ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 256



                                               

Oswy

Brenin Bryneich oedd Oswy. Lladdwyd ei dad Æthelfrith o Frynaich mewn brwydr yn erbyn Rædwald, Brenin Dwyrain Anglia ac Edwin of Deira ar lan afon Idle yn 616. Bun alltud, gydai frodyr, nes y bu farw Edwin yn 633. Yn dilyn marwolaeth ei frawd Osw ...

                                               

Penda

Roedd Penda naw mlynedd yn ddiweddarach. Sefydlodd ei hun fel y mwyaf grymus or brenhinoedd Eingl-Sacsonaidd; gorchfygodd Dwyrain Anglia a gyrrodd frenin Wessex i alltudiaeth. Yn 655 roedd yn ymgyrchu yn erbyn Brynaich mewn cynghrair ag olynydd C ...

                                               

Hanes Llydaw

Maer cofnodion cyntaf am hanes Llydaw yn dod o awduron clasurol megis Strabo a Poseidonius. Cyfeirir at nifer o lwythau Celtaidd yn y diriogaeth syn awr yn Llydaw, y Veneti, Armoricani, Osismii, Namnetes ar Coriosolites. Yn ôl haneswyr fel Gildas ...

                                               

Brenhinoedd a dugiaid Llydaw

1458 - 1488 Frañsez II 1524 - 1532 François III a Vreizh, 1364 - 1399 Yann IV 1442 - 1450 Frañsez I 1450 - 1457 Pêr II 1399 - 1442 Yann V 1457 - 1458 Arzhur III 1514 - 1524 Klaoda Vreizh, brenhines Ffrainc 1488 - 1514 Anna

                                               

Bro-Wened

Bro-Wened neu Bro-Gwened ywr enw Llydaweg am rân o Lydaw o gwmpas tref Gwened Mae hefyd yn enw am hen deyrnas ac esgobaeth yn Llydaw, ac un o naw talaith hanesyddol Llydaw.

                                               

Brwydr Saint-Aubin-du-Cormier (1488)

Ar 28 Gorffennaf 1488 ymladdwyd Brwydr Saint-Aubin-du-Cormier rhwng Francis II, Dug Llydaw a Louis XI, brenin Ffrainc. Dyma Gilmerir Llydawr. Trechwyd Francis a throsglwyddwyd ei unig ferch Anna, Duges Llydaw i Frenin Ffrainc iw phriodi yn ôl ei ...

                                               

Cynan Meiriadog

Un o arweinwyr yr ymfudwyr Brythonig i Lydaw oedd Cynan Meiriadog. Nid oes sicrwydd a oedd yn gymeriad hanesyddol ai peidio. Dywedir ei fod yn fab i Eudaf Hen ac yn frawd i Elen Luyddog. Mewn rhai ffynonellau Cymreig er enghraifft Breuddwyd Macse ...

                                               

Cytundeb Chateaubriant

Roedd Cytundeb Chateaubriant, a arwyddwyd yn 1487 gan Francis II, Dug Llydaw a Louis XI, brenin Ffrainc yn cadarnhau statws Llydaw fel gwlad annibynol.

                                               

Erispoe

Brenin Llydaw oedd Erispoe. Roedd Erispoe yn fab i Nevenoe, brenin Llydaw, ac ar farwolaeth ei dad yn 851 dilynodd ef ar yr orsedd. Yn fuan wedyn, ar 22 Awst 851 ym Mrwydr Jengland gerllaw Vilaine, enillodd fuddugoliaeth fawr dros Siarl Foel, bre ...

                                               

Esgobaethau traddodiadol Llydaw

Ceir naw esgobaeth draddodiadiol neu ranbarth hanesyddol yn Llydaw: Bro Leon Bro Naoned Bro Sant Maloù Bro Wened Bro Ddol Bro Roazhon Bro Sant Brïeg Bro Gerne Bro Dreger

                                               

Ithel Hael

Erthygl am Lydawr or 6ed ganrif yw hon. Am enghreifftiau o bobl eraill or enw Ithel, gweler Ithel. Pendefig o Lydaw, o dras Frythonig, oedd Ithel Hael, neu Ithael Hael mewn rhai ffynonellau. Ni wyddys nemor ddim amdano ond mae ganddo le yn hanes ...

                                               

Meiriadog (sant)

Sant Celtaidd oedd Meiriadog, Llydaweg: Meriadeg, Cernyweg: Meriasek. Mae ganddo sawl gŵyl fabsant: ar y dydd Gwener cyntaf ym Mehefin, 9 Tachwedd neu 7 Mehefin yn ôl ffynhonnell Lydewig. Dywed rhai ffynonellau ei fod yn enedigol o Gymru, eraill ...

                                               

Nevenoe

Roedd Nevenoe, Ffrangeg: Nominoe, yn frenin cyntaf Llydaw o 826 hyd ei farwolaeth. Yn ddiweddarach newidiodd y llinach eu teil i Ddugiaid Llydaw yn hytrach na galw eu hunain yn frenhinoedd. Gelwir ef yn Tad ar Vro gan genedlaetholwyr Llydaw. Cafo ...

                                               

Yann-Vari Perrot

Offeiriad a chenedlaetholwr Llydewig oedd yr abbé Yann-Vari Perrot, Ffrangeg: Jean-Marie Perrot. Ganed Perrot yn Plouarzhel, Penn-ar-Bed i deulu Llydaweg ei iaith. Astudiodd i fynd yn offeiriad, ac yn 1904 daeth yn ficer Sant-Nouga. Sefydlodd Ble ...

                                               

Riedones

Un o lwythau Celtaidd Gâl yn y cyfnod Rhufeinig a chyn hynny oedd y Riedones, Redones neu Rhedones. Trigent yn yr ardal syn awr yn nwyrain Llydaw. Yn ôl Claudius Ptolemaeus, roeddent yn byw ir gorllewon or Senones ac ar hyd afon Liger afon Loire ...

                                               

Rhyfel Olyniaeth Llydaw

Ymladdwyd Rhyfel Olyniaeth Llydaw rhwng 1341 a 1364, rhwng dau deulu oedd yn hawlio gorsedd y ddugiaeth. Ystyrir y rhyfel yn rhan or Rhyfel Can Mlynedd rhwng Ffrainc a Lloegr. Cefnogai brenin Ffrainc Siarl o Blois ai wraig Jeanne de Penthièvre, t ...

                                               

Salaun

Cownt Rennes a Nantes o 852 a Dug Llydaw o 857 hyd ei farwlaeth oedd Salaün. Defnyddiodd y teitl "Brenin Llydaw" o 868. Roedd Salaun yn fab i Riwallon III o Poher.

                                               

Tro Breizh

Pererindod Gatholig syn dilyn llwybr trwy saith tref a gysylltir â Saith Sant-sefydlydd Llydaw yw Tro Breizh. Maen cofio gwaith cenhadol y mynachod Celtaidd a aeth drosodd o Gernyw a Chymru i Lydaw tua troad y 6g i gyflwynor Gristnogaeth i Lydaw ...

                                               

Veneti

Gweler hefyd Veneti gwahaniaethu. Llwyth Celtaidd yn byw yn ne-orllewin Llydaw oedd y Veneti. Roedd y Veneti yn byw o amgylch bae Morbihan bay, gan adeiladu caerau ar benrhynau oedd yn ynysoedd ar lanw uchaf. Crybwylla Ptolemi eu prifddinas fel D ...

                                               

Gwrthryfel y Twareg (2012)

Gwrthdaro rhwng y bobl Twareg a llywodraeth Mali yw Gwrthryfel y Twareg, y gwrthryfel ymwahanol diweddaraf gan y bobl hon yn y Sahara. Cychwynnodd yn Ionawr 2012 dan arweiniad y Mudiad Cenedlaethol dros Ryddid Azawad, mudiad seciwlar sydd âr nod ...

                                               

Hernando Cortés

                                               

Olmec

Pobl oedd byw yn ne Mecsico a rhan ogleddol Canolbarth America oedd yr Olmec. Bu yn diwylliant yn sail i neun ddylanwad pwysig ar nifer o ddiwylliannau eraill, megis y Maya. Blodeuair diwylliant rhang 1500 CC a 100 CC yn yr hyn syn awr yn daleith ...

                                               

Sbaen Newydd

Rhan o Ymerodraeth Sbaen oedd Is-deyrnas Sbaen Newydd. Sefydlwyd yr is-deyrnas yn 1530, ychydig flynyddoedd wedi i Hernán Cortés gipio dinas Tenochtitlan. Parhaodd nes i Mecsico ennill annibyniaeth yn 1821; cydnabuwyd Mecsico fel gwlad annibynnol ...

                                               

Teotihuacán

Dinas frodorol ym Mecsico oedd Teotihuacan. Hi oedd dinas fwaf poblog canolbarth America yn y cyfnod cyn y goncwest Sbaenaidd. Ar ei huchafbwynt, roedd y boblogaeth rhwng 150.000 a 200.000. Saif Teotihuacán 40 km ir gogledd-ddwyrain o Ddinas Mecs ...

                                               

Toltec

Diwylliant y Toltec ywr enw a roddir ar ddiwylliant brodorol yng Nghanolbarth America oedd a dinas Tollan-Xicocotitlan, yn yr hyn syn awr yn dalaith Hidalgo ym Mecsico. Dawr gair or Nahuatleg toltécatl. Y Tolteciaid oedd y grŵp ethnig cryfaf mewn ...

                                               

Genghis Khan

Ghengis Khan, ganed fel Temüjin, oedd sylfaenydd Ymerodraeth y Mongol. Ganed Temüjin i deulu uchelwrol ym Mongolia; roedd ei daid, Qabul Khan, eisoes wedi bygwth ffiniau Tsieina. Fodd bynnag, gwenwynwyd ei dad, Yesugei, gan y Tartariaid, a bu ei ...

                                               

Kublai Khan

Arweinydd yr Ymerodraeth Fongolaidd oedd Kublai Khan. Ef oedd ymerawdwr cyntaf Brenhinllin Yuan yn Tsieina, o 1279 hyd ei farwolaeth. Roedd Kublai yn ail fab i Tolui a Sorghaghtani Beki, ac felly yn ŵyr i Genghis Khan. Roedd ganddo dri brawd, Mön ...

                                               

Dacia

Roedd Dacia yn dalaith Rufeinig, yn cyfateb i diriogaeth Rwmania a Moldofa heddiw, yn gorwedd ir gogledd o Afon Donaw. Bu ymladd yn Dacia yn ystod teyrnasiad yr ymerawdwr Domitian, ond gorchfygwyd byddinoedd Rhufeinig yn 87 ac eto yn 88 gan Deceb ...

                                               

Aït Benhaddou

Tref gaerog yn ne canolbarth Moroco yw Aït Benhaddou. Gorwedd y gaer, neu ksar yn Arabeg Moroco, ar yr hen lwybr carafan rhwng y Sahara a Marrakech. Fei lleolir yn rhanbarth modern Souss-Massa-Draâ ar fryn uwchlaw Afon Ouarzazate, tua 32 km o ddi ...

                                               

Lamalif

Cylchgrawn misol avant-guard Morocaidd yn yr iaith Ffrangeg oedd Lamalif, a gyhoeddwyd o 1966 hyd 1988. Bun llwyfan adnabyddus i feirniaid adain chwith régime llym y brenin Hassan II yn y 1970au a dechraur 1980au ac yn gyfrwng i drafod sawl agwed ...

                                               

Volubilis

Safle hen ddinas Rufeinig ym Moroco yw Volubilis, a leolir ger Meknes rhwng Fez a Rabat. Moulay Idriss ywr dref agosaf. Yn Volubilis ceir rhai or gweddillion Rhufeinig gorau yng Ngogledd Affrica. Yn 1997 rhoddwyd y safle ar restr Safleoedd Trefta ...

                                               

Magnus III, brenin Norwy

Roedd Magnus III neu Magnus Olafsson yn frenin Norwy o 1093 hyd ei farwolaeth. Fei llysenwyd Magnus Droednoeth am iddo fabwysiadur kilt Albanaidd yn ller trowsus Llychlynaidd traddodiadol. Roedd Magnus yn un or olaf or brenhinoedd viking a fentra ...

                                               

Gwrthryfel Dhofar

Gwrthryfel yn erbyn llywodraeth Oman yn nhalaith Dhofar o 1962 hyd 1976 oedd Gwrthryfel Dhofar. Roedd yr imamyddion, oedd yn cefnogir imamiaid Ibadi, wedi mynnu eu hunanlywodraeth ers talwm, ond yn y 1960au dylanwadwyd arnynt gan gomiwnyddiaeth a ...

                                               

Liaquat Ali Khan

Gwleidydd o Bacistan oedd Liaquat Ali Khan, a anwyd yn y Punjab. Etholwyd Liaquat Ali Khan yn brif weinidog cyntaf Pacistan yn 1947 yn sgîl sefydlur wladwriaeth newydd gan Jinna. Arweiniodd ei wlad yn y rhyfel ag India dros Kashmir yn 1949. Cafod ...

                                               

Al Nakba

Maer term Arabeg al Nakba neu al Naqba, syn golygu "Y Catastroffi" neu "Y Drychineb", yn cael ei ddefnyddio gan y Palesteiniaid i gyfeirio at ffoedigaeth y Palesteiniaid o Palesteina yn 1948, yn ystod Rhyfel Palesteina 1948 ac fel canlyniad ir rh ...

                                               

Ashdod

Dinas bumed mwyaf Israel, ar lan y Môr Canoldir yn ner wlad, yw Ashdod neu Isdud. Mae ganddi boblogaeth o 207.000 ac maen ganolfan ddiwydiannol ranbarthol bwysig. Porthladd Ashdod ywr mwayf yn Israel a mewnforir tua 60% o fewnforion y wlad trwydd ...

                                               

Brwydr Hattin

Ymladdwyd Brwydr Hattin ar 4 Gorffennaf, 1187, ger Tiberias, Galilea rhwng byddin Gristnogol Teyrnas Jeriwsalem ai chyngheiriaid a byddin Islamaidd dan Saladin. Enillodd Saladin fuddugoliaeth ysgubol, gan ladd llawer or Cristionogion, a chymeryd ...

                                               

Diwrnod Nakba

Diwrnod Nakba ywr enw a roddir ar ddiwrnod arbennig i gofio am y diwrnod hwnnw yn 1948 pan gollodd y Palesteiniaid eu tir i Israel. Ym 1998 galwodd arweinydd y Palesteiniaid, sef Yasser Arafat ar ei bobl i gynnal cyfarfodydd i nodi pwysigrwydd y ...

                                               

Iudaea

Talaith Rufeinig yn ardal Judea, Palesteina or wlad sy nawr yn Israel oedd Iudaea. Enwyd y dalaith ar ôl Teyrnas Judah. Cyrhaeddodd y Rhufeiniaid ir ardal yn 63 CC, pan fur cadfridog Pompeius Magnus yn ymgyrchu yno. Diorseddwyd y brenin Judah Ari ...

                                               

Is-deyrnas Periw

Rhan o Ymerodraeth Sbaen ar gyfandir America oedd Is-Deyrnas Periw. Fei ffurfiwyd yn dilyn concwest Periw yn 1532, ac am gyfnod roedd yn cynnwys rhan helaeth o De America. Ffurfiwyd Is-deyrnas Granada Newydd o ran o Periw yn 1717, yn cynnwys Colo ...

                                               

Machu Picchu

Machu Picchu ywr enw a roddir heddiw i dref yn yr Andes yn ne Periw. Adeiladwyd y rhan fwyaf ohoni gan yr Inca yn y 15g a saif 2.430 metr uwchlaw lefel y môr. Credir mai ei henw gwreiddiol oedd Picchu neu Picho.

                                               

Hispania

Hispania oedd enwr Rhufeiniaid ar Penrhyn Iberia, yn cynnwys rhan o dde Ffrainc yn ogystal a Sbaen a Portiwgal. Yng nghyfnod Gweriniaeth Rhufain, rhennid Hispania yn ddwy dalaith: Hispania Citerior a Hispania Ulterior. Dan yr Ymerodraeth Rufeinig ...

                                               

Lusitania (talaith)

Talaith Rufeinig oedd yn cynnwys rhan helaeth or Bortiwgal bresennol ynghyd â rhan o dde-orllewin Sbaen. Ymestynnai talaith Lusitania o lannau Afon Tagus i Fôr Cantabria. Daeth yn rhan or Ymerodraeth Rufeinig ar ôl ir trigolion gael eu goresgynu ...

                                               

Brut Cynradd Rwsieg

Brut neu gronicl syn adrodd hanes Slafiaid y Dwyrain or Diluw hyd at y flwyddyn 1110 ywr Brut Cynradd Rwsieg. Credir iddo gael ei gyfansoddi ar ei ffurf gynharaf yn ystod y 12g, gan ddechrau gyda fersiwn goll dybiedig a sgrifennwyd ym 1113. Er ei ...

                                               

Catrin Fawr

Catrin II neu Catrin Fawr oedd ymerodres Rwsia o 28 Mehefin 1762 hyd ei marwolaeth, teyrnasiad o 34 mlynedd, yr hiraf wedi sefydliad Ymerodraeth Rwsia yn 1721. Ganed Catrin fel Sophie Augusta Frederica yn Stettin, yn awr Szczecin yng Ngwlad Pwyl ...

                                               

Dmitry Donskoy

Tywysog Mawr Moscow o 1359 hyd 1389 a Thywysog Mawr Vladimir o 1359 hyd 1389 oedd Dmitry Ivanovich Donskoy. Ei lysenw oedd Donskoy: daw oi fuddugoliaeth adnabyddus dros y Mongoliaid ym Mrwydr Kulikovo Pole ger Afon Don yn ne Rwsia. Yn ystod ei de ...

                                               

Yuri Gagarin

Gofodwr Sofietaidd oedd Yuri Alekseyevich Gagarin ; ef oedd y gofodwr cyntaf i deithio ir gofod a hynny yn 1961. Roedd yn Arwr yr Undeb Sofietaidd.

                                               

Aleksandr Kolchak

Llyngesydd o Rwsiad ac un o gadlywyddion y Lluoedd Gwyn yn ystod Rhyfel Cartref Rwsia oedd Aleksandr Vasiliyevich Kolchak.

                                               

Vladimir Lenin

Chwyldroadwr Rwsiaidd, arweinydd Chwyldro Hydref a Chadeirydd Cyngor Comisariaid y Bobl o 1917 tan 1924 oedd Vladimir Ilyich Lenin, enw iawn Vladimir Ilyich Ulyanov. Sefydlodd y Blaid Bolsiefic gan ei harwain at fuddugoliaeth yn chwyldroau Rwsia. ...

                                               

Olga o Kiev

Roedd Olga o Kiev neur Santes Olga, a enwir hefyd Olga Prekrasa, neu Olga Hardd, Hen Norseg: Helga ; bu farw 11 Gorffennaf, 969, Kiev) yn ferch o Pskov o dras Farangaidd a briododd Igor o Kiev, tywysog Kiev yn ddiweddarach, yn y flwyddyn 903. Yn ...

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →