ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 150



                                               

Deddfau mudiant Newton

Mae deddfau mudiant Newton yn darparu perthynas rhwng grymoedd sy’n gweithredu ar wrthrych a symudiad y gwrthrych; cafodd y deddfau mudiant hyn eu darganfod gan Syr Isaac Newton. Cafodd y deddfau eu hargraffu yn gyntaf yn un o weithiau Newton, se ...

                                               

Adwaith cadwyn

Mewn adwaith cadwyn caiff atomau megis wraniwm eu hollti gan broses syn allyru niwtronau ac maer rhain yn taro niwclews wraniwm arall gan achosi iddo yntau hollti ac allyru niwtronau. Fel y gwelir, mae yna broses yma syn gyrru ei hun gan achosi i ...

                                               

Niwclews atomig

Rhan canol a dwys or atom ydyr niwclews atomig ac syn cynnwys protonau a niwtronau. Bron y gellir dweud fod holl fas yr atom yn y niwclews hwn, gydag ychydig bychan iawn o fas yn dod or electronau syn cylchdroi oi gwmpas. Cafodd ei ddarganfod yn ...

                                               

Ernest Rutherford

Ffisegydd o Loegr oedd Ernest Rutherford. Ei ddamcaniaeth, a adnabyddir fel Gwasgariad Rutherford, yw sut y dangosir fod cnewyllyn atom yn ddwys gydag electronau mewn plisgynnau allanol. Y gred flaenorol oedd bod yr atom yn fodel o bwdin plwm neu ...

                                               

Nikola Tesla

Roedd Nikola Tesla yn ddyfeisiwr, ffisegwr a pheiriannwr mecanyddol a thrydanol. Yn Serbiad O ran ei ethnigrwydd, fei ganed mewn pentref sydd ar diriogaeth Croatia heddiw. Cyfranodd yn fawr at y maes electromagneteg. Cafodd yr uned o faint y maes ...

                                               

Baryon

Teulu o ronynnau cyfansawdd syn cynnwys tair cwarc ywr Barionnau, syn gwrthwynebol ir meson syn cynnwys un cwarc ac un gwrth cwarc. Mae baryonau a mesonau yn rhan or teulu hadronau.

                                               

Cwarc

Math o ronynnau sylfaenol ydy cwarc ac yn rhan bwysig or gynhysgaeth syn gwneud mater. Unant gydai gilydd i greu gronynnau cyfansawdd a elwir yn hadronau, y mwyaf sefydlog ohonynt, maen debyg, ywr proton ar niwtron. Y rhain ydyr unig ronynnau yn ...

                                               

Cyflwr rhwym

                                               

Gronyn isatomig

Gronyn isatomig yw gronyn o syn llai nag atom. Mae hyn yn golygu ei fod yn fach iawn ac ni ellir weld. Rhai esiamplau Gronnynau isatomig:- Lepton Cwarc Proton Niwtron Electron Cwarciau syn gwneud i fynu protonnau a niwtronnau ac leptonau syn gwne ...

                                               

Hadron

Mewn Ffiseg gronynnau, hadron yw cyflwr rhwym cwarciau. Clymir y cwarciau ai gilydd gan y grym cryf, mewn ffordd debyg ffordd debyg i sut mae molecylau yn cael ei asio âi gilydd gan rym electomagnetig. Mae yna ddau is-set o hadronnau: baryonau a ...

                                               

Lepton

Mae leptonau yn deulu o ronynnau sylfaenol, wrth ymyl cwarciau a bosonau. Mae leptonau yn fermionau fel cwarciau ac maent yn cael eu heffeithio gan electromagnetedd, disgyrchedd, y rhyngweithiad gwan ond yn anhebyg i gwarciau nid ydynt yn cael eu ...

                                               

Meson

                                               

Mynydd rhew

Talp mawr o rew dŵr croyw sydd wedi torrin rhydd o rewlif ac yn arnofion rhydd mewn dŵr agored yw mynydd rhew, a elwir hefyd yn fynydd iâ. Am fod dwysedd rhew pur oddeutu 920 kg/m³, o gymharu â 1025 kg/m³ am ddŵr hallt y môr, nid oes fel arfer on ...

                                               

Lliw primaidd

Y lliwiau primaidd a elwir hefyd yn lliwiau cynradd ywr lliwiau na ellir eu cynhyrchu trwy gymysgu lliwiau eraill. Y lliwiau cynradd mewn celf yw coch, melyn a glas. Gellir ffurfio pob lliw pur trwy gymysgu lliwiau cynradd mewn gwahanol gyfrannau ...

                                               

Cyflymder terfynol

Y cyflymder uchaf y gall gwrthrych ei gyrraedd wrth iddo ddisgyn trwy hylif yw cyflymder terfynol. Cyrhaeddir y cyflymder hwn pan fo grymoedd gwrthiant ar y gwrthrych yn hafal ir grym cyflymu. Gan fod swm y grymoedd ar y gwrthrych yn sero, mae ga ...

                                               

Ymsymudiad

Anifeiliaid turiol sydd yn turio neu gloddior tir. Tuedda turwyr y pridd i fod heb aelodau megis madfallod a nadroedd neun berchen ar goesau blaen pwerus. Mae gan anifeiliaid turiol gyrff llyfn, er enghraifft y blew byr, melfedaidd sydd gan dyrch ...

                                               

Opteg

Opteg ywr gangen o ffiseg syn ymwneud â nodweddion ac ymddygiad golau ai berthynas â mater. Mae hefyd yn ymwneud â dyfeisiadau ac offer optig sydd naill ain defnyddio golau neun ei synhwyro. Gall opteg gyfeirio at nodweddion golau gweladwy, uwchf ...

                                               

Anweledigrwydd

Anweledigrwydd yw cyflwr gwrthrych na ellir ei weld. Dywedir bod gwrthrych yn y cyflwr hwn yn anweledig. Defnyddir y term yn aml mewn ffantasi / ffuglen wyddonol, lle na ellir gweld gwrthrychau trwy ddulliau hudol neu dechnolegol; fodd bynnag, ge ...

                                               

Pelydryn (opteg)

                                               

Asio

Mae asio yn ddull gwneuthuriad syn uno ddefnyddiau, fel arfer metel gan achosi cyfuniad, yn aml drwy doddir defnydd a defnyddio defnydd llenwad i ffurfio pwl o defnydd toddedig syn oeri i greu cymal cryf, defnyddir pwysau yn ogystal weithiau, ac ...

                                               

Gwyntyll (peiriant)

Peiriant wedii bweru yw gwyntyll syn cael ei ddefnyddio i greu llif o fewn hylif, nwy fel aer gan amlaf. Mae gwyntyll yn cynnwys gwiail neu lafnau syn cylchdroi ac yn amharu ar yr aer. Gelwir y cyfuniad o lafnau ar canolbwynt yn bwlsadur, rotor, ...

                                               

Sodro

Sodro ywr proses lle mae dau fetal yn cael eu uno gan ddefnyddio trydydd metal neu aloi gyda pwynt toddi cymharol isel. Mae pwynt toddir trydydd metel neu aloi, sydd odan 400 °C, yn nodwedd o sodro meddal. Gelwir y trydydd metal neur aloi a ddefn ...

                                               

Haul

Yr Haul ywr seren agosaf at y Ddaear a chanolbwynt Cysawd yr Haul. Maer Haul rhyw 4.000.000.000 o flynyddoedd oed ac mae tua hanner ffordd trwy ei oes. Mae diamedr yr Haul tua 865.000 milltir 1.400.000 km, ac mae tua 93.000.000 o filltiroedd tua ...

                                               

Pelen plasma

Cynhwysydd gwydr clir sydd wedii lenwi â chymysgedd o wahanol nwyon nobl gydag electrod foltedd uchel yng nghanol y cynhwysydd yw pelen plasma, glôb plasma neu lamp plasma. Pan fydd foltedd yn cael ei ddefnyddio, caiff plasma ei ffurfio yn y cynh ...

                                               

Osgled

Ym mathemateg a ffiseg, pellter mwyaf osgiliad or cymedr neur canolbwynt, mewn cyfeiriad negatif neu positif, yw osgled. Mesur ydyw or newid mewn ffwythiant cyfnodol, neu system dan fudiant cyfnodol, dros un cyfnod, er enghraifft dirgryniad, ton, ...

                                               

Rachie (emyn-dôn)

Emyn-dôn boblogaidd yw "Rachie" a gyfansoddwyd gan Caradog Roberts. Enw i ferch oedd Rachie. Cenir fel arfer ar eiriau ap Hefin I bob un syn ffyddlon. Maen debyg mai ond crafu i fod mewn yn Llyfr Emynau a Thonaur Plant (Llyfraur M.C., 1949. y gwn ...

                                               

Tonnau Hydredol

Tonnau hydredol yw ton lle maer cyfrwng yn cael ei ddisodli yn yr un cyfeiriad ir ffordd maer don yn lledu. Enghreifftiau o donnau hydredol yw tonnau sain dirgryniadau mewn gwasgedd a tonnau P seismig o ganlyniad i ddaeargryn neu ffrwydrad.

                                               

Calori

Uned i fesur egni neu wres ywr calori syn cyfateb ir gwres angenrheidiol i godi un radd Celsius ar dymheredd gram o ddŵr neu un radd Celsius ar dymheredd cilogram o ddŵr a hynny ar fesur un gwasgedd atmosfferig safonol. Ers 1925 diffinir y calori ...

                                               

Celsius

Celsius yw graddfa uned fesur ar gyfer tymheredd. Fel uned or International Systems of Units maen cael ei ddefnyddio ymhob gwlad ar draws y byd heblaw am Unol Daleithiau America a Liberia. Fei enwir ar ôl yr astromegydd o Sweden, Anders Celsius, ...

                                               

Cilometr sgwâr

Mae cilometr sgwâr yn luosrif degol or uned SI ar gyfer arwynebedd, sef y metr sgwâr - un or unedau deilliadol SI. Mae 1 km² yn hafal i: 1 000 m² arwynebedd sgwâr syn mesur 1 cilometr ar bob ochr. 100 o hectarau 247.105 381 o erwau 0.386 102 mill ...

                                               

Erw

Uned fesur arwynebedd yw erw neu acer, defnyddir y term mewn amryw o systemau mesur, y mwyaf cyffredin heddiw ywr "erw rhyngwladol" ar "erw tirfesur" yn yr Unol Daleithiau. Yn hanesyddol un erw uned arwynebedd oedd yr arwynebedd y gallai gwedd ne ...

                                               

Unedau imperial

Casgliad o unedau a ddiffiniwyd yn wreiddiol gan Ddeddf Pwysau a Mesurau Lloegr o 1824 ywr system o unedau imperial. Cyflwynwyd yr unedau yn y Deyrnas Unedig ai threfedigaethau, gan gynnwys gwledydd y Gymanwlad, ond nid yn yr Unol Daleithiau, a o ...

                                               

Unedau mesur Cymreig

Ceir nifer o unedau mesur Cymreig, traddodiadol a ddefnyddid hyd at ddiwedd yr Oesoedd Canol, Arferair Cymry ddefnyddio rhannau ou cyrff i fesur, er enghraifft y troed-fedd, ac fellyn disgrifio maint neu hyd rhywbeth drwy ddewis yr uned mwyaf add ...

                                               

Unedau ychwanegol at yr Unedau SI

Dyma restr o unedau nad ydynt yn rhan or System Rhyngwladol o Unedau ond maen nhwn cael eu derbyn ar y cyd âr system honno.

                                               

Ystaden

Mesur o bellter mewn unedau imperial yn hafal i un-wythfed milltir yw ystaden. Mae un ystaden yn gyfwerth a 660 troedfedd, 220 llath, 40 rhoden, neu ddeg cadwynfedd. Ar wahân i rai taleithiau yn yr UDA, derbynir yn rhyngwladol fod un Ystaden yn c ...

                                               

Arsyllfa Frenhinol Greenwich

Lleolir Arsyllfa Frenhinol Greenwich ar fryn ym Mharc Greenwich yn Llundain. Roedd y Seryddwr Brenhinol yn gweithio yn y fan yma ac roedd yr arsyllfa ar y Prif Feridian, sef y meridian sylfaenol ar gyfer pob hydred. Heddiw, mae llinell efydd ar y ...

                                               

Arsyllfa Mount Wilson

Mae Arsyllfa Mount Wilson yn arsyllfa seryddol ger Los Angeles, Califfornia, yn yr Unol Daleithiau. Defnyddiai Edwin Hubble delesgop 100 modfedd Hooker i brofi fod galaethau yn ymbellhau oddi wrth y ddaear.

                                               

Gwylfa Abertawe

Lleolir Gwylfa Abertawe ym Marina Abertawe, De Cymru. Ceir yno telesgop optigol seryddol fwyaf Cymru. Cynlluniwyd yr adeilad gan Robin Campbell ym 1989. Ym 1993, rhoddwyd fenthyg yr adeilad i Gymdeithas Seryddol Abertawe sydd bellach yn ei redeg. ...

                                               

Diffyg ar yr haul

Ffenomen a achosir gan y lleuad yn gorwedd rhwng y Ddaear ar haul gan beri ir haul gael ei orchuddio dros dro, o safbwynt gwyliwr ar y Ddaear, yw diffyg ar yr haul. Gall diffygion ar yr haul fod yn ddiffygion llwyr neun rhannol; yr olaf sydd fwya ...

                                               

Gwregys Kuiper

Wedi ei enwi ar ôl Gerard Peter Kuiper, rhanbarth ar ffurf disg tu hwnt i gylchdro Neifion yw Gwregys Kuiper, rhyw 30-50 Unedau Seryddol o bellter oddi wrth yr Haul, syn cynnwys llawer iawn o gyrff rhewllyd bychain. Ystyrier Gwregys Kuiper yn dar ...

                                               

Nifwl heulol

Yn ôl y ddamcaniaeth nifylaidd o ddechreuad Cysawd yr Haul, cwmwl o nwy a llwch oedd y nifwl heulol a ffurfiodd yr Haul ar planedau syn ei gylchdroi drwy broses cyddwyso. Maer mwyafrif o seryddwyr a ffisegwyr yn tybio i Gysawd yr Haul darddu o gw ...

                                               

Andromeda (cytser)

Cytser a welir yn awyr y gogledd yw Andromeda. Fei lleolir ger Cassiopeia. Y seren ddisgleiriaf yw Alpheratz. Maer cytser yn cynnwys galaeth troellog Andromeda. Enwyd y cytser gan y Groegiaid cynnar ar ôl y dduwies Andromeda.

                                               

Carina

Cytser yn y wybren ddeheuol yw Carina. Dawr enw or Lladin am gilbren y llong Argo Navis, sef enw llong fytholegol Jason ai Argonauts. Arferai Carina fod mewn cytser mwy a oedd hefyd yn cynnwys Vela, yr hwyl, a Puppis, to a bwrdd y llong, hyd nes ...

                                               

Cassiopeia (cytser)

Cytser yn hemisffer y Gogledd yw Cassiopeia. Maen gorwedd yng nghanol y Llwybr Llaethog bron, yn agos i Seren y Gogledd. Ei gymdogion yw Cepheus, Perseus ac Andromeda. Maen un or cytserau mwyaf disglair a hawdd iw adnabod. Maer pum seren ddisglei ...

                                               

Corona Borealis

Cytser gogleddol bychain yw Corona Borealis. Maen un or 88 cytser cyfoes, ac yn un or 48 cytser a restrwyd gan Ptolemy, a gyfeiriodd ato fel Corona. Fe ategwyd Borealis ir enw yn ddiweddarach i wahaniaethu rhyngddi hi a Corona Australis, y coron ...

                                               

Triangulum (cytser)

Cytser bychan yn y gogledd yw Triangulum, a elwir felly am fod ei dair seren disgleiriaf yn ffurfio triongl estynedig. Maen un or 88 cytser modern, ac un or 48 traddodiadol a restrir gan y seryddwr Groeg Ptolemy.

                                               

Nifwl Helics

Nifwl planedol mawr a leolir yng nghytser y Dyfrwr yw Nifwl Helics. Daranfuwyd gan Karl Ludwig Harding cyn 1824, ac hwn yw un or nifylau planedol llachar syn agosaf ir Ddaear, tua 215 parsec neu 700 blwyddyn golau i ffwrdd. Maen debyg ei olwg i N ...

                                               

Nifwl Llygad y Gath

                                               

Nifwl Sadwrn

Nifwl planedol mawr a leolir yng nghytser Aquarius, y Dyfrwr, yw Nifwl Sadwrn, a elwir yn fwy ffurfiol NGC 7009. Maer enw poblogaidd yn deillio or tebygrwydd ir blaned Sadwrn trwy delesgop bach gyda dau estyniad sydd yn edrych ychydig fel modrwya ...

                                               

Seren

Gweler hefyd Seren gwahaniaethu. Clwstwr o beli o nwy sydd yn cael eu rhyddhau gan adweithiau niwclear y tu mewn iddynt yw seren ac mae hyn yn gwneud iddi oleuon llachar yn y nen. Y lluosog yw sêr. Maer gair yn tarddu or gwreiddyn Proto-Celteg *s ...

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →