ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 190



                                               

Gorseth Kernow

Sefydliad diwylliannol Cernywaidd a sefydlwyd i gynnal ysbryd Celtaidd cenedlaethol Cernyw yw Gorseth Kernow. Maen cyfateb i Gorsedd y Beirdd yng Nghymru a Goursez Vreizh yn Llydaw ac yn cydweithredu âr chwaer orseddau hynny.

                                               

Ordinalia

Tair drama miragl canoloesol ywr Ordinalia syn dyddio o ddiwedd y 14g, wediu hysgrifennun bennaf yng Nghernyweg Canol, gyda chyfarwyddiadau llwyfan yn Lladin, y cyfarwyddiadau llwyfan cynharaf yn y byd. Y tair drama yw Origo Mundi, Passio Christi ...

                                               

Pascon agan Arluth

Y gerdd ddienw Pascon agan Arluth ywr gwaith llenyddol cyflawn hynaf yn yr iaith Gernyweg, maen dyddio or 14g. Er nad oes teitl yn y gwreiddiol, gellir cyfieithur teitl modern i: "Dioddefaint ein Harglwydd", ond maer gerdd hefyd wedi cael ei chyh ...

                                               

Llenyddiaeth Gymraeg yr unfed ganrif ar bymtheg

Yn llenyddiaeth Gymraeg yr 16g gwelir meddylfryd y Cymry diwylliedig, gan gynnwys eu llenorion, yn symud or Oesoedd Canol ir cyfnod diweddar. Dymar ganrif a gynhyrchodd feirdd mawr fel Tudur Aled a Gruffudd Hiraethog ar cyfieithiad cyntaf or Beib ...

                                               

Llenyddiaeth Gymraeg yr ail ganrif ar bymtheg

Yr argraff gyffredinol a geir wrth edrych ar lenyddiaeth Gymraeg yr 17g yw un o gyfnod o ddirywiad cyson ac unffurfiaeth lethol. Mae hyn yn adlewyrchu cyflwr gwleidyddol Cymru yn y ganrif honno ar ffaith fod nifer or uchelwyr, noddwyr llên uchel ...

                                               

Llenyddiaeth Gymraeg y ddeunawfed ganrif

Llenyddiaeth Gymraeg y 18g yw un or cyfnodau mwyaf diddorol a chyffrous yn hanes llenyddiaeth Gymraeg. Dymar ganrif a welodd ailddarganfod rhai o drysoraur Oesoedd Canol diolch i waith hynafiaethwyr fel Edward Lhuyd ac Ieuan Fardd. Ym maes llenyd ...

                                               

Llenyddiaeth Gymraeg y bedwaredd ganrif ar bymtheg

Cynrychiola llenyddiaeth Gymraeg y 19g "y cyfnod mwyaf cynhyrchiol" yn holl hanes llenyddiaeth Gymraeg, yn ôl Thomas Parry yn ei lyfr Hanes Llenyddiaeth Gymraeg hyd 1900, "ar cyfnod a welodd gyfnewidiadau mawr iawn ym mhob agwedd ar fywyd y gened ...

                                               

Addysgydd (cylchgrawn)

Roedd yr Addysgydd yn gylchgrawn misol Cymraeg a gyhoeddwyd gan J. Evans yng Nghaerfyrddin yn ystod 1823. Maen enghraifft gynnar o gylchgrawn i blant Cymraeg ac fei anelwyd at blant a phobl ifanc yr ysgol Sul yng Nghaerfyrddin. Golygwyd y cylchgr ...

                                               

Anterliwt

Math o ddrama fydryddol boblogaidd a oedd ar ei hanterth yn ail hanner y 18g ywr anterliwt. Dawr enw or gair Saesneg interlude. Roedd yn ffurf a ddatblygodd yn bennaf yng ngogledd-ddwyrain Cymru, yn arbennig yn siroedd Dinbych a Fflint. Fei chwar ...

                                               

Areithiau Pros

Yr Areithiau Pros ywr enw a fathwyd gan D. Gwenallt Jones i ddisgrifio grŵp o ddarnau rhyddiaith rethregol yn y Gymraeg. Gwaith awduron anhysbys ywr rhan fwyaf or Areithiau ac maen anodd eu dyddion fanwl, ond gellir dweud eu bod yn perthyn ir Oes ...

                                               

Y Brenin Arthur

Cymeriad syn ymddangos yn aml ym marddoniaeth a chwedlau Cymraeg yn y cyfnod cynnar, ac sydd hefyd yn ymddangos fel arweinydd y Brythoniaid yn ymladd yn erbyn y goresgynwyr Sacsonaidd oedd y Brenin Arthur. Cred rhai ysgolheigion fod yna Arthur go ...

                                               

Arwest Glan Geirionydd

Sefydlwyd yr Arwest gan y bardd lleol William John Roberts Gwilym Cowlyd 1828-1904, a oedd yn frodor o Drefriw, Dyffryn Conwy. Ystyriai Gwilym Cowlyd fod yr Eisteddfod Genedlaethol yn rhy Seisnigaidd o lawer a bod angen sefydlu gŵyl lenyddol wiri ...

                                               

Bardd gwlad

Yn llenyddiaeth Gymraeg, bardd a gafodd ychydig neu ddim addysg ffurfiol ac syn canmol ei fro ai gymdeithas ei hun yn ei waith, fel rheol, a olygir wrth y term bardd gwlad. Fel rheol maen feistr ar y gynghanedd ar mesurau caeth traddodiadol.

                                               

Bardd-dywysog

Yn y traddodiad Cymreig, tywysog a oedd yn fardd cydnabyddedig yn ogystal oedd bardd-dywysog. Yr enghreifftiau amlycaf o feirdd-dywysogion yw Hywel ab Owain Gwynedd o Wynedd ac Owain Cyfeiliog Owain ap Gruffudd ap Maredudd o Bowys. Mae bodolaeth ...

                                               

Beirdd y Tywysogion

Arferid cyfeirio at y beirdd llys a ganai yn Oes y Tywysogion fel y Gogynfeirdd, ond erbyn heddiw defnyddir y term Beirdd y Tywysogion. Maer term Gogynfeirdd yn cynnwys rhai or beirdd a flodeuai ar ddechraur 14g ac a ganai yn null traddodiadol Be ...

                                               

Blodeugerddi Cymraeg

Detholiad o gerddi gan sawl awdur wediu casglu ynghŷd yw blodeugerdd. Fel rheol mae rhyw thema neu berthynas rhwng y cerddi hynny, er enghraifft cerddi serch, cerddi ar yr un mesurau, neu gerddi gan feirdd syn perthyn ir un genedl neu gyfnod, ac ...

                                               

Braslun o Hanes Llenyddiaeth Gymraeg

Cyflwyniad i hanes llenyddiaeth Gymraeg hyd at gyfnod y Dadeni gan Saunders Lewis yw Braslun o Hanes Llenyddiaeth Gymraeg. Ystyrir y llyfr yn garreg filltir yn hanes datblygiad ysgolheictod Cymraeg. Er gwaethaf yr enw, maer gyfrol yn ymdrin â han ...

                                               

Brut

Gweler hefyd Brut gwahaniaethu Mae Brut yn enw a ddefnyddid yng Nghymru yn yr Oesoedd Canol ar gyfer hanes neu gronicl. Roedd y cynnwys yn gallu bod yn hanes go iawn, hanes traddodiadol neun gymysgedd or ddau. Tarddiad y gair Brut yw enw personol ...

                                               

Brut y Tywysogion

Gweler hefyd Brut gwahaniaethu Mae Brut y Tywysogyon yn gronicl Cymreig canoloesol syn un or ffynonellau pwysicaf ar gyfer hanes Cymru yn yr Oesoedd Canol. Cronicl yw Brut y Tywysogion, sydd i bob golwg wedi ei fwriadu fel ymestyniad o Historia R ...

                                               

Canolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru

Canolfan ymchwil Cymreig a Cheltaidd yw Canolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd Prifysgol Cymru, a leolir ar safle ger Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn Aberystwyth, Ceredigion. Maen rhan o Brifysgol Cymru. Maen "cynnal prosiectau cydweithredol a ...

                                               

Canu Heledd

Cyfres o englynion saga yn dyddio or 9fed neur 10g yw Canu Heledd. Y siaradwr yn yr englynion yw Heledd ferch Cyndrwyn, chwaer Cynddylan, brenin rhan ddwyreiniol Teyrnas Powys yn y 7g.

                                               

Canu mawl

Canu mawl ywr enw a ddefnyddir i ddisgrifio cerddi beirdd Cymraeg iw noddwyr yn yr Oesoedd Canol. Yn y traddodiad barddol Cymraeg tywysogion ac uchelwyr oedd y noddwyr hynny, ac fellyn maen arfer galw beirdd y cyfnod yn Feirdd y Tywysogion a Beir ...

                                               

Canur Bwlch

Canur Bwlch yw enw ar roddir ar y canu Cymraeg yn y cyfnod rhwng diwedd cyfnod yr Hengerdd a dechrau cyfnod Beirdd y Tywysogion, sef yn fras or seithfed ganrif ir 11eg.

                                               

Clwb Awen a Chân

Cymdeithas llenyddol a diwylliannol oedd Clwb Awen a Chân, gydar amcan o hyrwyddo llenyddiaeth Gymraeg ar diwylliant Cymraeg, yn enwedig i bobl ieuanc. Sefydlwyd y Clwb yng Nghaernarfon yn 1908, diolch yn bennaf i ymdrechion ac ymroddiad y llenor ...

                                               

Corsygedol

Plasdy hynafol syn ffermdy heddiw, ym mhlwyf Llanddwywe, ger Dyffryn Ardudwy, Meirionnydd, yw Corsygedol. Mae ganddo le pwysig yn hanes llenyddiaeth Gymraeg fel aelwyd i deulu o noddwyr beirdd a chartref i gasgliad o lawysgrifau Cymraeg, yn cynnw ...

                                               

Cyfieithiadau ir Gymraeg

Mae hanes hir i gyfieithu o ieithoedd y byd ir Gymraeg. Y Beibl, a droswyd or testunau Groeg a Hebraeg gwreiddiol gan yr Esgob William Morgan, yw sylfaen yr iaith lenyddol heddiw. Or Saesneg mae tarddiad Gweledigaethau y Bardd Cwsc gan Ellis Wynn ...

                                               

Cyfieithiadau or Ffrangeg ir Gymraeg

Mae cyfieithiadau or Ffrangeg ir Gymraeg yn adlewyrchu y traddodiad hir nes ir Saesneg ei disodli yn ail hanner yr 20g. Le Grand Meaulnes 1913 Diriogaeth goll, cyfieithwyd gan E. T. Griffiths hefyd Henri Alban-Fournier Llandybie: Llyfraur Dryw, 1 ...

                                               

Cyfieithu or Saesneg ir Gymraeg

Mae cyfieithu or Saesneg ir Gymraeg yn draddodiad hen iawn yng Nghymru. Cyfieithwyd llawer o lyfrau or Saesneg ir Gymraeg, gan gynnwys Taith y Pererin ac Harri Potter. Yn y blynyddoedd diwethaf, mae Tŷ Cyfieithu Cymru wedi ei sefydlu gan yr Acade ...

                                               

Cyngor Llyfrau Cymru

Sefydlwyd Cyngor Llyfrau Cymru yn 1961 fel y Cyngor Llyfrau Cymraeg. Erbyn heddiw noddir hi gan Lywodraeth Cymru. Amcanion y Cyngor yw i hybu diddordeb mewn llyfrau Cymraeg a llyfrau Saesneg o ddiddordeb i Gymru, hybur diwydiant cyhoeddi, cynorth ...

                                               

Cylch Cadwgan

Cylch llenyddol yn y Rhondda yw Cylch Cadwgan. Ymhlith sylfaenwyr y cylch oedd Pennar Davies, J. Gwyn Griffiths, Rhydwen Williams a Kate Bosse Griffiths.

                                               

Cymdeithas Bob Owen

Cymdeithas ar gyfer casglwyr a charwyr llyfrau Cymraeg a Chymreig yw Cymdeithas Bob Owen. Fei sefydlwyd yn Eisteddfod Genedlaethol Cymru Aberteifi 1976. Cafodd y gymdeithas ei henwi ar ôl yr hynafiaethydd a llyfrbryf enwog Bob Owen, Croesor. Maer ...

                                               

Cymdeithas Owain Cyfeiliog

Cymdeithas lenyddol Wrecsam yw Cymdeithas Owain Cyfeiliog. Maer gymdeithas wedi ei henwi ar ôl un o dywysogion Powys. Ysgrifennydd y Gymdeithas yw Aled Lewis Evans, a chynhelir cyfarfodydd yn fisol yng Gwestyr Belmont, Ffordd Belmont, Wrecsam.

                                               

Cymdeithas y Felin

Cymdeithas Gymraeg yng Nghoedpoeth yw Cymdeithas y Felin. Sefydlwyd y gymdeithas ym 1919 efor amcanion canlynol: Mawrygu etifeddiaeth cenedlaethol Cymru. Coleddur gorffennol a chofleidio ei dyfodol. Anrhyddedu traddodiadau Cymru, hyrwyddo ei diwy ...

                                               

Cynddylan

Brenin rhan ddwyreiniol Teyrnas Powys yn y 7g oedd Cynddylan, neu Cynddylan ap Cyndrwyn. Cysylltir ef a Pengwern, a chred rhai haneswyr ei fod hefyd yn rheolwr Dogfeiling.

                                               

Y Cynfeirdd

Tan yn ddiweddar defnyddiwyd yr enw Cynfeirdd i ddisgrifio beirdd y chweched ganrif yn unig, ond bellach derbynnir yr enw fwy i ddisgrifior beirdd or 6g tan gyfnod y Gogynfeirdd. Maer cyfnod hir hwn yn cynnwys gwaith y beirdd cynharaf, a elwir yr ...

                                               

Y ddrama yn Gymraeg

Mae hanes y Ddrama yn Gymraeg yn gymharol fyr mewn cymhariaeth â rhai gwledydd eraill, megis Gwlad Groeg ac India er enghraifft, gan na chafodd y gyfle i ddatblygun llawn tan yr 20g, ond erbyn heddiw, gyda dyfodiad S4C a dramâu teledu, maer ddram ...

                                               

Yr Esboniwr (cylchgrawn)

Roedd Yr Esboniwr yn gylchgrawn crefyddol anenwadol oedd yn cael ei gyhoeddin fisol. Roedd yn Gymraeg ei iaith ac ynddo yn bennaf ceid esboniadau Beiblaidd ar gyfer yr ysgolion Sul. Golygydd y cylchgrawn hwn oedd y diwionydd, athro a phrifathro C ...

                                               

Gogynfeirdd

Gogynfeirdd ywr enw traddodiadol ers y ddeunawfed ganrif ar y beirdd hynny a ganai yn y cyfnod rhwng y Cynfeirdd ac oes y cywyddwyr a Beirdd yr Uchelwyr. I bob pwrpas maen golygu Beirdd y Tywysogion, sef y beirdd a ganai yn Oes y Tywysogion, rhwn ...

                                               

Gorsedd y Beirdd

Cymdeithas o feirdd, llenorion, cerddorion a phobl nodedig eraill y byd diwylliannol Cymraeg yw Gorsedd Cymru neu Yr Orsedd. Fei sefydlwyd fel Gorsedd Beirdd Ynys Prydain gan Iolo Morganwg yn Llundain yn 1792 ac maer enw llawn yn parhau fel enw s ...

                                               

Gweddir Arglwydd

Gweddi Gristnogol or Testament Newydd yn y Beibl ydy Gweddir Arglwydd, neur Pader, neu Ein Tad. Maen debyg y cyfieithwyd y fersiwn syn gyfarwydd heddiw ir Gymraeg naill ai or Saesneg neu or Lladin tuar 16g. Gweddi Ladin oedd hi ar y dechrau, a ad ...

                                               

Hanes Llenyddiaeth Gymraeg hyd 1900

Hanes Llenyddiaeth Gymraeg hyd 1900 yw teitl cyfrol arloesol gan yr ysgolhaig Syr Thomas Parry ar hanes llenyddiaeth Gymraeg. Fei cyhoeddwyd yn 1944 gan Wasg Prifysgol Cymru. Maer llyfr yn garreg filltir yn hanes llenyddiaeth Gymraeg ac ysgolheic ...

                                               

Yr Hengerdd

Yr Hengerdd ywr enw a roddir ar y canu cynharaf yn Gymraeg. Mae enwaur beirdd cynharaf am y canu yn Gymraeg hwn syn hysbys yn cynnwys Aneirin, Taliesin, Cian, Talhaearn Tad Awen a Blwchfardd. Dim ond gwaith Aneirin a Taliesin sydd ar glawr heddiw ...

                                               

Heledd ferch Cyndrwyn

Heledd ferch Cyndrwyn oedd y ferch gyntaf i gael ei henwi o fewn llenyddiaeth Gymraeg. Ni wyddwn ai merch real ynteu merch dychmygol ydoedd. Maen ymddangos fel tywysoges Teyrnas Powys ac Amwythig yng Nghanu Heledd, syn disgrifio Brwydr Maes Cogwy ...

                                               

Hu Gadarn

Arwr Cymreig chwedlonol, ffrwyth dychymyg Iolo Morgannwg yn bennaf, yw Hu Gadarn. Fei portreadir gan Iolo yn ei "Drydedd Gyfres" o Drioedd Ynys Prydain, sef Trioedd Beirdd Ynys Prydain a gyhoeddwyd yn y Myvyrian Archaiology of Wales, fel math o a ...

                                               

Y Lolfa

Gwasg argraffu a chyhoeddi a leolir ym mhentref Tal-y-bont, Ceredigion, yw Y Lolfa. Cyhoeddwyd y llyfr cyntaf yn enwr Lolfa yn 1966 - Hyfryd Iawn gan Eirwyn Pontshân - ond yn 1967 y sefydlwyd y cwmni fel gwasg fasnachol gan Robat Gruffudd. Tyfodd ...

                                               

Lôn Goed

Lôn wledig yn Eifionydd, Gwynedd, ywr Lôn Goed. Ceir sawl cyfeiriad ati gan lenorion Cymraeg, e.e. gan y bardd R. Williams Parry. Fei henwir ar ôl y ddwy res o goed ar ochr y lôn. Maer Lôn Goed yn cychwyn ym mhentref Afon Wen, ar y briffordd A497 ...

                                               

Llafar Gwlad

Cylchgrawn Cymraeg chwarterol yn rhoi sylw i lên gwerin, crefftau, cymeriadau, iaith lafar a hiwmor gwlad ydy Llafar Gwlad. Sefydlwyd y cylchgrawn ym 1983 ar golygydd cyntaf oedd John Owen Huws. Fe sefydlwyd Cymdeithas Llafar Gwlad ym 1985. Cyhoe ...

                                               

Myrddin

Mae Myrddin yn gymeriad pwysig yn llenyddiaeth Gymraeg a chwedloniaeth y Cymry, yn cynnwys yr hanesion am y Brenin Arthur. Efallai fod yr enw yn cyfeirio at sawl person, hanesyddol a chwedlonol. Ceir y cyfeiriad cyntaf at berson or enw Myrddin me ...

                                               

The Myvyrian Archaiology of Wales

The Myvyrian Archaiology of Wales ywr teitl ar gasgliad o destunau Cymraeg Canol a olygwyd gan Owain Myfyr gyda chymorth a chyfraniadau gan Iolo Morganwg a William Owen Pughe. Enwyd y gyfrol ar ôl Owain Myfyr, yn erbyn ei ewyllys, am ei fod mor h ...

                                               

Nannau

Plasdy hynafol ac ystâd ym mhlwyf Llanfachreth, Meirionnydd, ac enwr teulu a drigai yno yw Nannau. Yr hen sillafiad oedd Nannheu a Nanneu, sy’n hen ffurf luosog o nant. Roedd teulu Nannau yn ddisgynyddion o dywysogion Powys trwy ei hynafiad Ynyr ...

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →