ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 11



                                               

Deddfaur Cyfreithiau yng Nghymru 1536 a 1542

Roedd Deddfau "Uno" 1536 a 1542, syn derm camarweiniol, yn ddwy ddeddf a basiwyd yn San Steffan i "gorffori" Cymrun wleidyddol â theyrnas Lloegr yngyd âi "huno ai chysylltu" â hi, ac i ddileur iaith Gymraeg. Saesneg o hyn ymlaen oedd iaith swyddo ...

                                               

Deiseb yr Iaith

Yn ystod Eisteddfod Genedlaethol Cymru Caerdydd 1938, dan arweiniad Undeb Cymru Fydd, dechreuwyd casglu enwau ar gyfer Deiseb Genedlaethol. Trefnydd ac ysgrifennydd y Ddeiseb oedd Dafydd Jenkins. Diben y Ddeiseb oedd hawlio statws ir iaith Gymrae ...

                                               

Hanes siaradwyr, tiriogaeth a statws y Gymraeg

Pan adawodd y Rhufeiniaid Brydain yn y 5g roedd tiriogaeth y Frythoneg yn ymestyn trwy dir mawr Prydain drwyddi draw, heblaw o bosib am diroedd y Pictiaid nad oes sicrwydd ynglŷn âu hanes ieithyddol yng Ngogledd Ddwyrain yr Alban a’r tiroedd yng ...

                                               

Helynt Brewer Spinks

Dadl ynglŷn â hawl y Cymry Cymraeg i siarad Cymraeg yn y gweithle oedd helynt Brewer Spinks. Gwrthodai cyfarwyddwr y ffatri, Brewer Spinks, ir gweithwyr siarad Cymraeg yn y ffatri yn Nhanygrisiau ym Mehefin 1965. Ildiodd Spinks yn y diwedd yn dil ...

                                               

Mesur y Gymraeg (Cymru) 2011

Mesur Cynulliad Cenedlaethol Cymru yw Mesur y Gymraeg 2011 Measure 2011) syn newid y fframwaith cyfreithiol ynghylch defnyddior Gymraeg wrth ddarparu gwasanaethau cyhoeddus yng Nghymru. Fei basiwyd gan y Cynulliad ar 7 Rhagfyr 2010 a daeth i rym ...

                                               

Siarter Ewropeaidd ar gyfer Ieithoedd Rhanbarthol neu Ieithoedd Lleiafrifol

Cytundeb Ewropeaidd a fabwysiadwyd ym 1992 o dan nawdd Cyngor Ewrop i ddiogelu a hyrwyddo ieithoedd lleiafrifol a rhanbarthol hanesyddol yn Ewrop ywr Siarter Ewropeaidd ar gyfer Ieithoedd Rhanbarthol neu Ieithoedd Lleiafrifol. Paratowyd y siarter ...

                                               

Tynged yr Iaith

Darlith Radio flynyddol y BBC ydoedd. Maen sôn am "frad Tryweryn", a dywedodd mair Gymraeg oedd yr "unig fater politicaidd. werth i Gymro ymboeni ag ef". Roedd y ddarlith yn feirniadaeth llym ar arweinyddiaeth Gwynfor Evans Llywydd Plaid Cymru. D ...

                                               

Gwenda Thomas

Gwenda Thomas oedd Aelod Cynulliad Llafur Castell-nedd a Dirprwy Weinidog Plant a Gwasanaethau Cymdeithasol Llywodraeth Cymru. Fei hetholwyd ir Cynulliad am y tro cyntaf ym 1999. Maen siarad Cymraeg, ac fel Dirprwy Weinidog yn y Llywodraeth mae w ...

                                               

Undeb Cymru Fydd

Am enghreifftiau eraill or enw Cymru Fydd gweler y dudalen gwahaniaethu. Cymdeithas ddiwylliannol wladgarol oedd Undeb Cymru Fydd. Fei sefydlwyd yn 1941 pan unwyd Undeb Cenedlaethol y Cymdeithasau Cymreig a Phwyllgor Amddiffyn Diwylliant Cymru i ...

                                               

Welsh Not

Tamaid o bren neu lechen oedd y Welsh Not neu Welsh Note, neu Welsh Knot, yr ysgrifennid y llythrennau W.N. arno, ac a roddwyd fel cosb ir plant oedd yn siarad Cymraeg mewn ysgolion yng Nghymru yn y 19g. Enw arall arno oedd y Welsh Stick.

                                               

1000 Languages

Astudiaeth yn y Saesneg o ieithoedd y byd gan Peter K. Austin yw 1000 Languages: The Worldwide History of Living and Lost Tongues a gyhoeddwyd yn Llundain gan Thames & Hudson yn 2008. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print.

                                               

Yr A Fain

Newidiad yn y llafariad a hir ir ddeusain äe ywr A fain. Mae en cael ei glywed yn nhafodiaith Gwenhwyseg a thrwy ganolbarth Cymru. Mae en digwydd hefyd yng ngeiriau gyda unsill a byr fel "mam" a "naw" yn rhai o dafodieithoedd Maldwyn ond dyw hyn ...

                                               

Amlieithydd

Harold Williams 1876–1928, newyddiadurwr ac ieithydd o Seland Newydd oedd yn medru dros 58 o ieithoedd. Uku Masing 1909–1985, ieithydd, diwinydd, ethnolegwr, a bardd o Estonia oedd yn medru tua 65 o ieithoedd ac yn gallu cyfieithu o 20 ohonynt. G ...

                                               

Apertium

Meddalwedd peiriant cyfieithu yw Apertium. Mae wedi ei hariannu gan lywodraethau Sbaen a Chatalonia, ac yn cael ei datblygu ym Mhrifysgol Alacant. Maer côd ar gael yn rhad ac am ddim o dan delerau y Drwydded Gyhoeddus Gyffredinol. Erbyn heddiw, m ...

                                               

Astudiaethau Celtaidd

Diffinir Astudiaethau Celtaidd yn benodol fel yr astudiaeth o ddiwylliant y Celtiaid trwy ddulliau ieithyddiaeth ac ieitheg, ond gall cynnwys hefyd astudio pob agwedd ar iaith hanes, mytholeg, llenyddiaeth a diwylliant y pobloedd Celtaidd yn gyff ...

                                               

Berf

Gair syn mynegi gweithred neu fod neu gyflwr yw berf. Diffiniad naïf fyddai mai gair "gwneud yw berf. Dawr gair Cymraeg ei hun or gair Lladin verbum.

                                               

Berfenw

Cyfuniad o ferf ac enw yw berfenw. Gall gyflawni swyddogaeth ramadegol berf neu enw fel gweithred ferfol. Gwrywaidd yw bron pob berfenw. Mae canu yn enghraifft o ferfenw. Er enghraifft: Hyfryd yw canu adar mân.

                                               

Brawddeg

Uned ieithyddol mewn iaith naturiol yw brawddeg, mynegiad syn cyfleu gosodiad, gofyniad neu orchymyn. Yn y rhan fwyaf o ieithoedd, maen rhaid i frawddeg gynnwys berf derfynol, ond nid yw hyn yn wir yn y Gymraeg. E.e. "Hir pob aros."

                                               

Canolfan Bedwyr

Mae Canolfan Bedwyr yn ganolfan arloesol ym Mhrifysgol Bangor sy’n darparu gwasanaethau, ymchwil a thechnoleg ar gyfer yr iaith Gymraeg. Sefydlwyd y Ganolfan yn 1996. Yn ogystal â chwarae rhan ganolog i ddatblygu a chefnogir Gymraeg o fewn Prifys ...

                                               

Carreg Rosetta

Slab o garreg arysgrifiedig a ddarganfuwyd ar 15 Gorffennaf 1799 yn Rosetta, ger Alecsandria yng ngogledd Yr Aifft yw Carreg Rosetta. Maen dryll anghyflawn o dalp o garreg fasalt ddu sydd bellach yn yr Amgueddfa Brydeinig yn Llundain. Darganfuwyd ...

                                               

CorCenCC

Mae CorCenCC yn adnodd iaith ar gyfer siaradwyr Cymraeg, dysgwyr Cymraeg, ymchwilwyr ir iaith Gymraeg, ac yn wir unrhyw un sydd â diddordeb yn y Gymraeg. Mae CorCenCC yn gasgliad o samplau amryfal o iaith wediu codi o gyfathrebu bywyd go iawn syn ...

                                               

Cyfrifiad ieithyddol Gwlad Belg

Cafodd cyfrifiad ieithyddol Gwlad Belg ei gynnal, pob ugain mlynedd i gychwyn ac yna pob deng mlynedd, yng Ngwlad Belg rhwng 1846 ac 1947. Pwrpas y cyfrifiad oedd i ganfod pa ieithoedd roedd Belgwyr amlieithog yn siarad. Ers cyflwyniad deddfau ia ...

                                               

Cystrawen

Cystrawen ywr drefn y rhoddir geiriau mewn cymal neu frawddeg mewn gramadeg. Mewn ieithyddiaeth, gall gyfeirio at reolau cyffredinol ar gyfer pob iaith ddynol, neu at gystrawen iaith benodol. Mewn mathemateg, rhesymeg a gwyddor cyfrifiaduron, mae ...

                                               

Cywair (ieithyddiaeth)

Mewn Ieithyddiaeth mae Cywair yn derm ar gyfer y defnydd o amrywiaethau iaith yn ôl y cyd-destunau. Er engraifft, mae cyweiriau penodol ar gyfer byd y gyfraith, hysbysebion, siarad mewn sefyllfaoedd anffurfiol, ysgrifennu llyfrau plant ac yn y bl ...

                                               

Damcaniaeth Sapir-Whorf

Maer Hypothesis Sapir-Whorf yn ymwneud âr berthynas rhwng iaith a meddwl. Dywed fod perthynas drwyadl rhwng categorïau gramadegol iaith ac ymddygiad a dehongliad or byd ar ran y sawl syn ei siarad. Hynny yw, fod y ffordd yr ydym yn edrych ar y by ...

                                               

Darllen

Proses wybyddol o ddehongli symbolau er mwyn eu deall yw darllen. Mae darllen yn fodd o gaffaeliad iaith, o gyfathrebu, ac o rannu gwybodaeth a syniadau. Mae llythrennedd yn golygur gallu i ddarllen testun iaith yn awtomatig fel bod sylw ar gael ...

                                               

Diglosia

Mewn ieithyddiaeth mae diglosia yn derm ar gyfer y defnydd o ddwy iaith o fewn yr un gymuned - ac mynd or naill ir llall yn ôl y sefyllfa. Mewn llawer o enghreifftiau o ddiglosia mae siaradwr yn newid o iaith lafar pob dydd i fath arall o iaith a ...

                                               

Ffurfiant

                                               

Geirdarddiad

Geirdarddiad ywr astudiaeth wyddonol o darddiad, hanes ac ystyr neu ystyron geiriau a ffurfiau iaith. Maen gangen bwysig o ramadeg. Yn ei ystyr ehangach maen cynnwys enwau lleoedd ac enwau personol.

                                               

Gramadeg cynhyrchiol

Dull ieithyddol o astudio cystrawen yw gramadeg cynhyrchiol. Amcan gramadeg cynhyrchiol yw creu casgliad o reolau a all ragweld pa gyfuniadau o eiriau fydd yn ffurfio brawddegau gramadegol gywir mewn iaith benodol. Dylai weithredu fel algorithm s ...

                                               

Gwyddor Seinegol Ryngwladol

System o nodiant seinegol ywr Wyddor Seinegol Ryngwladol. Maen seiliedig ar yr wyddor Ladin, a dyfeisiwyd gan y Gymdeithas Seinegol Ryngwladol fel cynrychiolaeth safonol o seiniau iaith lafar. Defnyddir yr IPA gan ieithyddion, patholegwyr a thera ...

                                               

Hapax legomenon

Mewn ieitheg gorpws, gair yw hapax legomenon syn ymddangos unwaith yn unig o fewn i gyd-destun, naill ai yng nghofnod ysgrifenedig yr holl iaith, yng ngweithiau awdur, neu mewn testun unigol. Maer term weithiaun cael ei gam-ddefnyddio i ddisgrifi ...

                                               

Ieitheg

Maer term ieitheg yn cyfeirio at yr astudiaeth o iaith benodedig ynghyd âi llenyddiaeth ar cyd-destunau hanesyddol a diwylliannol syn anhepgor er mwyn deall gweithiau llenyddol a thestunau pwysig eraill yr iaith honno. Felly mae ieitheg yn cynnwy ...

                                               

Ieithyddiaeth gymharol

Canghen o ieithyddiaeth syn ymwneud âr berthynas hanesyddol rhwng ieithoedd ai gilydd yw ieithyddiaeth gymharol. Datblygodd ieitheg yn ystod y 19g ar ôl i ieithwyr sylweddoli bod y rhan fwyaf o ieithoedd Ewrop a de Asia yn perthyn iw gilydd ac eu ...

                                               

Lefel medru iaith

Gallu person i berfformio mewn iaith maen ei ddysgu ydy Lefel Medru Iaith. Ceir gwahanol ddiffiniadau a dulliau o fesur hyn drwyr byd. Un llinyn mesur rhyngwladol ydyr ACTFL: Dydyr ffaith bod rhywun wedi ei fagu mewn iaith arbennig ddim yn golygu ...

                                               

My Guinea Pig Died with Its Legs Crossed

Cyfrol am addysgu ieithoedd, drwy gyfrwng y Saesneg gan Geraint Wyn Jones, yw My Guinea Pig Died with Its Legs Crossed: A Guide to Teaching Another Language a gyhoeddwyd yng Nghymru gan Atebol yn 2013. Yn 2014 roedd y gyfrol mewn print. Llyfr ar ...

                                               

Newid cod

Mewn ieithyddiaeth mae Newid cod yn digwydd pan mae person dwyieithog yn defnyddio dwy o ieithoedd gydai gilydd yn yr un sgwrs. Mae cod yn derm ieithyddol ar gyfer iaith. Mae newid cod rhyngfrawddegol yn cyfeirio at berson dwyieithog sy’n defnydd ...

                                               

Peiriant cyfieithu

Peiriant neu feddalwedd cyfrifiadur yw peiriant cyfieithu syn cyfieithu o un iaith i iaith arall. Gellir eu defnyddio i ddehongli yn fras testun o iaith estron. Roedd eu defnyddioldeb yn gyfyngedig iawn yn y gorffenol, gan eu bod fel rheol ymhell ...

                                               

Rhyngwladoli a lleoleiddio

Rhyngwladoli a lleoleiddio ywr broses o addasu cynnyrch fel cyhoeddiadau, caledwedd neu feddalwedd ar gyfer cenhedloedd a diwylliannau eraill. Gall hyn fod mewn sawl elfen: Gwahaniaethau sillafu ar gyfer gwledydd gwahanol lle siaradir yr un iaith ...

                                               

Seineg

Astudiaeth seiniau iaith lafar yw seineg, ac fe ystyrir yn un o brif feysydd ieithyddiaeth, yr astudiaeth wyddonol o iaith. Yn seineg astudir priodweddaur seiniau eu hunain, y modd y caent eu cynhyrchu, eu clywed au deall. Maen wahanol, felly, i ...

                                               

Seiniau Ewrop

Llyfryn yn trafod amlieithrwydd a dwyieithrwydd mewn cyd-destun Ewropeaidd gan Sian Wyn Siencyn yw Seiniau Ewrop. Is-bwyllgor Cymrur Biwro a gyhoeddodd y gyfrol a hynny yn 1995. Yn 2013 roedd y gyfrol mewn print.

                                               

Sillaf

Mae’r gair sillaf yn dod o’r gair Hen Roeg" συλλαβή”. Sillaf yw trefniad o synnau llafarol. Gan amlaf creir sillaf o gnewyllyn sydd fel arfer yn llafariad gyda llythrennau eraill i gwblhau’r terfyniad/au.

                                               

Tafodieitheg

Diffinir tafodieitheg fel gwyddor tafodieithoedd’ neu the systematic study of dialect’. Math o iaith a ddefnyddir mewn man penodol yw tafodiaith. Weithiau cyfeirir at dafodieithoedd cymdeithasol, ffurfiiau ar iaith a siaredir gan grŵp cymdeithaso ...

                                               

Uwchiaith

Nid yw cyfrifiaduron yn ddeallus fel pobl felly nid ydynt yn cael ystyr syniad fel y byddai person. Dilyna cyfrifiaduron rhaglenni sydd yn setiau cyfarwyddiadau mewn iaith glîr a syml. Mae datblygiad ieithoedd rhaglennu yn ymglymu defnydd uwchiai ...

                                               

Zeitschrift für celtische Philologie

Cyfnodolyn astudiaethau Celtaidd ywr Zeitschrift für celtische Philologie, yr hynaf oi fath yn y byd. Almaeneg a Saesneg yw prif gyfryngaur erthyglau; yn achlysurol ceir erthyglau mewn Ffrangeg, Sbaeneg ac Eidaleg yn ogystal. Sefydlwyd y Zeitschr ...

                                               

Orgraff

System sillafu gonfensiynol yw orgraff. Defnyddir arwyddion gweledig - llythrennau - i geisio cyfleur seiniau llafar; gelwir cyfanswm yr arwyddion hyn yn wyddor, e.e. yr wyddor Ladin. Mae orgraff unrhyw un iaith yn tueddu i amrywio o gyfnod i gyf ...

                                               

Cymraeg ysgrifenedig

Aethpwyd ati i ysgrifennu Cymraeg yn gynnar o’i chymharu ag ieithoedd eraill canolbarth a gogledd Ewrop, efallai cyn gynhared ag OC 600, er nad oes ysgrifau wedi goroesi o’r adeg honno. Ar garreg yn Eglwys Sant Cadfan, Tywyn y ceir y geiriau Cymr ...

                                               

Deugraff

Pâr o lythrennau a ddefnyddir mewn orgraff iaith yw deugraff. Gall ddeugraff cynrychioli naill ai un ffonem neu ddilyniant o ffonemau sydd ddim yn cyfateb at werthoedd arferol y ddwy lythyren yn gyfunol. Yn aml defnyddir deugraff ar gyfer ffonem ...

                                               

Ffurf Ysgrifenedig Safonol

Ffordd o sillafur iaith Gernyweg ywr Ffurf Ysgrifenedig Safonol, a grewyd er mwyn "darparu orgraff dderbyniol, gynhwysol a niwtral i gyrff cyhoeddus ar system addysg". Roedd hyn yn ganlyniad i broses a gychwynnwyd drwy greu corff cyhoeddus Partne ...

                                               

Gwarchae

Castell Talacharn, 1257-8 Castell Dinbych, 1282, 1294-5, 1460, 1468 a 1646 Castell Coety, 1404-05 Castell Newydd Emlyn, 1287-8 a 1645 Castell Cwm Aron, 195 ac 1215. Yn 1215, wedi gwarchae, llwyddodd y Tywysog Llywelyn Fawr i gipior castell. Caste ...

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →