ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 257



                                               

Juan de Torquemada

Cardinal a chlerigwr blaenllaw o Sbaenwr yn y bymthegfed ganrif oedd Juan de Torquemada. Fe anwyd ac addysgwyd yn Valladolid. Ei nai oedd yr Arch-chwilyswr Tomás de Torquemada. Ymunodd ag Urdd y Dominiciaid yn ifanc, gan ragori mewn dysg a duwiol ...

                                               

Tomás de Torquemada

Brawd Dominicaidd ac Arch-chwilyswr Sbaenaidd oedd Tomás de Torquemada. Roedd yn nai i Juan de Torquemada. Chwaraeodd rôl flaenllaw yn Chwil-lys Sbaen, ac mae ei enw wedi dod yn gyfystyr ag annioddefgarwch crefyddol a chreulondeb.

                                               

Cytundeb Waitangi

Arwyddwyd Cytundeb Waitangi ar 6 Chwefror 1840 gan gynrychiolwyr Coron Prydain a phenaethiaid Māori amrywiol o Ynys y Gogledd, Seland Newydd. Arweiniodd y Cytuniad at sefydlu swydd Llywodraethwr Prydain dros Seland Newydd, cydnabyddiaeth o berchn ...

                                               

Gemau Ymerodraeth Prydain 1950

Gemau Ymerodraeth Prydain 1950 oedd y pedwerydd tro ir hyn sydd bellach yn cael ei adnabod fel Gemaur Gymanwlad gael eu cynnal. Oherwydd yr Ail Ryfel Byd dymar tro cyntaf ers 12 mlynedd ir Gemau gael eu cynnal. Auckland, Seland Newydd oedd cartre ...

                                               

Rhyfel Cartref Sierra Leone

Dechreuodd Rhyfel Cartref Sierra Leone yn 1991, wedii cychwyn gan y Ffrynt Unedig Chwyldroadol o dan Foday Sankoh. Bu farw degoedd o filoedd a chafodd dros 2 miliwn eu dadleoli o ganlyniad ir gwrthdaro 9-mlynedd. Bu niferoedd sylweddol o ffoaduri ...

                                               

Robert Mugabe

Cyn-arlywydd Simbabwe oedd Robert Gabriel Mugabe. Ganed ym mhentref Matibiri, ardal Zvimba, ir gogledd-orllewin o Salisbury. Bun gweithio fel athro am gyfnod, gan gynnwys rhai blynyddoedd yn Ghana, lle dylanwadwyd arno gan Kwame Nkrumah. Yn 1960, ...

                                               

Simbabwe Fawr

Simbabwe Fawr ywr enw a roddir ar adfeilion dinas hynafol yn Affrica Ddeheuol a oedd ar un adeg yn brifddinas i ymerodraeth sylweddol a elwir yn Ymerodraeth Munhumutapa. Oi chanolfan yn Simbabwe Fawr, rheolair ymerodraeth hon diriogaeth eang syn ...

                                               

Ian Smith

Prif weinidog Rhodesia oedd Ian Douglas Smith, Ganed Smith yn Selukwe, De Rhodesia. Bu yn Brif Weinidog gwladwriaeth Brydeinig De Rhodesia o 13 Ebrill 1964 hyd 11 Tachwedd 1965, pan gyhoeddodd y wlad ei hun yn annibynnol heb gytundeb Prydain. Or ...

                                               

Hanes Sri Lanca

Mae hanes Sri Lanca yn mynd yn ôl ir cyfnod cyn ir Sinhaliaid gyrraedd yr ynys, yn y 6eg ganrif CC. Y trigolion gwreiddiol oedd y Wanniyala-Aetto, a adnabyddir hefyd fel y Veda. Cyhhaeddodd Bwdhaeth yr ynys yn y 3g CC, a datblygodd dinas-wladwria ...

                                               

Charles George Gordon

Roedd Charles George Gordon yn gadfridog enwog yn y Fyddin Brydeinig. Oherwydd iddo fod yn Llywodraethwr Cyffredinol yn y Swdan yn y 1870au ac iddo gael ei ladd yno yn ystod gwrthryfel al-Mahdi, cafodd y llysenwau "Gordon o Khartoum" a "Gordon Pa ...

                                               

Hanes y Swistir

Yn y cyfnod Rhufeinig, roedd nifer o lwythau Celtaidd yn byw yn yr ardal syn awr yn ffurfior Swistir. Y pwysicaf or rhain oedd yr Helvetii. Daw enw swyddogol Lladin y Swistir, Confoederatio Helvetica neu Helvetia, o enwr llwyth yma. Ceir manylion ...

                                               

Helvetii

Llwyth Celtaidd yn byw yn yr ardal syn awr yn ffurfior Swistir oedd yr Helvetii. Daw enw swyddogol Lladin y Swistir, Confoederatio Helvetica neu Helvetia, o enwr llwyth. Ceir manylion amdanynt gan Iŵl Cesar yn ei Commentarii de Bello Gallico. Dyw ...

                                               

Sant Gall

Sant Gwyddelig oedd Sant Gall, Gallen, neu Gallus. Roedd yn ddisgybl i Sant Columbanus, ac aeth gydag ef ar ei daith efengylu ir cyfandir. Pan aeth Columbanus ymlaen ir Eidal yn 612, gorfodwyd Gall gan afiechyd i aros ar ôl yn y tiriogaethau syn ...

                                               

Wilhelm Tell

Arwr cenedlaethol or Swistir oedd Wilhelm Tell, weithiau Gwilym Tell yn Gymraeg. Nid oes prawf ei fod yn gymeriad hanesyddol. Yn 1570, casglodd Aegidius Tschudi ddeunydd oedd wedi ei drosglwyddo ar lafar ac mewn ysgrifen am Tell. Rywbryd tua diwe ...

                                               

Ulrich Zwingli

Diwygiwr crefyddol or Swistir oedd Ulrich Zwingli. Ef oedd arweinydd y Diwygiad Protestannaidd yn y Swistir a sefydlwr Eglwysi Diwygiedig y Swistir. Daeth Zwingli i gasgliadau diwinyddol tebyg i rai ei gyfoeswr Martin Luther, ond gyda rhai gwahan ...

                                               

Antiochia

Roedd Antiochia ar yr Orontes ; yn ddinas ar lan ddwyreiniol Afon Orontes, ar safle dinas fodern Antakya, yn ne-orllewin Twrci. Dyma fam-ddinas y Groegiaid Antiochiaidd.

                                               

Hama

Dinas hanesyddol yng ngorllewin canolbarth Syria ar lan Afon Orontes yw Hama, ir gogledd-ddwyrain o ddinas Homs. Hama yw prifddinas y dalaith or un enw. Ystyr yr enw Arabeg Hama yw "caer". Maer ddinas yn enwog am ei holwynion dŵr hynafol a elwir ...

                                               

Krak des Chevaliers

Castell anferth a godwyd gan y Croesgadwyr yw Krak des Chevaliers. Saif ar fryn 630m o uchder ger dinas Homs yng nghanolbarth Syria, ir gogledd or briffordd rhwng y ddinas honno a Beirut yn Libanus.

                                               

Palmyra

Mae Palmyra yn ddinas hynafol yn nwyrain Syria, a fu gynt yn brifddinas Ymerodraeth Palmyra. Tyfodd Palmyra yn ystod yr ail ar 3g fel entrepot ar lwybr masnach carafan pwysig a gysylltai Mesopotamia Irac heddiw yn y dwyrain âr Lefant ac arfordir ...

                                               

Shahba

Dinas syn gorwedd 87 km ir de o ddinas Damascus yn y Jabal el Druze yn Syria yw Shahba, syn adnabyddus hefyd dan ei henw hynafol Philippopolis.

                                               

Syria (talaith Rufeinig)

Daeth Syria yn dalaith Rufeinig wedi iddi gael ei goresgyn gan Gnaeus Pompeius Magnus yn 64 CC, wedi iddo orchfygu Mithridates. Bu ym meddiant Ymerodraeth Rhufain ac ynar Ymerodraeth Fysantaidd am ganrifoedd, hyd nes i fyddin Islamaidd ei goresgy ...

                                               

Alexandria Eschate

Gweler hefyd Alexandria gwahaniaethu. Sefydlwyd Alexandria Eschate gan Alexander Fawr yn 329 CC fel ei wersyll fwyaf pellennig yng Nghanolbarth Asia. Fei sefydlwyd ganddo yn Nyffryn Fergana, ar lan ddeheuol afon Jaxartes, ar safle dinas bresennol ...

                                               

Affrica (talaith Rufeinig)

Talaith Rufeinig syn cyfateb yn fras i diriogaeth Tiwnisia heddiw oedd Affrica. Hyd heddiw mae pobl Tiwnisia yn cyfeirio at ei wlad fel Ifriquiyah, ac fe ymddengys fod yr enw Lladin, sydd erbyn heddiw, fel y gwyddys, yn enw ar y cyfandir cyfan, y ...

                                               

Bwrdd Jugurtha

Mynydd trawiadol 1271 m o uchder gyda chopa gwastad eang syn codin syrth or gwastadeddau amgylchynnol yng ngogledd-orllewin Tiwnisia yw Bwrdd Jugurtha. Saif ir de-orllewin o ddinas hynafol El Kef yn agos ir ffin ag Algeria. Fei enwir ar ôl Jugurt ...

                                               

Hannibal

Am enghreifftiau eraill or enw Hannibal, gweler Hannibal gwahaniaethu. Roedd Hannibal, mab Hamilcar Barca, yn gadfridog a gwladweinydd Carthaginaidd. Bu Hamilcar Barca, tad Hannibal, yn ymladd yn Sbaen, lle enillodd lawer o diriogaethau newydd i ...

                                               

Utica, Tiwnisia

Hen ddinas yng Ngogledd Affrica oedd Utica. Saif ir gogledd-ddwyrain o safle dinas Carthago, yn yr hyn syn awr yn Tiwnisia, ar wastadedd tua hanner ffordd rhwng Tiwnis a Bizerte, yng nghyffiniau tref Kalâat el-Andalous yn nhalaith Ariana yng ngog ...

                                               

Jan Hus

Athronydd a diwygiwr crefyddol o wlad Tsiec oedd Jan Hus. Roedd yn offeiriad ac am gyfnod yn reithor Prifysgol Siarl, Praha. Roedd yr Eglwys Babyddol yn ystyried ei ddysgeidigaethau yn heresi, ac felly fei hesgymunwyd ai losgi wrth y stanc yng Ng ...

                                               

Brenhinllin Han

Cyfnod yn hanes Tsieina oedd Brenhinllin Han, o 206 CC hyd 220 O.C. Ystyrir y cyfnod yma yn un o uchafbwyntiau hanes Tsieina, pan ymestynwyd yr ymerodraeth i gynnwys Corea, Fietnam a Chanolbarth Asia. Sefydlwyd y frenhinllin gan Liu Bang, a ddaet ...

                                               

Brenhinllin Ming

Brenhinllin Ming oedd y frenhinllin fun rheoli Tsieina o 1368 hyd 1644, yn dilyn cwymp Brenhinllin Yuan, oedd o dras Mongolaidd. Roedd Brenhinllin Ming yn frenhinllin Sineaidd ethnig neu Han, y frenhinllin Han olaf yn hanes Tsieina. Dinistriwyd y ...

                                               

Brenhinllin Qing

Am y frenhinllin gynharach, gweler Brenhinllin y Qin Brenhinllin Qing oedd brenhinllin olaf Tsieina ymerodrol. Bun rheoli o 1644 hyd 1912. Sefydlwyd y frenhinllin gan dylwyth Manchu yr Aisin Gioro, ym Manchuria yng ngogledd-ddwyrain Tsieina. Cipi ...

                                               

Brenhinllin Shang

Brenhinllin Shang, weithiau hefyd Brenhinllin Yin, oedd yr ail frenhinllin yn hanes Tsieina, ar gyntaf y mae tystiolaeth hanesyddol amdani. Maen dyddio o tua 1600 CC hyd 1046 CC., ac roedd ei thiriogaeth yn ymestyn ar hyd dyffryn yr Afon Felen, y ...

                                               

Brenhinllin y Qin

Pumed brenhinllin fawr Tsieina, yn dilyn brenhinllinoedd y Xia, y Shang, Brenhinllin Zhou Gorllewinol a Brenhinllin Zhou Dwyreiniol. Rheolodd y Qin Tseinia rhwng 221 a 207 C.C. Dim ond dau ymerodr Qin a reolodd: Qin Shi Huang, "Yr Ymerodr Cyntaf" ...

                                               

Brenhinllin Yuan

Brenhinllin Yuan oedd y frenhinllin fun rheoli Tsieina o 1279 hyd 1368. Roedd y frenhinllin o dras Mongolaidd. Sefydlwyd Brenhinllin Yuan gan Kublai Khan oedd yn ŵyr i Genghis Khan.

                                               

Brenhinllin Zhou

Brenhinllin Zhou, oedd y drydedd frenhinllin yn hanes Tsieina. Maen dyddio o tua 1122 CC hyd 256 CC, yn dilyn Brenhinllin Shang, ac roedd ei thiriogaeth yn ymestyn ar hyd dyffryn yr Afon Felen. Sefydlwyd Brenhinllin Zhou gan y teulu Ji, ac roedd ...

                                               

Ymerodres Cixi

Bur Ymerodres Cixi yn rheolwr de facto Tsieina am 47 mlynedd, o 1861 hyd ei marwolaeth. Roedd Cixi o deulu Manchu cyffredin, efallai yn ferch i swyddog o radd isel. Dewiswyd hi fel gordderch gan yr Ymerawdwr Xianfeng. Bu farwr ymerawdwr ar 22 Aws ...

                                               

Cyfnod y Gwladwriaethau Rhyfelgar

Cyfnod y Gwladwriaethau Rhyfelgar ywr enw a roddir ir cyfnod yn hanes Tsieina rhwng y 5g CC ar 3g CC. Nodweddwyd y cyfnod gan ryfeloedd rhwng nifer o wladwriaethau cynharol fychan, a daeth i ben pan unwyd Tsieina gan Frenhinllin Qin. Roedd saith ...

                                               

Deng Xiaoping

Gwleidydd Tsineaidd oedd Deng Xiaoping. Ef oedd arweinydd Gweriniaeth Pobl Tsieina o 1977 hyd 1989. Ganed ef yn Chongqing. Yn y 1920au, bun astudio yn Ffrainc, lle daeth yn aelod o gymdeithas y myfyrwyr Tsieineaidd Comiwnyddol. Yn 1926 aeth i Mos ...

                                               

Homo erectus pekinensis

Animalia Math o Homo erectus yw Dyn Beijing, a elwir yn Lladin yn Homo erectus pekinensis. Darganfuwyd yr olion cynharaf ohono rhwng 1923–27 wrth i archaeolegwyr gloddio yn Zhoukoudian ger Beijing, Tsieina. Credir fod y grŵp yma o ffosiliau yn dy ...

                                               

Mao Zedong

Cafodd ei eni i rieni gwerinol yng nghefn gwlad Hunan. Erbyn 1920 roedd yn proffesu Marcsiaeth a helpodd sefydlu Plaid Gomiwnyddol Tsieina yn 1921. Erbyn diwedd y 1920au roedd yn arweinydd herwfilwrol yn ymladd yn erbyn y Guomindang Plaid Genedla ...

                                               

Qin Shi Huang

Qin Shi Huang. Ganed ef yn Handan, yng ngwladwriaeth Zhao. Daeth yn frenin gwladwriaeth Qin o 246 CC i 221 CC, ac yn ymerawdwr Tsieina unedig o 221 CC hyd ei farwolaeth. Wedi iddo uno Tsieina, dechreuodd ef ai brif gynghorydd, Li Si, ar gyfres o ...

                                               

Sima Qian

Hanesydd o Tsieina yng nghyfnod Brenhinllin Han oedd Sima Qian. Ef oedd awdur y Shiji, y llyfr cynharaf ar hanes Tsieina sydd wedi ei gadw yn ei gyfanrwydd. Ceir dwy ffynhonnell am ei fywyd. Diweddodd Sima Qian ei Shiji gyda xu diweddglo, lle mae ...

                                               

Sun Tzu

Awdur o Tsieina oedd Sun Tzu. Maen adnabyddus fel awdur y llyfr Sūnzǐ Bīngfǎ, llyfr eithriadol o ddylanwadol ar gelfyddyd filwrol. Nid yw haneswyr yn cytuno a oedd Sun Tzu yn gymeriad hanesyddol ai peidio. Yn ôl yr hanesydd Sima Qian, yn ysgrifen ...

                                               

Sun Yat-sen

Sylfaenydd Gweriniaeth Tsieina oedd Sun Zhongshan 孫中山 neu Sun Yixian/Sun Yat-sen 孫逸仙. Ganed ef ym mhentref Cuiheng, yn rhanbarth Guangdong. Astudiodd mewn ysgol genhadol a daeth yn Gristion. Yn ddiweddarach, aeth i Hawaï i astudio, gan ddyc ...

                                               

Salvador Allende

Roedd Salvador Guillermo Allende Gossens yn wleidydd o Tsile a wasanaethodd fel arlywydd ei wlad o 3 Tachwedd 1970 hyd ei farwolaeth. Fei ganed yn Valparaiso.

                                               

Coup détat Tsile, 1973

Ar 11 Medi 1973 cafodd Salvador Allende, Arlywydd Tsile, ei ddymchwel mewn coup détat a drefnwyd gan luoedd milwrol Tsile gyda chefnogaeth yr Unol Daleithiau. Sefydlwyd jwnta filwrol dan y Cadfridog Augusto Pinochet gan ddod â llywodraeth yr Unid ...

                                               

Brwydr Adrianople (378)

Ymladdwyd Brwydr Adrianople ar 9 Awst 378 gerllaw dinas Adrianople rhwng byddin yr Ymerodraeth Rufeinig yn y dwyrain dan yr ymerawdwr Valens a byddin y Gothiaid ai cyngheiriaid. Dechreuodd y problemau ir ymerodraeth Rufeinig pan symudodd nifer fa ...

                                               

Brwydr Gallipoli

Un o frwydrau y Rhyfel Byd Cyntaf yn y Dwyrain Canol oedd Brwydr Gallipoli, weithiau Ymgyrch y Dardanelles, a ymladdwyd ar benrhyn Gallipoli rhwng 25 Ebrill 1915 hyd 9 Ionawr 1916. Glaniodd byddin y cyngheiriaid, oedd yn cynnwys carfan gref or Ym ...

                                               

Cilicia

Tiriogaeth ar arfordir de-ddwyreiniol Asia Leiaf oedd Cilicia, a ddaeth yn dalaith Rufeinig. Roedd dinas Salamis ar ynys Cyprus hefyd yn perthyn ir dalaith. Roedd o bwysigrwydd strategol gan fod Bwlch Cilicia yn rhoi mynediad i Syria. Concwerwyd ...

                                               

Ïonia

Gwlad Roegaidd ar arfordir gorllewinol Anatolia neu Asia Leiaf yn oes yr Henfyd oedd Ïonia. Roedd yn cynnwys y diriogaeth ar hyd yr arfordir o Phocaea yn y gogledd ger aber Afon Hermus, i Miletus yn y de, ger aber Afon Maeander, ac roedd yn cynnw ...

                                               

Pergamon

Dinas Roegaidd yn Mysia, gogledd-orllewin Anatolia oedd Pergamon neu Pergamum. Tyfodd yn deyrnas bwysig yn y cyfnod Helenistaidd dan y frenhinllin Attalid y Rhufeiniaid yn erbyn Philip V, brenin Macedon, a chefnogodd Eumenes II 197-158 CC Rufain ...

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →