ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 183



                                               

Ieithoedd Awstronesaidd

Un or prif deuluoedd ieithyddol ywr ieithoedd Awstronesaidd. Siaredir ieithoedd yn perthyn ir teulu yma ar draws ardal eang yn ne-ddwyrain Asia ac ar draws ynysoedd y Cefnfor Tawel. Maen un or teuluoedd ieithyddol mwyaf, gyda 1269 iaith yn perthy ...

                                               

Ieithoedd Malayo-Polynesaidd

Is-deulu or ieithoedd Awstronesaidd ywr ieithoedd Malayo-Polynesaidd. Yr is-deulu yma ywr mwyaf or deuddeg is-deulu o ieithoedd Awstronesaidd. Maen cynnwys 1248 or 1268 iaith yn y teulu. Siaredir yr ieithoedd Malayo-Polynesaidd yn ne-ddwyrain Asi ...

                                               

Jafaneg

Iaith yn perthyn i deulur ieithoedd Awstronesaidd ac is-deulur ieithoedd Malayo-Polynesaidd yw Jafaneg. Fei siaredir yn bennaf yng nghanolbarth a dwyrain ynys Jawa yn Indonesia, ond ceir siaradwyr yn Swrinam a Caledonia Newydd. Mae rhwng 80 a 100 ...

                                               

Swndaneg

Iaith yn perthyn i deulur ieithoedd Awstronesaidd ac is-deulur ieithoedd Malayo-Polynesaidd yw Swndaneg. Fei siaredir yn bennaf yng ngorllewin ynys Jawa yn Indonesia, yn yr ardal a adwaenid yn hanesyddol fel "Sunda". Mae tua 27 miliwn o siaradwyr ...

                                               

Tahitïeg

Mae Tahitieg yn un o ddwy iaith swyddogol Polynesia Ffrengig, gyda Ffrangeg. Maen iaith Awstronesiaidd, yn perthyn yn agos i Rarotongeg, Maori a Hawaieg. Siaredir Tahitïeg ar yr Ynysoedd Cymdeithasol, yn cynnwys Tahiti, a hefyd ar yr Ynysoedd Aus ...

                                               

Albaneg

Am iaith Geltaidd yr Alban gweler Gaeleg yr Alban. Iaith Indo-Ewropeaidd yw Albaneg. Maen cael ei siarad yn bennaf yn Albania, ynghyd â rhannau o Weriniaeth Macedonia, Cosofo, a Montenegro yn y Balcanau. Ceir tua 6 miliwn o siaradwyr Albaneg yn y ...

                                               

Brythoneg

Hen iaith P-Celteg a siaradwyd ym Mhrydain oedd Brythoneg. Hi oedd iaith a siaradwyd gan y bobl or enwr Brythoniaid. Math o Gelteg Ynysig ydyw Brythoneg, a darddodd gyda Phroto-Celteg, proto-iaith h.y., tarddiad damcaniaethol a ddechreuodd ddargy ...

                                               

Feneteg

Mae Feneteg yn iaith Indo-Ewropeaidd farw a sieredid yn hen dalaith Rufeinig Venetia. Roedd talaith Venetian cynnwys gwastadedd Venetia ac Istria ynghyd âr mynyddoedd Alpaidd ir gogledd. Erys peth anghytundeb ymhlith ieithyddwyr ynglŷn â statws F ...

                                               

Ieithoedd Germanaidd

Sgoteg Saesneg ieithoedd Eingl-Ffrisiaidd Hen Saesneg † Ffriseg y Gogledd Hen Ffriseg † Ffriseg y Gorllewin Saterffriseg Hen Sacsoneg † ieithoedd cyfandirol Isel Almaeneg Isel Ffranconeg † Affricaneg Iseldireg Limbwrgeg Almaeneg Hen Almaeneg Uchel †

                                               

Iseldireg

Iaith frodorol yr Iseldiroedd ydy Iseldireg. Mae hin rhan or teuluoedd ieithyddol Indo-Ewropeaidd. Maen perthyn ir teulu ieithyddol Germanaidd fel Saesneg ac Almaeneg fodern.

                                               

Osgeg

Mae Osgeg yn iaith hynafol farw a sieredid gan y Samniaid yn ner Eidal hyd at yr ail ganrif C.C. Gydar Wmbreg, maen perthyn i gangen Osgo-Wmbreg yr Ieithoedd Italaidd ond mae ei pherthynas ieithyddol â Lladin yn bwnc dadleuol.

                                               

Tochareg

Cangen ieithyddol syn rhan or teulu ieithyddol Indo-Ewropeaidd, ac iddi ddwy iaith darfodedig, sef Tochareg a Tochareg B. Sieredid Tochareg mewn rhannau dywreiniol or ardal a adweinir fel Twrcestan heddiw, yng ngorllewin Tsieina. Er gwaethaf ei l ...

                                               

Wmbreg

Mae Wmbreg yn iaith hynafol farw yn perthyn ir Osgeg, ac i raddau ir Lladin, yng nghangen ieithoedd Italaidd y teulu ieithyddol Indo-Ewropeaidd. Gydar Osgeg, mae Wmbreg yn ffurfior is-gangen Osgo-Wmbreg yn yr ieithoedd Italaidd, ond mae rhai ieit ...

                                               

Chichewa

Iaith yn perthyn i deulur ieithoedd Bantu yw Chichewa neu Chicheŵa, hefyd Chewa. Maer rhagddodiad "chi" o flaen "Chewa" yn golygu "iaith". Fei siaredir gan 57.2% or boblogaeth ym Malawi, lle mae iddi statws iaith genedlaethol. Siardeir Chichewa h ...

                                               

Ieithoedd Bantu

Ieithoedd a siaredir yng nghanolbarth, dwyrain a de Affrica ywr ieithoedd Bantu. Maent yn perthyn i deulur ieithoedd Niger-Congo. Amcangyfrifir fod 513 o ieithoedd Bantu i gyd. Y fwyaf adnabyddus or rhain yw Swahili.

                                               

Igbo

Iaith yn nheulu ieithoedd Niger-Congo ac iaith frodorol yr Igboaid yn ne-ddwyrain Nigeria yw Igbo. Rhan o glwstwr yr ieithoedd Igboid ydyw, yng nghangen yr ieithoedd Volta-Niger. Mae rhai ieithyddion yn ystyried yr ieithoedd Igboid i gyd yn dafod ...

                                               

Swahili

Fe berthyn Swahili i deulu ieithyddol yr ieithoedd Niger-Congo ac is-deulu’r ieithoedd Bantu, gyda geirfa helaeth wedi ei fenthyg o’r Arabeg, a nifer o ieithoedd eraill.

                                               

Woloffeg

Iaith a siaredir yn Senegal, Gambia a Mawritania yng ngorllewin Affrica yw Woloffeg, hefyd Woloff, Wolof neu Ouolof. Maen aelod o is-deulu Ieithoedd Atlantig y teulu ieithyddol Ieithoedd Niger-Congo. Er mai Ffrangeg yw iaith swyddogol Senegal mae ...

                                               

Xhosa (iaith)

Iaith a siaredir gan grŵp ethnig y Xhosa yn Ne Affrica yw Xhosa ; yn yr iaith ei hun isiXhosa. Maen un or ieithoedd Nguni, syn is-deulu or ieithoedd Bantu. Siaredir yr iaith yn bennaf yn ne-ddwyrain De Affrica, er bod y nifer o siaradwyr o gwmpas ...

                                               

Casacheg

Iaith Dyrcaidd yw Casacheg a siaredir yn frodorol gan y Casachiaid, sydd yn byw yng Nghasachstan a mewn lleiafrifoedd yn rhanbarth Xinjiang, Tsieina, ac yn Wsbecistan, Mongolia, ac Affganistan. Mae Casacheg yn perthyn i gangen ogledd-orllewinol y ...

                                               

Cirgiseg

Iaith Dyrcaidd yw Cirgiseg a siaredir yn frodorol gan y Cirgisiaid, sydd yn byw yng Nghirgistan ac ym Mynyddoedd Pamir ar ffiniau Tajicistan, Affganistan, a gorllewin Tsieina. Perthyna Cirgiseg i gangen ogledd-orllewinol yr ieithoedd Tyrcaidd a e ...

                                               

Wsbeceg

Mae Wsbeceg yn iaith Twrcaidd a hi yw iaith gyntaf ac iaith swyddogol cenedlaethol Wsbecistan. Siaredir Wsbeceg gan tua 32 miliwn o siaradwyr brodorol yn Wsbecistan ei hun ac mewn mannau eraill yng Nghanolbarth Asia. Perthynnai Wsbeceg i gangen D ...

                                               

Ieithoedd Wralaidd

Teulu ieithyddol a estynnir yn Ewrasia ydyr ieithoedd Wralaidd. Siaredir yr ieithoedd Wralaidd yn Nwyrain a Gogledd Ewrop ac yng Ngogledd Asia. Mae dau is-teulu mawr yn y teulu: yr ieithoedd Ffinno-Wgraidd ar ieithoedd Samoiedaidd. Mae tuag at 20 ...

                                               

Ieithoedd Affrica

Mae ieithoedd Affrica ynh cynnwys nifer fawr o ieithoedd brodorol ac hefyd nifer o ieithoedd Ewropeaidd yn deillio or cyfnod trefedifaethol. Yn ôl y rhan fwyaf o amcangyfrifon, mae gan Affrica dros fil o ieithoedd. Ceir pedwar prif deulu iaith sy ...

                                               

Sheng

Mae Sheng yn dafodiaeth neun iaith-gymysg o Swahili a Saesneg a ddatblygodd ymysg trigolion ardaloedd tlawd a torfol Nairobi, prifddinas Cenia. Fei dylanwadwyd gan ieithoedd eraill Cenia a siaradwyd yn y treflannau. Maer iaith wedi ymestyn bellac ...

                                               

Tsotsitaal

Mae Tsotsitaal yn derm ymbarél cyffredin ond sydd wedi dyddio ar gyfer grŵp o jargonau troseddol ac ieuenctid trefol yn Ne Affrica, a ddosberthir yn bennaf yn nhrefi y Gauteng, ond mae hefyd yn dod o hyd trefi mawrion eraill ledled y wlad. Mae Ts ...

                                               

Aymara

Mae Aymara yn iaith a siaradir gan bobol Aymara yn ardal mynyddoedd yr Andes yn ne America, yn bennaf yng ngorllewin Bolifia. Gyda 2.589.000 o siaradwyr mae yn un o ychydig o ieithoedd brodorol America gyda thros dwy filiwn o siaradwyr. Yr ieitho ...

                                               

Siamaiceg

Mae Siamaiceg / Real English / Patwa) yn iaith Creol seiliedig ar y Saesneg. Maen nhwn siarad hi yn Jamaica. Maer rhai syn ei siarad yn ei alw yn Real English. Maer gair Real yn cyfeirio at yr elfennau Sbaeneg yn yr iaith. Mae Siamaiceg yn cael e ...

                                               

Hindi Ffiji

Iaith a siaredir yn Ffiji gan ddinasyddion o dras Indiaidd gan amlaf yw Hindi Ffiji. Maen bennaf o iaith Awadhi a Bhojpuri neu thafodieithoedd o Hindi ac mae hefyd yn cynnwys geiriau o ieithoedd Indiaidd eraill. Hefyd mae wedi benthyg nifer fawr ...

                                               

Norfuk (iaith)

Norfuk ydyr iaith syn cael ei siarad ar Ynys Norfolk gan y trigolion lleol. Maen gymysgedd or Saesneg or 1700au ar iaith Tahitïeg, ac fe gafodd ei gyflwynon wreiddiol gan drigolion Ynysoedd Pitcairn a oedd yn siarad Pitkern. Mae Norfolk yn iaith ...

                                               

Braille Cymraeg

Ffurf ar Braille sydd yn defnyddio gwyddor unigryw, yn seiliedig ar yr wyddor Gymraeg, yw Braille Cymraeg neu ar lafar Breil. Maen defnyddior un rheolau cyffredinol o ran arwyddion cyfansawdd ac arwyddion atalnodi âr rheini a fynegir mewn Braille ...

                                               

Cymraeg llafar

Yr iaith Gymraeg fel y maen cael ei siarad yn hytrach nai hysgrifennu yw Cymraeg llafar. Maen wahanol ir iaith ysgrifenedig o ran geirfa, gramadeg a morffoleg. Ceir oi mewn sawl cywair ieithyddol tra wahanol, a sawl tafodieithoedd.

                                               

Cymraeg y de

Cymraeg y De ywr Gymraeg a siaredir yn y rhan fwyaf o dde a de-orllewin Cymru ac yn rhannau deheuol Canolbarth Cymru. Nid ywn dafodiaith ynddii hun ond yn hytrach grŵp o dafodieithoedd sydd gydai gilydd yn ffurffio un o ddwy gangen dafodieithol y ...

                                               

Cymraeg y gogledd

Cymraeg y Gogledd ywr Gymraeg a sieredir yn y rhan fwyaf o Ogledd Cymru a rhannau gogleddol Canolbarth Cymru. Nid ywn dafodiaith ynddii hun ond yn hytrach grŵp o dafodieithoedd sydd gydai gilydd yn ffurffio un o ddwy gangen dafodieithol y Gymraeg ...

                                               

Cymraeg y Wladfa

Tafodiaith Cymraeg a sieredir yn y Wladfa yw Cymraeg y Wladfa. Mae rhwng 5.000 a 12.500 o bobl yn ei siarad fel mamiaith. Cyfuniad o dafodieithoedd ar draws Cymru yw Cymraeg y Wladfa: clywir geiriau gogleddol a deheuol gan yr un siaradwr. Ceir dy ...

                                               

Dyfedeg

Y Ddyfedeg ywr dafodiaith Gymraeg a sieredir yn Nyfed, de-orllewin Cymru. Diweddar ywr gair ei hun ond maer Ddyfedeg yn un o brif dafodieithoedd y Gymraeg a chanddi hanes hir.

                                               

Hwntw

                                               

Mynd

                                               

Tarddiad yr enw Mynwy

Maen debygol mai "llif cyflym" ydy ystyr gwreiddiol Mynwy, enw afon yn wreiddiol a roddodd ei enw hefyd i nifer o lefydd gan gynnwys Trefynwy a Sir Fynwy ac maer ystyr hwn yn debyg iawn i darddiad y gair Menai. Cafwyd y cofnod cyntaf or gair yn 1 ...

                                               

Ych-y-fi

Mae Ych-y-fi neu Ych-a-fi yn rhywbeth y mae pobl yn ei ddweud pan mae rhywbeth yn eu diflasu. Maer ebychiad yn cael ei ddefnyddio yn y ddrama Under Milk Wood, er bod hi yn y Saesneg.

                                               

Arabeg

Iaith Semitaidd ywr Arabeg, gan ddeillio o Arabeg Glasurol yn y 6g. Fel ieithoedd Semitaidd eraill, ysgrifennir Arabeg or dde ir chwith. Arabeg yw iaith y Coran, llyfr sanctaidd y Mwslimiaid. Caiff ei siarad ar draws Gogledd Affrica ar Dwyrain Ca ...

                                               

Copteg

Un o ieithoedd Affro-Asiaidd yw Copteg. Fei sieredid yn yr Aifft or cyfnod Cristnogol cynnar hyd yr 8g. Yn ieithyddol ystyrir y Gopteg fel cyfnod olaf yr Eiffteg. Arferid ei hysgrifennu mewn gwyddor syn gyfuniad o lythrennau yr Wyddor Roeg gyda s ...

                                               

Quechua

Un o ieithoedd brodorol De America yw Quechua. Iaith yr Incas a siaredid yn ucheldiroedd canol yr Andes oedd Quechua. Fei siaredir gan eu disgynyddion heddiw ym Mheriw, Bolifia ac Ecwador yn bennaf, a hefyd yn ne Colombia, gogledd-orllewin yr Ari ...

                                               

Yr iaith Gymraeg yn Awstralia

Carcharorion oedd y Cymry cyntaf a ddaeth i Awstralia, yn y cyfnod pan oedd gwladfeydd cosb yn Ne Cymru Newydd, Queensland, a Tir Van Diemen. O 1788 i 1852, cludwyd rhyw 1500 o ddynion a 300 o ferched o lysoedd Cymru i Awstralia, syn cyfri am 1.8 ...

                                               

Iorwba (iaith)

Iaith Niger-Congo yng ngrwp ieithoedd Benue-Cong yw Iorwba neu Yoruba a siaredir yng Ngorllewin Affrica. Iaith frodorol yr Iorwba yw hi ac mae ganddi tua 30 miliwn o siaradwyr brodorol yn Nigeria, Benin a Thogo ac mewn cymunedau mewn rhannau erai ...

                                               

Lepcha (iaith)

Yr iaith a siaredir gan y bobl Lepcha yn Sikkim yn India a rhannau cyfagos o Nepal a Bhwtan yw Lepcha. Maen cael ei chyfrif fel un or ieithoedd Tibeto-Bwrmaidd. Mae ysgrifen Lepcha yn sillwyddor syn gofyn sawl marc arbennig iw dynodi. Mae ei thar ...

                                               

Hen Slafoneg Eglwysig

Iaith ysgrifenedig gyntaf y Slafiaid yw Hen Slafoneg Eglwysig neu Hen Slafoneg. Iaith lenyddol yw hi a ddatblygodd ar sail tafodiaith Slafeg Thessaloniki y cenhadwyr Cristnogol, Sant Cyril a Sant Methodius. Defnyddiasant yr iaith ar gyfer eu cyfi ...

                                               

Yr iaith Aeleg yng Nghanada

Daeth iaith Gaeleg yr Alban i Ganada gan ymfudwyr o Ucheldiroedd yr Alban ac Ynysoedd Heledd, a chafodd ei defnyddion iaith gymunedol yng Nghanadar Iwerydd am ryw dwy ganrif. Yn yr 21g, maer iaith ar ei chryfaf yng ngogledd Nova Scotia, ar Ynys C ...

                                               

Yr iaith Wcreineg yng Nghanada

Daeth yr iaith Wcreineg i Ganada yn sgil ymfudiad Wcreiniaid o Ymerodraeth Rwsia ac Awstria-Hwngari yn niwedd y 19g. Ymsefydlodd y mwyafrif ohonynt yn Nhaleithiaur Paith i weithio ar ffermydd. Goroesodd yr Wcreineg yn iaith gymunedol am genhedlae ...

                                               

Somalieg

Iaith Affro-Asiaidd yn y gangen Gwshitig syn tarddu o Gorn Affrica ac yn iaith frodorol y Somaliaid yw Somalieg. Maen perthyn i is-gangen yr Iseldiroedd Dwyreiniol yr ieithoedd Cwshitig, ynghyd ag Afar a Saho. Siaredir Somalieg gan ryw 15 miliwn ...

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →