ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 14



                                               

Newyddion

Gwybodaeth am ddigwyddiadau newydd yw newyddion, a gaiff ei adrodd ar lafar neu yn y cyfryngau, ar ffurf papurau newyddion, ar y teledu, ar y radio, neu ar y rhyngrwyd. Dawr term or gair "newydd" ar ffurf lluosog.

                                               

Seremoni

Gall seremoni ddynodi defod newid byd mewn bywyd person, gan ddynodi arwyddocaol digwyddiad fel: marwolaeth Diwrnod y Meirw derbyniad coleg wythnos gyfeiriadaeth priodas glasoed ymddeoliad claddedigaeth angladd ysbrydol bedydd, cymundeb seremoni ...

                                               

Hanes

Astudiaeth o ddigwyddiadaur gorffennol yw hanes a chasglu gwybodaeth am y digwyddiadau hynny a rhoi trefn arnynt, eu casglu au cyflwyno. Mae hefyd yn ddehongliad o weithgarwch daearegol, organig a chosmig, ond fel arfer maen ymwneud â hanes dyn a ...

                                               

Hanes y Byd

                                               

Arwr

Ceir sawl ystyr ir gair arwr. Dawr gair Cymraeg or rhagddodiad ar-, syn cryfhaur ystyr, ar enw gŵr rhyfelwr; gwron neu rhyfelwr dewr yw prif ystyr y gair mewn Cymraeg Canol. Yn nhermau mytholeg, gan darddu or defnydd or gair hero ym mytholeg y Gr ...

                                               

Cyfnod Modern Cynnar

Y cyfnod mewn hanes syn dod ar ôl yr Oesoedd Canol ywr Cyfnod Modern Cynnar. Dyma gyfnod cyntaf y Cyfnod Modern.

                                               

Eifftoleg

Yr astudiaeth o archaeoleg, anthropoleg a hanes yr Hen Aifft yw Eifftoleg. Mae Eifftolegwyr enwog yn cynnwys Syr Flinders Petrie, Margaret A. Murray, E. A. Wallis Budge, Giovanni Battista Belzoni, Howard Carter a George Maspero.

                                               

Geirfa hanes

                                               

Dyddiadur John James, Trenewydd, Llanwnda, Sir Benfro

Mae cofnodion amaethyddol a thywydd John James ar gael yma Ymchwilydd gwreiddiol y gwaith Chris Simpkins cyfieithydd Siân Evans

                                               

Merched mewn rhyfela

Mae profiadau menywod mewn rhyfela wedi bod yn amrywiol. Mae menywod wedi chwarae rôl allweddol a dylanwadol yn hanes rhyfela ar draws y canrifoedd, er nad yw hynny wedi cael ei bwysleisio bob amser gan fod rôl dynion wedi cael lle mwy blaenllaw ...

                                               

Oes Helenistaidd

Cyfnod yn hanes hynafol y rhannau hynny o ardal ddwyreiniol y Môr Canoldir a Gorllewin Asia a oedd dan ddylanwad gwareiddiad y Groegiaid ywr oes Helenistaidd. Dechreuodd wedi marwolaeth Alecsandr Fawr yn 323 CC a pharhaodd hyd at gwymp y teyrnaso ...

                                               

Paleograffydd

Mae paleograffydd yn un sydd yn hyddysg mewn darllen hen lawysgrifen ac yn deall datbygiad y gwahanol sgriptiau ysgifenedig a ddefnyddid mewn llawysgrifau. Paleograffeg ywr enw ar astudiaeth hanes, ffurfiau a chonfensiynau llawysgrifen, yn arbenn ...

                                               

Protohanes

Maer term protohanes neu proto-hanes yn cyfeirio at gyfnod syn gorwedd rhwng cynhanes a hanes ac yn fath o bont rhyngddynt. Diffinir y cyfnod yma fel yr amser pan nad oedd diwylliant neu wareiddiad wedi datblygu system ysgrifennu eto ond a gofnod ...

                                               

Teyrnas

Gwlad neu wladwriaeth a reolir gan brenin neu frenhines neu sydd â brenin neu frenhines yn bennaeth y wladwriaeth yw teyrnas. Nid yw teyrnas yn gyfystyr â gwlad o reidrwydd; maer Deyrnas Unedig yn cynnwys tair gwlad ac un dalaith, er enghraifft; ...

                                               

Hanes traddodiadol

Hanes am gyfnodau cynnar syn seiliedig ar draddodiadau, mytholeg a chof cenedl neu bobl neilltuol yn hytrach na chofnodion hanesyddol dilys yw hanes traddodiadol. Fel yn achos mytholeg a chwedlau, nid yw hanes traddodiadol o reidrwydd yn annilys. ...

                                               

Trosedd a chosb

Bu newidiadau mawr ym maes trosedd a chosb ar draws y canrifoedd. Maer ffordd mae troseddau yn cael eu dirnad gan gymdeithas wedi cael ei adlewyrchu yn y newid a fu mewn agweddau tuag at gosbi troseddwyr. Newidiodd natur troseddau rhwng yr Oesoed ...

                                               

Hanes daearegol

                                               

Tariandir

Llwyfandir mawr o gramen gyfandirol sefydlog syn ffurfio craidd cyfandir yw tariandir. Creigiau metamorffaidd ac igneaidd, gan amlaf or oes gyn-Gambriaidd, syn ei ffurfion bennaf.

                                               

Cloc

Dyfais syn mesur a chadw amser yw cloc. Dyfeisiwyd yr offer cyntaf i gadw amser 5.000 o flynyddoedd yn ôl. Dyfeisiwyd y clociau mecanyddol cyntaf, a weithiwyd trwy ganu cloch, yn y 13g. Erbyn y 16g roedd clociau mecanyddol yn defnyddio sbringiau. ...

                                               

Machlud

Y machlud yw diflaniad dyddiol yr Haul dros gorwel o ganlyniad i gylchdror Haul. Wrth edrych arno or Cyhydedd, mae Haul y cyhydnos yn machludo yn union yn y gorllewin yn y gwanwyn ar hydref. Wrth edrych arno or lledredau canol, mae Haul yr haf yn ...

                                               

Nos

Nos ywr gwrthwyneb i ddydd. Y nos ywr ysbaid o dywyllwch rhwng diwedd un dydd a dechraur un nesaf, yn arbenig ar ôl ir haul fachlud yn gyfangwbl a chyn iddo ddechrau codi eto yn y bore. Mae hyd y nos yn amrywio o le i le. Ar y cyhydedd mae hyd no ...

                                               

Blwyddyn galactig

Blwyddyn galactig ywr cyfnod o amser sydd ei angen i Gysawd yr Haul gylchdroi o amgylch canol y Llwybr Llaethog, ein galaeth ni. Mae amcangyfrifion o hyd un cylchdroad yn amrywio o 225 i 250 miliwn blwyddyn daearol, ac amcangyfrifir oed bresennol ...

                                               

Blwyddyn gosmig (seryddiaeth)

Blwyddyn gosmig ywr raddfa amser a ddefnyddir i fapio oes bresennol y bydysawd ar lun blwyddyn galendraidd. Yn ôl y raddfa honno, digwyddodd y Glec Fawr ar ddechraur 1 Ionawr cosmig am hanner nos yn union, ar dyddiad ac amser or dydd heddiw yw ha ...

                                               

Diwrnod

Diwrnod yw un cylchdro cyfan or ddaear, a wneir mewn 24 awr. Wrth fod y ddaear yn cylchdroi bydd rhan or ddaear yn gwynebur haul a dymar rhan syn olau, yn hytrach na tywyllwch ar y gweddill. Pan na fydd y rhan honno or ddaear yn wynebur haul dyna ...

                                               

Uned Svedberg

Uned cemeg ffisegol i ddisgrifio cyflymder gwaddodi gronyn mewn hylif yn ôl y grym disgyrchiant sydd arno yw Uned Svedberg. Fel rheol gwneir mesuriadau or math mewn allgyrchydd. s = } Ar ôl hynny, defnyddir yr uned ei hun fel disgrifiad or gronyn ...

                                               

Wythnos

                                               

Uluru

                                               

Ambergris

Sylwedd a secretir ym mherfedd y morfil gwyn yw ambergris neu weithiau gwefris. Fei geir yn arnofio mewn moroedd trofannol ac fei ddefnyddir wrth gynhyrchu perarogl.

                                               

Cig

                                               

Gelatin

Sylwedd a ddaw o brotin anifeiliaid yw gelatin, jelatîn neu gludai. Defnyddir yn y gegin ac mewn diwydiant i ffurfio geliau. Ceir gelatin drwy wresogi colagen, a ddaw o groen, meinwe gyswllt mewn cig, ac esgyrn yn enwedig o anifeiliaid ifainc. Fe ...

                                               

Gwlân

Hyd at yr 20g, y diwydiant gwlân oedd un o ddiwydiannau pwysicaf Cymru. Yn yr Oesoedd Canol, roedd y diwydiant yn hynod o bwysig yn Sir Benfro, lle roedd y trigolion yn nyddu edafedd ac yn gweu brethynnau yn eu cartrefi, iddynt hwy eu hunain, gan ...

                                               

Lledr

Deunydd gwydn ac ystwyth yw lledr, a gynhyrchir drwy barcio croen ac irgroen anifail, yn bennaf croen gwartheg. Caiff ei weithgynhyrchu drwy nifer o brosesau gwahanol, o ddiwydiant cartref i ddiwydiant trwm.

                                               

Mêl

Hylif melys a gynhyrchir gan wenyn yw mêl. Mae lliw a blas mêl yn dibynnu ar y blodau yr ymwelodd y gwenyn â nhw yn ystod eu gwaith hel neithdar. Mae mêl yn gymysgedd o nifer o siwgrau yn bennaf ffrwctos a glwcos ac maen cynnwys fitaminau B6 ac e ...

                                               

Mwsg

Sylwedd a geir yn chwarennaur carw mwsg gwrywol yw mwsg a ddefnyddir wrth gynhyrchu peraroglau. Daw or goden fwsg, chwarren flaengroenol sydd o dan groen yr abdomen y carw mwsg gwrywol. Mae mwsg ffres yn lled-hylif ac maen troi yn bowdr wrth sychu.

                                               

Pluen

Atodion epidermig sydd gan adar yw plu. Bu hefyd plu gan rai or dinosoriaid a elwir yn theropodau. Ceir dau brif fath o bluen: pluen lafnog a manblu. Mae gan bluen lafnog goesyn cornaidd efoi waelod yn sownd yn y croen, a llafnau gwastad – hynny ...

                                               

Sidan

Defnydd neu edau naturiol a wneir o ffibrau a gynhyrchir gan sidanbryf yw sidan. Maer sidanbryf yn gwneud cocoon allan ohonof. Pali oedd yr enw Cymraeg Canol a cheir enghreifftiau ohono yn yr hen chwedlau, e.e. Pedair Cainc y Mabinogi. Sidanes oe ...

                                               

Siwed

Math o fraster a ddefnyddir wrth goginio yw siwed - fe ddaw yn bennaf o wêr gwartheg, ac, i raddau llai, o wêr defaid. Maen wyn, heb arogl penodol iddo. Mae ganddo ymdoddbwynt oeddutu 40-48 °C, gwerth seboneiddio oddeutu 190-200, a gwerth ïodin o ...

                                               

Toddion

Braster a geid allan o gig wrth ei rostio neu ei ffrio yw toddion, dripin neu dripyn. Gan amlaf daw o gig eidion, ond weithiau ceir toddion cig moch. Fei gasglir ai loywi, hynny yw ei ddiwaddodi, gan ffurfio braster solet a werthir mewn blociau. ...

                                               

Ŵy (bwyd)

Mae bodau dynol wedi bwyta wyau a ddodir gan nifer o rywogaethau, gan gynnwys adar, ymlusgiaid, amffibiaid, a physgod, am filoedd o flynyddoedd. Yr ŵy mwyaf poblogaidd yng nghoginiaeth o gwmpas y byd o bell ffordd yw ŵyr cyw iâr.

                                               

Resin

Polymer naturiol neu synthetig anhydawdd syn meddalu pan gaiff ei wresogi yw resin neu ystor. Secretir resinau naturiol gan goed a phlanhigion eraill ac feu defnyddir wrth wneud meddyginiaethau a farneisiau. Defnyddir resinau synthetig fel cynhwy ...

                                               

Diferion gwydr

Swigod o wydr yw diferion gwydr neu ddiferion y Tywysog Rupert a wneir trwy ddiferu gwydr tawdd i mewn i ddŵr. Maent yn edrych yn debyg i benbyliaid. Mae ganddynt ddiriant gweddillol uchel iawn. O ganlyniad, os caiff y cynffon ei dorri o gwbl, ma ...

                                               

Hanes gwydr

Nid ydys yn sicr pa bryd y darganfyddwyd y gelfyddyd о wneuthur gwydr. Gleiniau gwydr or hen Aifft ywr gwrthrychau gwydr o waith llaw cynharaf yr ydym yn ymwybydol ohonynt, ar rheiny yn dyddio or cyfnod 2500 CC. Yn ddiweddarach yn y gwareiddiad E ...

                                               

Gwydr lliw

Gall gwydr lliw gyfeirio at unrhyw wydr sydd wedi ei liwio, ond fel rheol maen cyfeirio ar ffenestri ller defnyddir darnau o wydr o wahanol liwiau i greu llun neu batrwm. Mae gwydr lliw or math hwn yn arbennig o nodweddiadol o eglwysi. Ceir ychyd ...

                                               

Mwyn

Yr hyn syn gwahaniaethu mwynau a cherrig ywr ffaith fod mwnau yn cynnwys crisialau. Calsit Talc Cwarts Gypswm Pyrit Halen Ffelsbar Graffit

                                               

Ffelsbar

Mae ffelsbar yn fwyn tectosilicad sydd yn ffurfio cymaint â 60% o gramen y Ddaear. Maer enw ffelsbar yn dod or geiriau Almaeneg Feld, "maes", a Spath, "craig heb fwynau". Ceir ffelsbar hefyd ar y blaned Mawrth.

                                               

Glain

                                               

Glo

Craig waddod ddu neu frown yw glo. Mae mwy na phumdeg y cant wrth ei bwysau a mwy na saithdeg y cant wrth ei gyfaint yn garbon. Maen bwysig fel tanwydd ffosil er mwyn cynhyrchu gwres. Gellir defnyddio glo i gynhyrchu trydan. Cynhyrchwyd glo yn ys ...

                                               

Glo carreg

Mae glo carreg yn fath lo caled, cryno, syn sgleiniog iawn. Mae ganddor gownt uchaf o gynnwys carbon ar lleiaf o amhureddion or gloau i gyd. Roedd maes glo De Cymru yn enwog ar un adeg am ei lo carreg.

                                               

Halen

Cyfansoddyn cemegol gwyn yw halen ar enw cemegol arno yw sodiwm clorid. Defnyddir halen i roi blas ar fwyd ac i gadw cigoedd. Mae ychydig ohonon hanfodol i gynnal dyn ac anifeiliaid byw, ond mae gormod yn wael ir iechyd, neu hyd oed angheuol.

                                               

Hematit

Hematit yw ffurf fwynol ocsid haearn, un o sawl ocsid haearn. Maer enw hematit yn dod or gair Groeg αἷμα oherwydd gall hematit fod yn goch.

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →