Maer gair ...

                                               

Maenor Deilo

Am y pentref yn Sir Gaerfyrddin, gweler Maenordeilo pentref. Cwmwd canoloesol yn gorwedd yn Y Cantref Mawr yn Ystrad Tywi, de-orllewin Cymru, oedd Maenor Deilo. Roedd yn rhan o deyrnas Deheubarth ac yn ddiweddarach daeth yn rhan o Sir Gaerfyrddin ...

                                               

Mallaen

Erthygl am y cwmwd yw hon. Am y bryn gweler Mynydd Mallaen. Cwmwd canoloesol yn gorwedd yn Y Cantref Mawr yn Ystrad Tywi, de-orllewin Cymru, oedd Mallaen. Roedd yn rhan o deyrnas Deheubarth ac yn ddiweddarach daeth yn rhan o Sir Gaerfyrddin. Gorw ...

                                               

Manwgan ap Selyf

Un o frenhinoedd cynnar Powys oedd Manwgan ap Selyf. Fel gyda llawer o deyrnoedd Powys yn y cyfnod yma, ychydig iawn o wybodaeth sydd ar gael amdano. Roedd yn fab i Selyf ap Cynan, ac maen debyg iddo ddod ir orsedd wedi iw dad gael ei ladd ym Mrw ...

                                               

William Marshal, 2il Iarll Penfro

Uchelwr yn y Canol Oesoedd a mab yr enwog William Marshal, Iarll 1af Penfro oedd William Marshal, 2il Iarll Penfro.

                                               

Mechain Is Coed

Un o ddau gwmwd canoloesol cantref Mechain ym Mhowys oedd Mechain Is Coed. Mechain Is Coed oedd y rhan ddwyreiniol o gantref Mechain, a rennid yn ddau gan goedwig fawr yn ei ganol. Ffiniair cwmwd â Mechain Uwch Coed, ail gwmwd Mechain, ir gorllew ...

                                               

Mechain Uwch Coed

Un o ddau gwmwd canoloesol cantref Mechain ym Mhowys oedd Mechain Uwch Coed. Mechain Uwch Coed oedd y rhan orllewinol o gantref Mechain, a rennid yn ddau gan goedwig fawr yn ei ganol. Ffiniair cwmwd â Mechain Is Coed, ail gwmwd Mechain, ir dwyrai ...

                                               

Merfyn Frych

Daeth Merfyn Frych yn frenin Gwynedd yn 825 ar farwolaeth Hywel Farf-fehinog ap Caradog, er ei fod efallai wedi ennill grym ym Môn ers 818. Yn ôl y traddodiad barddol, daeth Merfyn o "Fanaw", ond maen ansicr a yw hyn yn cyfeirio at Ynys Manaw neu ...

                                               

Mochnant

Cantref yn nheyrnas Powys yn yr Oesoedd Canol oedd Mochnant. Gorwedd y diriogaeth yn ardal Maldwyn, sir Powys, heddiw. Ffiniair cantref â chantref Penllyn, Edeirnion, a Chynllaith ir gogledd, Mechain a Chaereinion ir de, a chantref Cyfeiliog cwmw ...

                                               

Mochnant Is Rhaeadr

Cwmwd canoloesol yng nghantref Mochnant, Teyrnas Powys, oedd Mochnant Is Rhaeadr. Gyda Mochnant Uwch Rhaeadr, roedd yn un o ddau gwmwd y cantref hwnnw. Gorwedd yn ardal Maldwyn, yn sir Powys, heddiw. Dynodai Afon Rhaeadr, un o ledneintiau Afon Ta ...

                                               

Mochnant Uwch Rhaeadr

Cwmwd canoloesol yng nghantref Mochnant, Teyrnas Powys, oedd Mochnant Uwch Rhaeadr. Gyda Mochnant Is Rhaeadr, roedd yn un o ddau gwmwd y cantref hwnnw. Gorwedd yn ardal Maldwyn, yn sir Powys, heddiw. Dynodai Afon Rhaeadr, un o ledneintiau Afon Ta ...

                                               

Morgeneu

Roedd Morgeneu yn Esgob Tyddewi. Dywedir mai ef oedd y cyntaf i dorri ar y traddodiad nad oedd Esgobion Tyddewi yn bwyta cig. Lladdwyd ef mewn ymosodiad gan y Llychlynwyr.

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →