ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 228



                                               

Ynysoedd Cook

Grŵp o bymtheg ynys yn Polynesia yn ner Cefnfor Tawel, syn gorwedd rhwng Polynesia Ffrengig a Ffiji yw Ynysoedd Cook. Arwynebedd tir yr ynysoedd yw 240 km² yn unig, ond mae eu hardal economiadd forol yn cynnwys dros 2 filiwn km². Cyfanswm pobloga ...

                                               

Majuro

                                               

Baner Cirgistan

Cafodd baner Cirgistan ei chomisiynun swyddogol ar 3 Mawrth 1992. Maer faner yn dangos lôn goch sengl gyda haul euraid arddulliedig yn y canol. Meddianwyd Cirgistan gan Ymerodraeth Rwsia yn 1876 bu ynan werinaieth o fewn yr Undeb Sofietaidd nes i ...

                                               

Daeareg Cymru

Datblygodd daeareg Cymru dros y canrifoedd, erbyn hyn mae Cymru yn orynys ar dde-orllewin ynys Prydain Fawr. Maen gorchuddio ardal o 20.779 km², tua 274 km or de ir gogledd a 97 km or dwyrain ir gorllewin. Maen ffinio gyda Lloegr ir dwyrain a gyd ...

                                               

Golethr

Math o lethr ar wyneb y ddaear yw golethr. Maen goleddfu ir un cyfeiriad â strata y creigiau oddi tanodd. Yn gyffredinol, maer llethr yn hir ac yn raddol. Yn aml mae golethr yn cyd-fynd â llethr sgarp, sydd, mewn cyferbyniad eglur, yn sleisio trw ...

                                               

Archeaidd

Israniad y linell-amser ddaearegol ywr Archeaidd syn un o eonaur Cyn-Gambriaidd. Ceir 4 eon, gyda phob un yn ymestyn am ysbaid o dros 500 miliwn o flynyddoedd. Digwyddodd yr Archeaidd rhwng 4.000 a 2.500 miliwn o flynyddoedd cyn y presennol h.y. ...

                                               

Eon (daeareg)

Rhaniad amser daearegol yw Eon, syn cael ei rannu ymhellach yn Orgyfnodau. Ceir 4 eon, gyda phob un yn ymestyn am ysbaid o dros 500 miliwn o flynyddoedd: Ffanerosöig - yr eon rydym yn byw ynddi heddiw Hadeaidd - yn yr oen hwn y crewyd y creigiau ...

                                               

Ffanerosöig

Eon, daearegol yw Ffanerosöig, sef yr eon presennol, ar un ble gwelwyd amrywiaeth eang o blanhigion ac anifeiliaid yn esblygu. Maer rhaniad amser hwn yn cwmpasu 541.0 ± 1.0 miliwn o flynyddoedd ac yn cychwyn yr un pryd a phan welwyd cregin mân yn ...

                                               

Hadeaidd

Israniad y linell-amser ddaearegol ywr Hadeaidd syn gorwedd o ran amser cyn yr Archeaidd. Ceir 4 eon, gyda phob un yn ymestyn am ysbaid o dros 500 miliwn o flynyddoedd. Maer eon yman cychwyn gydar Ddaear yn cael ei greu, tua 4.6 biliwn o flynyddo ...

                                               

Proterosöig

3ydd israniad y linell-amser ddaearegol ywr Proterosöig ar eon olaf o uwcheon y Cyn-Gambriaidd. Maen cynrychiolir amser ychydig cyn datblygiad bywyd ar y Ddaear. Dawr enw Proterosöig or Groeg "bywyd cynharach"; ystyr y gwreiddyn "protero-" yw "rh ...

                                               

Llifwaddod

Pridd neu waddod rhydd yw Llifwaddod. Nid yw wedii gywasgun graig, ond mae wedii erydu ai ailffurfio gan ddŵr mewn rhyw ffurf, ai ailddosbarthu ar dir. Fel arfer mae llifwaddod yn cynnwys amrywiaeth o ddeunyddiau, gan gynnwys gronynnau mân a chla ...

                                               

Epoc (daeareg)

Israniad o linell amser ddaearegol ym maes daeareg yw Epoc syn hirach nag Oes a byrrach na Chyfnod. Ar hyn o bryd rydym yn byw yn yr Epoc Holocen sydd oddi fewn ir Cyfnod Cwaternaidd. Pan gaiff creigiau eu creu yn ystod yr epoc hwn, fei gelwir yn ...

                                               

Oes (daeareg)

Israniad bach o amser ym maes daeareg yw Oes sy’n fyrrach nag epoc; mae oes yn rhanu epoc yn raniadau llai. Mae creigiau’r cyfnod byr hwn yn cael eu galwn uned ar y linell daearegol stratigraffig.

                                               

Neoproterosöig

Maer Neoproterosöig yn gorgyfnod oddi fewn ir eon Phanerosöig ac syn cychwyn 1.000 to 542 miliwn o flynyddoedd yn ôl. Dyma gyfnod diwethaf y Cyn-Gambriaidd ar Eon Proterosöig ac syn cael ei rannu ymhellach i gyfnodau: Toniaidd, Cryogenaidd, ac Ed ...

                                               

Paleosöig

Paleosöig, "hen" a zoe, "bywyd", sef "hen fywyd") ywr cynharaf o dri gorgyfnod oddi fewn ir eon Phanerosöig. Cychwynodd yr oes hon tua 541 miliwn o flynyddoedd yn ôl a ddaeth i ben tua 252.17 CP. Maer oes Paleosöig yn dod ar ôl y Neoproteroöig ac ...

                                               

Theatrum Orbis Terrarum

Ystyrir Theatrum Orbis Terrarum fel yr atlas modern cyntaf. Ysgrifennwyd gan Abraham Ortelius ac argraffwyd yn wreiddiol ar 20 Mai 1570, yn Antwerp. Roedd yn cynnwys casgliad o daflenni map unffurf a thestun wedi eu rhwymo i ffurfio llyfr. Cyfeir ...

                                               

Cyhydedd

Mewn daearyddiaeth, mae cyhydedd yn llinell ddychmygol, sydd yn mynd o gwmpas y ddaear mewn plaen syn berpendiciwlar i echel ei chylchdro. Mae i bob planed syn cylchdroi ei gyhydedd ei hun, ond fel arfer, mae "Cyhydedd" yn cyfeirio at linell ar y ...

                                               

Hydred

Llinell o begwn y gogledd i begwn i de sydd yn dangos pa mor bell yw hi ir Prif Feridian yng Ngreenwich yw hydred. Maer Prif Feridian ar hydred o 0°, ac mae hynnyn codi wrth fynd ir gorllewin neu ir dwyrain, hyd at 180°. Beth bynnag, er fod y cyh ...

                                               

Lledred

Mae lledred yn linell dychmygol ar wyneb y ddaear sydd yn gyfochrog âr cyhydedd. Maer cyhydedd ar ledred o 0° ac mae pegynnaur gogledd ar de ar ledred o 90°. Lledredau pwysig eraill yw Trofan Cancr 23°27 gogledd, Trofan yr Afr 23°27 de, y Cylch A ...

                                               

Map

Cynrychiolaeth weledol o ardal ddaearyddol yw map, hynny yw, dadansoddiad symbolaidd syn tynnu sylw at y berthynas rhwng yr elfennau yn y lle megis gwrthrych, ardaloedd a themâu. Crewyd y map cyntaf o Gymru gan Humphrey Lhuyd yn 1573 a chyhoeddwy ...

                                               

Trofan Cancr

Mae Trofan Cancr yn llinell ledred. Lleolir ar ledred gogleddol o 23° 26. Dymar llinell bellaf ir gogledd lle maen bosib ir haul arddangos yn syth uwchben am ganol ddydd.

                                               

Trofan yr Afr

Mae Trofan yr Afr yn llinell ledred. Lleolir 20 °30D. Dymar llinell bellaf ir dde lle maen bosib ir haul arddangos yn syth uwchben am ganol ddydd.

                                               

Cydbwysedd (geomorffoleg)

Mae cydbwysedd yn gysyniad sydd yn cael ei ddefnyddio mewn astudiaethau o systemau agored amgylcheddol, h.y. systemau lle mae’r cyfeintiau o egni neu fater sydd wedi eu storio yn y system, wedi eu haddasu fel bod mewnbwn, trwygyrch ac allbwn wedi ...

                                               

Hydrograff

Erthygl am y graff syn dangos sut mae arllwysiad afon yn newid dros amser yw hon, am erthygl am faes o fewn gwyddorau daear gweler "Hydrograffeg". Graff syn dangos sut mae arllwysiad afon yn newid dros amser yw hydrograff. Gall hyn fod dros gyfno ...

                                               

Hydroleg

Hydroleg ywr astudiaeth wyddonol o leoliad a symudiad dŵr ar wyneb y Ddaear neu drosti. Mae hydroleg yn ymwneud yn bennaf â bwrw, ageriad a thrydarthu, a llif ffrydiau dŵr o bob math. Gelwir y broses naturiol syn cyfunor elfennau hyn y cylch hydr ...

                                               

Modelu hydrolig

Defnyddio modelau i efelychu sefyllfaoedd lle mae dŵr yn bresennol yw modelu hydrolig e.e. dŵr ar yr wyneb, gwlyptiroedd, aberoedd. Maen rhan or ddisgyblaeth ehangach a elwir yn hydroleg. Fei defnyddir i geisio rhagweld effaith dŵr mewn gwahanol ...

                                               

Mynyddfor

Am y parc coetir yn Sir Gaerfyrddin, gweler Parc Coetir y Mynydd Mawr. Gweler hefyd Mynydd Mawr. Mynyddfor yw prif enw un or mynyddoedd yng Nghwmwd Uwchgwyrfai yn Eryri, Gwynedd. Ei uchder uwchben y môr yw 698 o fedrau. Fei hadnabyddir hefyd yn y ...

                                               

Naddlin

Llinell ar lechwedd dyffryn neu gafn rhewlifol yw naddlin, sy’n dynodi terfyn uchaf wyneb rhewlif dyffryn a’r gwaith erydol a gyflawnwyd ganddo. Mewn ardaloedd sydd wedi profi dadrewlifiant yn gymharol ddiweddar mae naddlinau llystyfiant yn amlwg ...

                                               

Pegynaur Ddaear

Y pegynau neur rhanbarthau pegynol ywr ardaloedd or Ddaear syn amgylchynu pegynau daearyddol y Gogledd ar De, sef i ogledd Cylch yr Arctig, neu i de Cylch yr Antarctig. Mae ganddynt hinsawdd begynol, sef tymereddau oer iawn, rhewlifiant trwm, a g ...

                                               

Sianeleiddio

Newidiadau pwrpasol gan bobl i amgylchedd yr afon ar gyfer pwrpas rheoli llifogydd, lleihau neu rwystro erydiad, gwella traeniad a gwella ffyrdd tramwyo ar gyfer llongau, yw sianeleiddio. Gall hyn ddigwydd drwy garthu, sythu a dargyfeirio sianel ...

                                               

Sianeli dŵr tawdd

Mae dŵr tawdd yn elfen hollbwysig o systemau rhewlifau. Wrth iddo lifo tua’r môr o derfynau rhewlifau neu lenni iâ mae dŵr tawdd yn llunio’r dirwedd, gan gerfio ceunentydd a dyddodi trwch o waddodion ffrwdrewlifol. Mae afonydd dŵr tawdd uwchrewli ...

                                               

Til

Gwaddod amrywiol iawn ei natur a dyddodwyd yn uniongyrchol gan rewlif yw til ac, fel rheol, mae’n cynnwys cymysgedd o glastiau mewn amgaen fân-ronynnog o dywod, silt a chlai. Mae’r term wedi disodli clog-glai’, i raddau helaeth, gan fod y term hw ...

                                               

Tirffurf ffrwdrewlifol

Y tu hwnt i derfynau llenni iâ a rhewlifau mae afonydd a nentydd allolchi, a gyflenwir gan ffrydiau o ddŵr tawdd uwchrewlifol, mewnrewlifol a thanrewlifol, yn gyfrifol am ddyddodi’n gyflym drwch o waddodion ffrwdrewlifol sy’n esgor ar dri grŵp o ...

                                               

Torlannol

Gelwir nodwedd sydd i’w chanfod ar lannau’r afon neu sydd yn perthyn iddynt yn dorlannol. Er enghraifft, mae’n arferol i gyfeirio at yr ardaloedd o dir sydd wedi eu lleoli ar lannau’r afon yn barthau torlannol a llystyfiant sydd yn tyfu ar lannau ...

                                               

Trothwy (geomorffoleg)

Trothwy o sefydlogrwydd tirffurf sydd yn cael ei oresgyn un ai drwy newid cynhenid o’r tirffurf ei hunan, neu gan newid mewn newidyn allanol. Mae trothwy yn gyflwr critigol lle mae system yn newid o un cyflwr o weithredu i gyflwr arall o ganlynia ...

                                               

Marcus Vipsanius Agrippa

Roedd Marcus Vipsanius Agrippa neu Agrippa yn wleidydd, cadfridog a daearyddwr yn amser yr ymerodwr Augustus. Roedd Agrippan gyfaill a mab-yng-nghyfraith i Awgwstws. Gwnaeth enw iddoi hun fel areithydd ac awdur. Ef oedd pennaeth y llynges pan dre ...

                                               

Diodorus Siculus

Hanesydd Groegaidd a aned yn Agyrium yn Sicilia oedd Diodorus Siculus, c. 90 CC - ca. 30 CC. Nid oes sicrwydd am ei ddyddiadau, ond maen crybwyll ei fod wedi ymweld âr Aifft yn ystod y 180fed Olympiad, rhwng 60 a 56 CC). Trar oedd yno, gwelodd dy ...

                                               

Hecataeus o Filetos

Gweler hefyd y dudalen gwahaniaethu Hecataeus. Hanesydd a daearyddwr o Roegwr oedd Hecateus neu Hecateus o Filetos. Roedd yn frodor o ddinas Roeg Miletos, yn Asia Leiaf. Ceisiodd ddadfytholegeiddio hanes cynnar Groeg yr Henfyd trwy greu cronoleg ...

                                               

Leo Africanus

Awdur Arabaidd oedd Joannes Leo Africanus, enw gwreiddiol al-Hasan ibn Muhammad al-Wazzan al-Fasi, Arabeg: حسن ابن محمد الوزان الفاسي. Maen adnabyddus am ei lyfr Descrittione dell’Africa, yn disgrifio daearyddiaeth Gogledd Affrica. Ganed Leo Afri ...

                                               

Abraham Ortelius

Cartograffydd a hynafiaethydd o Fflandrys oedd Abraham Ortelius. Ei waith enwocaf ywr Theatrum Orbis Terrarum, atlas or byd cyfan a gydnabuwyd fel y casgliad safonol o fapiau ar ddiwedd yr 16g a dechraur ganrif olynol. Teithiodd Ortelius yn eang ...

                                               

Stephanus o Fysantiwm

Ysgolhaig Groeg a daearyddwr Bysantaidd cynnar oedd Stephanus o Fysantiwm. Roedd yn enwog fel awdur math o wyddoniadur daearyddiaeth mewn mwy na 50 o lyfrau. Roedd yn fath o gydymaith i ddaearyddiaeth y cyfnod a hanes a thraddodiadaur Henfyd wedi ...

                                               

Strabo

Daearolegwr Groegaidd enwog, yn enedigol o Amaseia, Pontus, yn Asia Leiaf, a flodeuai yn amser yr ymerawdwyr Cesar Awgwstws a Tiberiws oedd Strabo. Ganwyd Strabo yn fab i rieni gweddol dda eu byd yn Amaseia, yn Pontus, hen dalaith Roeg yn Asia Le ...

                                               

Afon Dnieper

Afon yn Nwyrain Ewrop yw Afon Dnieper. Maen tarddu ym Mryniau Valdai yn Oblast Smolensk yng ngogledd-orllewin Rwsia, ac yn llifo trwy Rwsia, Belarws ar Wcrain i gyrraedd y Môr Du ger Cherson. Am 115 km, maen ffurfior ffîn rhwng Belarws ar Wcrain. ...

                                               

Afon Hafren

Afon hiraf Prydain yw Afon Hafren, 354 km o hyd. Maen tarddu yng nghanolbarth Cymru cyn llifo trwy orllewin Lloegr am ran oi chwrs a llifo i Fôr Hafren rhwng Caerdydd a Weston-super-Mare. Mae Afon Hafren yn tarddu ar lethrau gogleddol Pumlumon ge ...

                                               

Afon Kura

Gweler hefyd Kura gwahaniaethu. Afon ym mynyddoedd y Cawcasws yw Afon Kura. Yn tarddu yn nhalaith Kars yng ngogledd-ddwyrain Twrci, maen llifo trwyr rhan honno o Anatolia i Georgia, ac wedyn i Aserbaijan, lle mae Afon Aras yn llifo iddi, ac yn my ...

                                               

Aildrefoli

Alidrefoli ywr broses lle mae pobl yn symud yn ôl ir ddinas fewnol or maestrefi. Mae hyn yn digwydd yn aml mewn rhai mannaur byd, yn enwedig mewn gwledydd mwy economaidd ddatblygedig. Mae datblygiad Bae Caerdydd yn enghraifft o hyn.

                                               

Alpau Morol

Cadwyn o fynyddoedd yn ne-orllewin yr Alpau ywr Alpau Morol. Mae prif grib y gadwyn yn dynodir ffin rhwng Ffrainc ar Eidal, gydar rhan fwyaf or gadwyn yn gorwedd yn Ffrainc. Mae bwlch mynydd Col de Tende yn gwahanur Alpau Morol ar Alpau Ligwraidd ...

                                               

Ardal drefol

Ardal gyda dwysedd uchel o adeiledd a phoblogaeth ddynol o gymharu âr ardaloedd syn ei hamgylchynu yw ardal drefol. Mae ardaloedd trefol yn cynnwys dinasoedd, trefi a chytrefi, ond gan amlaf ni chynhwysir aneddiadau gwledig megis pentrefi a phent ...

                                               

Bae Lerpwl

Bae syn gorwedd rhwng gogledd Cymru a gogledd-orllewin Lloegr yw Bae Lerpwl. Maer trefi Y Rhyl, Llandudno a Lerpwl ar lannau Bae Lerpwl. Ymhlith yr afonydd syn aberu yno mae Afon Conwy, Afon Clwyd, Afon Dyfrdwy ac Afon Merswy.

                                               

Bermuda

Tirogaeth dramor y Deyrnas Unedig yw Bermiwda. Fei lleolir yng ngorllewin Cefnfor Iwerydd, tua 1.130 cilometr ir de-ddwyrain o Benrhyn Hatteras, Gogledd Carolina. Maen cynnwys saith prif ynys a tua 170 o ynysoedd llai. Cyllid a thwristiaeth yw pr ...

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →